artykuły

Szumy uszne – czym są? Przyczyny, objawy, leczenie

Przypadłość akustyczna określana jako szumy uszne cechuje się indywidualnym odczuwaniem objawów. Oznacza to, że szum w jednym lub obu uszach słyszalny jest tylko przez daną osobę – dźwięk nie pochodzi więc z otoczenia, a jest generowany przez zaburzenia w obrębie narządu słuchu. Szumy uszne nie powinny być lekceważone, ponieważ ich przyczyny to m.in. choroby uszu, zmiany nowotworowe, a także schorzenia ogólnoustrojowe, w tym nadciśnienie tętnicze. Wyjaśniamy, skąd bierze się ,,dzwonienie i trzaski” w uszach oraz na czym polega leczenie tego typu objawów!

 

  1. Czym są szumy uszne?
  2. Woskowina i ciało obce jako przyczyny szumu w uszach
  3. Infekcje, które wywołują szum w uszach
  4. Szum i piszczenie w uszach po ekspozycji na hałas
  5. Szum w uszach – przyczyny ogólnoustrojowe
  6. Szum w uszach – leczenie

 

Czym są szumy uszne?

Szumy uszne można podzielić na obiektywne i subiektywne. Pierwsze zdarzają się rzadziej i wynikają z faktycznych dźwięków powstających w ciele. Mogą one być słyszane przez inne osoby, np. za pomocą specjalistycznej aparatury. Tego typu szum w uszach zwykle ma swoje przyczyny w schorzeniach trąbki słuchowej lub chorobach układu krwionośnego. Słyszalny jest dźwięk powstający np. w wyniku przepływu krwi przez zwężone naczynia krwionośne. Często pojawia się wówczas pulsujący szum w uszach.

Z kolei subiektywne szumy uszne słyszy tylko dana osoba. Dolegliwości subiektywne są związane z pracą mózgu, który w sposób odmienny interpretuje docierające impulsy nerwowe. W tym przypadku szum w uchu w wielu przypadkach ciężko jest wyeliminować, ponieważ nie są znane jego dokładne przyczyny. Niemniej jednak problem zwykle ma początek w schorzeniach ucha środkowego i wewnętrznego.

Niektórzy porównują szumy uszne do dźwięków fantomowych, ponieważ nie pochodzą one z prawdziwego źródła dźwięku, czyli z otoczenia. Szum w obu uszach, w uchu lewym lub prawym wywodzi się zaburzeń, które w wielu przypadkach wciąż pozostają niewyjaśnione. Zawsze jednak szum w uszach nie jest jednostką chorobową, a objawem innych schorzeń, zarówno narządu słuchu, jak i ogólnoustrojowych.

Osoby, które uskarżają się na szumy uszne, często określają swoje objawy jako:

  • dźwięki słyszane stale lub okresowo, np. podczas wykonywania określonych czynności, w tym przy zmianie ciśnienia;
  • szum jednocześnie w głowie i uszach;
  • dzwonienie lub buczenie w uszach;
  • trzaski w głowie, głównie nieregularne.

Poniżej przedstawiamy najczęściej wymieniane przyczyny szumów usznych.

Woskowina i ciało obce jako przyczyny szumu w uszach

Jako częste, a zarazem prozaiczne przyczyny szumów usznych należy wymienić obecność nadmiaru woskowiny usznej. Wydzielina może gromadzić się w uchu tworząc tzw. korek (czop), który zwęża światło przewodu słuchowego. W konsekwencji mogą pojawiać się objawy, takie jak szumy uszne, swędzenie, uczucie wypełnienia, niekiedy również bólu, kłucie i pieczenie w uchu.

Jeśli występuje szum w jednym uchu, należy wziąć pod uwagę także możliwość obecności ciała obcego, zwłaszcza w przypadku dzieci. Już niewielki fragment dowolnego przedmiotu, np. waty, może wywoływać szumienie w uchu.

Infekcje, które wywołują szum w uszach

Szumienie w uszach to jeden z objawów infekcji zapalnych uszu o różnym podłożu – wirusowym, bakteryjnym, grzybiczym lub mieszanym. Choroby uszu, które mogą powodować szum, to m.in. zapalenie ucha zewnętrznego, ostre lub przewlekłe zapalenie ucha środkowego, a także zapalenie ucha wewnętrznego.

Zwykle jednak szum w uszach występuje w takich przypadkach wspólnie z innymi symptomami. Schorzeniom towarzyszą objawy przeziębienia, silny ból ucha i niedosłuch. Wyjątkiem jest wysiękowe zapalenie uszu, które poza wyciekiem z ucha najczęściej nie powoduje dolegliwości bólowych. Jednak gromadząca się w uchu wydzielina zaburza prawidłowe słyszenie, przez co może pojawiać się szum w głowie i uszach.

Szum i piszczenie w uszach po ekspozycji na hałas

Przejściowy lub trwały szum w uszach często pojawia się bezpośrednio po ekspozycji na hałas lub zmianę ciśnienia. Zdarza się to np. po starcie samolotu, wystrzale lub nawet odpaleniu petardy. Wówczas dolegliwości określane są często jako dzwonienie i buczenie w uszach. Przyczyny to uszkodzenie komórek słuchowych w uchu zewnętrznym. Jeśli szumienie w uszach nie ustępuje, warto zgłosić się do lekarza. Być może pod wpływem urazu akustycznego i wysokiego ciśnienia doszło do pęknięcia błony bębenkowej.

