Jak wyrównać ciśnienie w uszach? Sposoby na uczucie zatkanych uszu
Nierówne ciśnienie w uszach wywołuje różne objawy, m.in. uczucie ucisku, wrażenie zatkania uszu, ból uszu, a nawet całej głowy. Chociaż są one bardzo dokuczliwe, to mogą pojawiać się nagle i szybko mijać lub trwać przewlekle. Przyczyny nieprawidłowego ciśnienia w uszach są różne – to zarówno wady anatomiczne, jak i infekcje, ale też np. zmiana wysokości lub prędkości poruszania się. Dowiedz się więcej i sprawdź, jak wyrównać ciśnienie w uszach i odzyskać komfort!
Jak powstaje podwyższone lub ujemne ciśnienie w uchu środkowym?
Zbyt duża różnica ciśnień po obu stronach błony bębenkowej, która oddziela ucho środkowe od środowiska zewnętrznego, może prowadzić do zaburzeń jej funkcji. Skutkiem może być nadmierne napięcie membrany (spadek elastyczności) i nieprawidłowe przenoszenie fal dźwiękowych. Odpowiada to m.in. za uczucie zatkania ucha i pogorszenie ostrości słuchu.
Aby lepiej zrozumieć, jak wytwarzane jest dodatnie lub ujemne ciśnienie panujące w uchu, warto przybliżyć budowę anatomiczną. Tuż za błoną bębenkową, która oddziela ucho zewnętrzne od ucha środkowego, znajdują się kosteczki słuchowe, zlokalizowane w jamie bębenkowej wypełnionej powietrzem.
Błona bębenkowa jest delikatna, ale też elastyczna. To jej drgania umożliwiają przetwarzanie fali akustycznej. Aby błona mogła się swobodnie odkształcać, po obu jej stronach musi panować takie samo ciśnienie. Za regulację ciśnienia tuż za nią, w uchu środkowym, odpowiada trąbka Eustachiusza, nazywana też trąbką słuchową.
Trąbka słuchowa stanowi połączenie między uchem środkowym a nosem i gardłem. Dzięki temu, gdy się rozszerza, przepływa przez nią powietrze i dochodzi do wyrównania ciśnienia. Można to sprawdzić, wykonując mały eksperyment. Gdy poczujesz, że twoje uszy są zatkane, a dźwięki jakby przytłumione lub pojawi się jakiś szum, spróbuj ziewnąć, wziąć głęboki wdech lub przełknąć ślinę. Wówczas powinno pojawić się nagłe uczucie poprawy, które wynika z rozszerzenia trąbki Eustachiusza i wyrównania ciśnienia.
Nierówne ciśnienie w uszach – objawy
Ujemne lub dodatnie ciśnienie w uszach, czyli różniące się od ciśnienia atmosferycznego na zewnątrz, daje objawy, które powodują spory dyskomfort. Do typowych symptomów należą:
- ucisk w uszach,
- uczucie zatkania uszu,
- pulsowanie, tętnienie,
- pogorszenie słuchu,
- szum w uszach i piski,
- niekiedy zaburzenia równowagi i zawroty głowy.
Czasami może pojawić się również ból ucha, głowy i ból promieniujący do szyi. W przypadku wymienionych objawów warto pozostać czujnym i skonsultować swój stan z lekarzem pierwszego kontaktu lub laryngologiem, jeśli dolegliwości nie miną w krótkim czasie.
Chociaż problem ten z reguły nie jest potencjalnie groźny, to w niektórych przypadkach może skutkować zaburzeniami funkcji membrany i przez to przejściowym pogorszeniem słuchu. W skrajnych sytuacjach prowadzi też do pęknięcia błony bębenkowej czy poważnego urazu ciśnieniowego (barotrauma), co może skończyć się trwałym upośledzeniem lub utratą słuchu.
Uczucie ucisku w uszach przez nierówne ciśnienie – przyczyny zapalne
Zaburzenie ciśnienia w uszach może mieć podłoże zapalne. W przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych, w tym np. zapalenia zatok, nadmiar wydzieliny nosowej może zatykać ujście trąbki Eustachiusza. Drobnoustroje wirusowe lub bakteryjne mogą również przedostawać się z nosogardzieli do trąbki słuchowej, prowadząc do rozwoju stanu zapalnego, co wywołuje obrzęk.
Z kolei przekrwienie i opuchlizna trąbki słuchowej zaburzają jej prawidłową funkcjonalność, a tym samym uniemożliwiają wyrównywanie ciśnienia. W konsekwencji w uchu środkowym gromadzą się płyny i powietrze, a infekcja może objąć także jego struktury i doprowadzić do zapalenia ucha środkowego. Rzadziej za uczucie ciśnienia w uszach odpowiada zapalenie ucha wewnętrznego, ale i takie podłoże należy brać pod uwagę podczas diagnostyki.
