artykuły

Ból za uchem – przyczyny, leczenie

Kłucie i ból za uchem sugerują stan zapalny ucha zewnętrznego, środkowego lub wyrostka sutkowatego. Zdarza się jednak, że ból za uszami jest objawem schorzeń niezwiązanych z narządem słuchu. Dolegliwości takie mogą wskazywać na choroby zakaźne, problemy z uzębieniem, czy nawet choroby autoimmunologiczne i zawał mięśnia sercowego. Dowiedz się, jakie mogą być przyczyny bólu za uchem!

 

  1. Ból za uchem, a zapalenie ucha zewnętrznego
  2. Ból za uchem w przebiegu zapalenia ucha środkowego
  3. Ból i opuchlizna za uchem – zapalenie wyrostka sutkowatego
  4. Ból za uchem odczuwany na kości
  5. Ból za uchem i powiększone węzły chłonne
  6. O czym jeszcze może świadczyć ból za uszami?
  7. Jak leczyć ból za uchem? Kiedy udać się do lekarza?

 

Ból za uchem, a zapalenie ucha zewnętrznego

Infekcję ucha zewnętrznego, określaną również jako „ucho pływaka” wymienia się jako jedną z możliwych przyczyn bólu za uchem. Schorzenie to może mieć podłoże bakteryjne, nieco rzadziej wirusowe i grzybicze.

Do rozwoju zakażenia najczęściej dochodzi u najmłodszych pacjentów, a także osób, których uszy są narażone na długotrwałe utrzymujące się wilgoć i ciepło w uchu. Zapaleniu ucha zewnętrznego sprzyja także niewłaściwa higiena uszu, zwłaszcza drobne urazy spowodowane zbyt częstym czyszczeniem, a także choroby dermatologiczne.

W przebiegu tej choroby może występować ból za uchem, w jego środku, a także w okolicznych tkankach. Niekiedy ból promieniuje, pojawia się kłucie za uchem, a nawet na szyi i w głowie. Dodatkowo mogą występować inne symptomy, np.:

  • tkliwość małżowiny usznej,
  • uporczywe swędzenie uszu,
  • łuszczenie się skóry,
  • zaczerwienienie,
  • podwyższona temperatura ciała,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • wyciek z ucha.

Ból za uchem w przebiegu zapalenia ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego to kolejna choroba infekcyjna uszu, której towarzyszy ból. Schorzenie to najczęściej dotyczy dzieci, co wynika z deficytu odporności, a także specyficznej budowy trąbki słuchowej.

W odróżnieniu od zapalenia ucha zewnętrznego w tym przypadku bakterie i wirusy zwykle przedostają się do ucha z nosogardzieli, dlatego jest to częste powikłanie po wcześniej przebytych chorobach górnych dróg oddechowych. Wyróżnia się ostre, przewlekłe i wysiękowe zapalenie ucha środkowego.

Ból ucha u dziecka może występować jednocześnie z objawami przeziębienia, jak również pojawiać się po ich ustąpieniu. Dziecko może być płaczliwe i sięgać rączką za ucho. Przy zapaleniu ucha środkowego mogą również pojawiać się:

  • wymioty i biegunki;
  • ból, zwłaszcza przy dotyku;
  • gorączka;
  • niedosłuch, szumy uszne;
  • wysięk z ucha, jeśli dojdzie do perforacji błony bębenkowej.

Ból i opuchlizna za uchem – zapalenie wyrostka sutkowatego

Wśród powikłań po przebytych infekcjach ucha zewnętrznego lub środkowego wymienia się m.in. zapalenie wyrostka sutkowatego. Choroba ta wywołuje ból w okolicy ucha, co wynika z lokalizacji tej części ciała – wyrostek sutkowaty to przedłużenie kości za uchem, wyczuwalne przy dotyku.

Ból za uchem, odczuwany na kości może wskazywać, że bakterie z ucha środkowego zainfekowały przestrzeń pneumatyczną wyrostka sutkowatego. Chorobie mogą towarzyszyć inne objawy, takie jak:

  • obrzęk i zaczerwienienie za uchem;
  • ból z tyłu głowy, zwykle po prawej lub lewej stronie, rzadko występujący obustronnie;
  • tkliwość i ból za uchem nasilający się zwłaszcza przy dotyku;
  • zawroty głowy, zaburzenia koncentracji;
  • problemy ze słuchem, szumy uszne;
  • wysięk z ucha;
  • obniżony apetyt;
  • złe samopoczucie, „rozbicie”, osłabienie;
  • gorączka, niekiedy występująca okresowo.

Ból za uchem odczuwany na kości

Ból kości za uchem nie zawsze oznacza zapalenie wyrostka sutkowatego. Dolegliwości bólowe odczuwa się indywidualnie, często są niespecyficzne, a lokalizacja ich źródła jest trudna. Ból za uchem, zwłaszcza kłujący, może promieniować z okolicznych tkanek. Jako możliwe przyczyny należy więc wymienić przede wszystkim choroby dziąseł i uzębienia.