Warto pamiętać, że szum w uchu może pojawiać się nie tylko po ekspozycji na dźwięk o wysokiej częstotliwości. Długotrwałe słuchanie głośnej muzyki, zwłaszcza przez słuchawki douszne, a nawet przebywanie w zatłoczonych miejscach przyczynia się do stopniowego osłabienia słuchu. W konsekwencji brzęczenie i szum w uszach mogą występować stale.

Szum w uszach – przyczyny ogólnoustrojowe

Poza urazami akustycznymi i niedostateczną higieną ucha za szumy uszne mogą odpowiadać schorzenia ogólnoustrojowe, m.in.:

  • Nadciśnienie tętnicze – wysokie ciśnienie krwi sprawia, że krew krąży zbyt intensywnie przez naczynia krwionośne. Może wówczas pojawiać się pulsujący szum w głowie i uszach. Zwykle jednocześnie występują bóle z tyłu głowy.
  • Miażdżyca – w przebiegu tej choroby naczynia krwionośne wypełnione są blaszką miażdżycową składającą się m.in. z lipidów. Żyły i tętnice mają wówczas zwężone światło, przez co krążąca krew napotyka opór. Jest to przyczyna m.in. szumów w uszach.
  • Nadczynność tarczycy – u osób cierpiących na to schorzenie, bez odpowiedniego leczenia, występują zaburzenia hormonalne. Z kolei związki przedostające się do krwioobiegu pobudzają układ krwionośny, co przyczynia się do podwyższonego ciśnienia, przez co możliwe są objawy, takie jak szumienie w uszach, dzwonienie i uczucie pulsowania w okolicy uszu i skroni.
  • Zmiany nowotworowe – jeśli występuje szum jednostronny (w uchu lewym lub prawym), jako możliwe przyczyny należy wymienić guza obejmującego struktury mostowo-móżdżkowe lub nerwiaka nerwu słuchowego.
  • Urazy mechaniczneszum, brzęczenie oraz trzaski w głowie i uchu mogą wynikać z mechanicznego uszkodzenia ucha lub czaszki, np. po wypadku.
  • Przyjmowane leki – niekiedy to nie choroba ogólnoustrojowa wywołuje szumy uszne, a niektóre stosowane leki. Są to m.in. antybiotyki, środki przeciwbólowe, preparaty stosowane przy schorzeniach reumatycznych oraz antydepresanty i diuretyki pętlowe. Mogą one wywoływać skutki uboczne, takie jak szumy, dzwonienie i trzeszczenie w uszach. Inne możliwe przyczyny to używki uszkadzające narząd słuchu lub układ nerwowy.

Uporczywe szumienie i dzwonienie w uszach w przypadku chorób układu krążenia zwykle pojawia się po wysiłku fizycznym, kiedy wzrasta ciśnienie krwi. Zdarza się również, że szumy uszne występują wieczorem, gdy po ciężkim dniu pracy kładziemy się do łóżka. Wówczas przyczyny mogą mieć podłoże emocjonalne. Chroniczny stres, depresja i nerwica to stany, które mogą wywoływać męczące szumy uszu. Dolegliwości często utrudniają odpoczynek, są powodem trudności w zasypianiu i częstego przebudzania się w nocy.

Szum w uszach – leczenie

Zanim zostanie rozpoczęte leczenie szumów usznych, konieczne jest zdiagnozowanie ich przyczyny. W przypadku nadmiaru woskowiny lub ciała obcego objawy zwykle ustępują bezpośrednio po oczyszczeniu ucha. Natomiast infekcje wymagają ukierunkowanego leczenia.

Szumy uszne, których przyczyny to choroby ogólnoustrojowe, zwykle mijają dopiero po poprawie ogólnego stanu zdrowia. Konieczna może okazać się np. zmiana wcześniej stosowanych leków, czy włączenie innych, które poprawią stan zdrowia. Podstawą jest więc leczenie przyczyny, a nie samego objawu.

Leczenie wygląda nieco inaczej, jeśli szumy uszne występują u osób z zaburzeniami słuchu i są spowodowane specyficzną pracą mózgu. Wówczas terapia może wymagać zabiegów operacyjnych w obrębie ucha, czy też długotrwałego ,,przyzwyczajania” do szumów, aż do momentu, kiedy nie będą one słyszane.

Co więcej, chcąc wiedzieć, jak zlikwidować szumy w uszach, warto zwrócić uwagę także na styl życia, zwłaszcza poziom stresu, częstotliwość narażenia na hałas i dietę. Niedobory witamin i minerałów przyczyniają się do występowania szumów usznych. Warto więc zadbać o zrównoważony sposób żywienia. Podstawą jest także opanowanie emocji i nauka radzenia sobie w sytuacjach stresogennych. Każdego dnia warto pamiętać także o profilaktyce wspomagające ochronę słuchu. Należy unikać wysokich dźwięków i długotrwałego przebywania w hałasie, a także należycie dbać o higienę uszu.

Lek. Michał Dąbrowski

Źródła:
1. Kowalska S., Sułkowski W.: Szumy uszne w uszkodzeniach słuchu spowodowanych hałasem. Medycyna Pracy, 2001; 52; 5; 305—313.
2. Raj-Koziak D., Kochanek K., Piłka A., Bartnik G., Fabijańska A., Skarżyński H.: Ocena częstości występowania szumów usznych u dzieci z prawidłowym wynikiem badania przesiewowego słuchu. Otolaryngologia 2011, 10(4).

Zobacz podobne artykuły

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Brak zmiany ustawień oznacza, że będą one zamieszczane na urządzeniu końcowym użytkownika. Możesz zrezygnować ze zbierania informacji, zmieniając ustawienia Twojej przeglądarki. Więcej szczegółów w naszej Polityce cookies.