artykuły

Błona bębenkowa – czym jest, jakie pełni funkcje?

Wyjątkowa, ciekawa, doskonała pod względem pełnionych funkcji i budowy, a jednocześnie delikatna – błona bębenkowa, która stanowi łącznik między uchem zewnętrznym i środkowym. Tak zwany „bębenek” w uchu, to cienka tkanka o średnicy ledwo przekraczającej pół cm i grubości zaledwie 1 mm, co nie zmienia faktu, że podstawowa funkcja błony bębenkowej umożliwia nam słyszenie. Struktura ta odpowiada za odbieranie i przetwarzanie fal dźwiękowych. Natomiast perforacja (pęknięcie) błony bębenkowej wywołuje przykre objawy i zagraża zdrowiu. Interesuje Cię błona bębenkowa, jej budowa, funkcje i schorzenia? Tutaj znajdziesz ważne informacje!

 

  1. Czym jest błona bębenkowa?
  2. Budowa błony bębenkowej
  3. Błona bębenkowa – jakie pełni funkcje?
  4. Co to jest perforacja błony bębenkowej?
  5. Uszkodzenie błony bębenkowej – możliwe przyczyny
  6. Jakie objawy wywołuje pęknięta błona bębenkowa?
  7. Kiedy konieczna jest rekonstrukcja błony bębenkowej?

 

Czym jest błona bębenkowa?

W języku łacińskim błona bębenkowa określana jest jako membrana, czyli cienka przegroda oddzielająca dwa elementy. W istocie, jest to delikatna, ale elastyczna (ok. 1 mm grubości) i stosunkowo wąska tkanka zlokalizowana w obu uszach, która stanowi granicę między uchem zewnętrznym i środkowym.

Budowa błony bębenkowej

Budowa, zarówno całego ucha, jak i jego poszczególnych części, jest inna w zależności od wieku. Błona bębenkowa w trakcie życia płodowego człowieka jest prawie całkowicie pionowa (prosta). W momencie narodzin membrana przyjmuje kąt nachylenia w granicach 43–65° do płaszczyzny poziomej i 50° pod względem płaszczyzny pionowej. Barwa zdrowej błony bębenkowej to odcienie szaro-perłowe, nieco przezroczyste i połyskujące.

Pomimo iż ,,bębenek w uchu” jest bardzo cienki, składa się on z kilku warstw, a każda z nich cechuje się inną sprężystością. Większość błony stanowi napięta część włóknisto-chrząstkowa. Z kolei fragment wiotki (błona Shrapnela), pozbawiony jest tkanki włóknistej. Natomiast elementy ściany błony bębenkowej to blaszka właściwa, warstwa skórna włóknista część środkowa i warstwa śluzowa.

Błona bębenkowa – jakie pełni funkcje?

Budowa ucha zewnętrznego i jego funkcje w dużej mierze zależne są właśnie od błony bębenkowej. Tak zwane ,,bębenki w uszach”, pomimo niewielkich rozmiarów są bardzo ważnym elementem narządu słuchu.

Funkcje błony bębenkowej to przede wszystkim przetwarzanie fal dźwiękowych, które są wcześniej wychwytywane przez ucho zewnętrzne i kierowane wzdłuż przewodu słuchowego. Część fal odbija się od błony, natomiast pozostałe przenikają przez nią i zostają przetworzone w ruchy mechaniczne. Dźwięk docierając do ucha środkowego wprowadza w ruch trzy kosteczki, które pracując synergicznie dokonują dalszych zmian i kierują impulsy do okienka owalnego i ślimaka, a wszystko w celu przekazania informacji do mózgu, który odbiera i interpretuje dany sygnał.

Błona bębenkowa, pomimo iż jest niewielka i delikatna, umożliwia słyszenie. Uszkodzona błona bębenkowa, nawet w minimalnym stopniu, zaburza funkcje ucha. W konsekwencji pojawiają się przykre objawy, do których zalicza się m.in. niedosłuch.

Co to jest perforacja błony bębenkowej?

Podrażnienie błony bębenkowej, podobnie jak każdej innej tkanki, to stosunkowo niewielkie otarcie wywołujące m.in. obrzęk i zaczerwienie. Jeśli jednak wystąpi przerwanie ciągłości tkanki, patologię taką określa się jako perforacja błony bębenkowej. Jest to nic innego, jak jej pękniecie.