Jeśli ból za uchem występuje po prawej lub lewej stronie, być może odpowiada za niego wyrzynający się ząb. Wówczas pojawia się ból szczęki, niekiedy określany jako „ból przy zawiasach” nasilający się podczas mówienia, jedzenia i picia.

Zdarza się, że ból za uchem jest objawem stanu zapalnego stawu skroniowo-żuchwowego lub urazu wywołanego przeciążeniem. Dolegliwości takie można również pomylić z objawami zmian w przebiegu chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty, czy reumatoidalne zapalenie stawów. W przebiegu tych schorzeń zwykle występują inne objawy, np.:

  • ból szczęki i/lub żuchwy;
  • ból głowy za uchem lub ogólny;
  • bóle karku i ramion;
  • sztywność mięśni i ograniczenie ruchomości żuchwy;
  • wrażenie nieprawidłowego zgryzu,
  • szumy uszne;
  • „zgrzytanie”, „trzaskanie” podczas ruchów żuchwy.

Ból za uchem i powiększone węzły chłonne

W przebiegu zakażeń o różnym podłożu (wirusowym, bakteryjnym, grzybiczym) może pojawiać się ból za uchem, niekiedy powiększone są również węzły chłonne. Schorzeniom tego typu zwykle towarzyszą inne objawy, jak np.:

  • gorączka lub stan podgorączkowy,
  • opuchlizna za uchem,
  • obrzęk ślinianek,
  • ból gardła nasilający się przy przełykaniu,
  • ogólne osłabienie,
  • katar,
  • kaszel.

Powyższe objawy występują m.in. u osób chorujących na świnkę. W przebiegu tej choroby często pojawia się ból za uchem, który może być kłujący lub tępy. Dodatkowo pojawia się opuchlizna i ból szyi, nie tylko pod uchem, a także bóle mięśni, utrata apetytu, czy ból głowy, także za uszami lub nad nimi. Do pozostałych zakażeń, które mogą wywoływać ból za uchem zalicza się m.in. zapalenie gardła, migdałków, czy różyczkę.

O czym jeszcze może świadczyć ból za uszami?

Zdarza się, że ból ucha wskazuje na bardzo poważne choroby. Jest to jeden z możliwych objawów zawału mięśnia sercowego. W takich przypadkach ból zwykle pojawia się za lewym uchem. Do innych możliwych przyczyn bólu za uchem, niezwiązanych bezpośrednio z narządem słuchu, zalicza się m.in.:

  • mechaniczne uszkodzenia przewodu słuchowego, spowodowane np. przez niewłaściwe czyszczenie uszu
  • choroby infekcyjne górnych dróg oddechowych;
  • schorzenia tarczycy.

Jak leczyć ból za uchem? Kiedy udać się do lekarza?

Leczenie bólu za uchem zależy od jego przyczyny. Środki przeciwbólowe zapewniają łagodzenie objawów, nie usuwają jednak źródła bólu. W niektórych przypadkach ból za uchem mija samoistnie, jeśli jest spowodowany np. przez wyrzynające się zęby lub towarzyszy infekcji wirusowej. W takich przypadkach pomocne mogą okazać doustne środki przeciwbólowe.

Jeśli jednak dolegliwości nie ustępują lub mają charakter nawrotowy, najlepiej jeśli lekarz oceni stan ucha podczas badania otoskopowego. Pomocy u lekarza należy szukać zawsze, gdy ból za uchem pojawia się nagle, jest bardzo intensywny lub narasta. Bezwzględnej wizyty u specjalisty wymagają dolegliwości, którym towarzyszą inne objawy.

Przy zapaleniu ucha konieczne może okazać się stosowanie antybiotyków lub leków przeciwgrzybiczych. Po wykluczeniu perforacji błony bębenkowej stosuje się także krople o miejscowym działaniu znieczulających, np. wyrób medyczny LIX na bazie glicerolu z dodatkiem lidokainy.

Lek. Marta Dąbrowska

Źródła:
1. Jurkiewicz D., Zielnik-Jurkiewicz B.: Lidokaina w zapaleniach uszu – działanie, bezpieczeństwo, zastosowanie. Terapia, nr specjalny, sierpień 2019.
2. Kuczkowski J., Narożny W., Stankiewicz Cz., Kowalska B., Brzoznowski W., Dubaniewicz-Wybieralska M.: Powikłania ostrego zapalenia wyrostka sutkowatego u dzieci. Otolaryngologia Polska 2007, str.: 445-451
3. Kuczkowski J., Aktualne problemy w rozpoznawaniu i leczeniu ostrego i wysiękowego zapalenia ucha środkowego, Forum Medycyny Rodzinnej 2011;5(4):287-294. https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/view/17972/14173 (data odczytu: 23.04.2021).

Zobacz podobne artykuły

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Brak zmiany ustawień oznacza, że będą one zamieszczane na urządzeniu końcowym użytkownika. Możesz zrezygnować ze zbierania informacji, zmieniając ustawienia Twojej przeglądarki. Więcej szczegółów w naszej Polityce cookies.