Uszkodzona, czy też pęknięta lub przebita błona bębenkowa zawsze wywołuje objawy. Jest to element ucha, bez którego nie jest możliwe prawidłowe słyszenie. Czynniki, które wywołują taki stan, to zarówno urazy mechaniczne, jak i schorzenia infekcyjne.

Uszkodzenie błony bębenkowej – możliwe przyczyny

Najczęściej perforacja błony bębenkowej następuje w przebiegu stanu zapalnego ucha. Przyczyny to infekcje, które wywołują obrzęk i gromadzenie się wydzieliny w uchu środkowym, przez co membrana narażona jest na nadmierny opór, w wyniku czego ulega pęknięciu. Choroba, która może wywołać uszkodzenie błony bębenkowej, to głównie zapalenie ucha środkowego.

Poza infekcjami o podłożu bakteryjnym i grzybiczym pęknięcie błony bębenkowej często obserwuje się w wyniku urazu mechanicznego. Bezpośrednią przyczyną takiego stanu może być np. przebicie błony bębenkowej ostrym przedmiotem, który przedostał się do przewodu słuchowego. Ciało obce, które tkwi w uchu, poza przebiciem błony bębenkowej może sprzyjać namnażaniu się drobnoustrojów, co prowadzi do infekcji, a tym samym zwiększa ryzyko uszkodzenia błony bębenkowej. Również uraz może skutkować perforacją błony bębenkowej. Zmiana ciśnienia, np. podczas lotu samolotem czy nurkowania, to kolejne z możliwych przyczyn perforacji błony bębenkowej.

Jakie objawy wywołuje pęknięta błona bębenkowa?

Błona bębenkowa uszkodzona w niewielkim stopniu może nie dawać żadnych symptomów. Zwykle pęknięta błona bębenkowa niemal natychmiast wywołuje charakterystyczne objawy. Uderzenie w ucho, czy przebicie błony bębenkowej powoduje objawy takie, jak:

  • silny, zwykle nagle występujący ból ucha;
  • niedosłuch lub utrata słuchu;
  • szumy uszne, piszczenie w uszach;
  • niekiedy bóle i zawroty głowy;
  • czasem wyciek lub krwawienie z ucha.

W przebiegu zapalenia ucha środkowego objawy perforacji błony bębenkowej często są zupełnie inne. Silny ból ucha, który występuje przy infekcji, najczęściej mija, gdy błona bębenkowa pęknie. W takim momencie wydzielina uszna napierająca na błonę znajduje ujście, co redukuje ból.

Kiedy konieczna jest rekonstrukcja błony bębenkowej?

Tkanki, z których zbudowana jest błona bębenkowa charakteryzują się stosunkowo dużą zdolnością do samoregeneracji. Pęknięcia i drobne urazy zwykle goja się w okresie od kilku tygodni do kilku miesięcy. W tym czasie należy jednak pamiętać o należytej pielęgnacji uszu, która polega przede wszystkim na unikaniu zamoczenia uszkodzonej błony. Leczenie powinno uwzględniać również regularne badania kontrolne.

W niektórych przypadkach, np. przy rozległym pęknięciu błony bębenkowej, czy też zastosowaniu drenażu uszu o dużym rozmiarze, konieczna może okazać się chirurgiczna rekonstrukcja błony bębenkowej. Zabieg taki ma na celu odtworzenie błony, a tym samym przywrócenie prawidłowego słyszenia, co w większości przypadków zostaje osiągnięte. Do odbudowania ubytków błony często wykorzystuje się tkanki własne pobrane od pacjenta.

Lek. Michał Dąbrowski

Źródła:
1. Podstawy fizjologii i patologii słuchu. https://sound.eti.pg.gda.pl/student/pp/roz2.pdf (data odczytu: 05.12.2020).

Zobacz podobne artykuły

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Brak zmiany ustawień oznacza, że będą one zamieszczane na urządzeniu końcowym użytkownika. Możesz zrezygnować ze zbierania informacji, zmieniając ustawienia Twojej przeglądarki. Więcej szczegółów w naszej Polityce cookies.