Obrzęk śluzówki nosa i gardła, który może powodować blokowanie trąbki Eustachiusza, to stosunkowo częsty problem również wśród alergików. Z tego względu w przebiegu infekcji czy reakcji alergicznych warto szczególnie dbać o higienę uszu oraz łagodzić objawy w postaci nadprodukcji wydzieliny nosowej i obrzęku, a w przypadku utrzymującego się problemu zatkanych uszu należy koniecznie skonsultować się z lekarzem.
Uczucie zatkanego ucha przez ciśnienie – przyczyny niezapalne
Gdy ciśnienie w uszach ulega nagłej zmianie, błona bębenkowa staje się nadmiernie wybrzuszona, przez co pojawia się uczucie zatkania, niekiedy wrażenie rozpierania od wewnątrz, a nawet silny ból. Do takiej sytuacji może dochodzić także wtedy, gdy zmianie ulega ciśnienie na zewnątrz, a to ma miejsce podczas zmiany wysokości lub prędkości. Przy gwałtownych zmianach ciśnienia atmosferycznego nasze ucho nie nadąża z przystosowaniem się do nich.
Do zmiany ciśnienia w uszach dochodzi np. podczas lotu samolotem, zwłaszcza w momencie startu i lądowania. Gdy samolot się wznosi, ciśnienie w kabinie spada, przez co w uchu dochodzi do jego wzrostu. Skutkiem jest wypychanie błony na zewnątrz. Z kolei zatkane ucho po locie, pojawiające się jako następstwo lądowania, to objaw związany z ujemnym ciśnieniem panującym w uchu i wypychaniem błony do środka. Problem pojawia się również w trakcie nurkowania oraz uprawiania sportów ekstremalnych, takich jak skoki na bungee czy ze spadochronem.
Za możliwe przyczyny zaburzeń ciśnienia w uszach uznaje się też schorzenia niezapalne, takie jak np. nadciśnienie tętnicze, miażdżyca czy choroba Meniere’a, związana z zaburzeniami śródchłonki w błędniku błoniastym. Za ten objaw może odpowiadać również przyjmowanie niektórych leków. Ponadto zaburzenia wentylacji przewodu słuchowego mogą mieć etiologię anatomiczną, głównie wtedy, gdy wady dotyczą budowy trąbki słuchowej.
Jeśli czujesz ucisk przypominający zaburzenie ciśnienia, powodem może być również nadmiar woskowiny usznej. Czop woskowinowy może zaburzać pracę błony bębenkowej, utrudniając w ten sposób wyrównanie ciśnienia. Podobne konsekwencje mogą wynikać z urazu mechanicznego lub obecności ciała obcego w uchu.
Metody stosowane do wyrównywania ciśnienia w uchu
W pierwszej kolejności warto skorzystać z naturalnych sposobów na wyrównanie ciśnienia w uszach. Pomocne jest żucie gumy lub ssanie cukierków. Zwiększa to wydzielanie śliny, a tym samym wymusza częste przełykanie i stymuluje ruchy trąbki słuchowej, która wyrównuje ciśnienie. Można skorzystać również z tzw. próby Valsalvy, która polega na zatkaniu nosa i próbie wydmuchiwania powietrza, ale z zamkniętymi ustami. Nie należy jednak dmuchać zbyt intensywnie, żeby nie urazić błony bębenkowej.
Inną opcją wartą rozważenia, głównie przed podróżą, są zatyczki do uszu z miękkimi filtrami. Umożliwiają one stopniową, powolną regulację przepływu powietrza, ułatwiając trąbce słuchowej dostosowywanie się do zmian ciśnienia w otoczeniu. Mogą one pomóc w uniknięciu zatkanych uszu w górach czy po locie.
Jeśli natomiast za zaburzone ciśnienie w uszach odpowiada przeziębienie, konieczne będzie złagodzenie jego objawów, np. poprzez stosowanie kropli i sprayów do nosa o działaniu przeciwobrzękowym. Opanowanie infekcji powinno jednocześnie zredukować obrzęk trąbki słuchowej i pozwolić na pozbycie się problemu z ciśnieniem.
Przy objawach wirusowego stanu zapalnego ucha postępowanie jest podobne. Zwykle jednak chorobie towarzyszy ból. Wówczas można stosować doustne leki przeciwbólowe.
Z kolei osoby, u których nierówne ciśnienie w uszach ma związek z chorobami ogólnoustrojowymi, powinny przede wszystkim przestrzegać systematycznego przyjmowania leków zalecanych przez lekarza. Do specjalisty należy udać się bezwzględnie, jeśli objawy nierównego ciśnienia w uszach nie ustępują lub towarzyszą mu niepokojące symptomy, takie jak zawroty głowy czy nudności.
FAQ
Co powoduje ciśnienie w uszach?
Za zmianę ciśnienia w uszach, względem tego panującego w otoczeniu, najczęściej odpowiada zmiana wysokości – lot samolotem, nurkowanie, wspinaczka górska. Powodem bywają też choroby prowadzące do obrzęku i dysfunkcji trąbki słuchowej, która odpowiada za wyrównywanie ciśnienia.
Jak pozbyć się ciśnienia z uszu?
Ziewanie, żucie gumy, ssanie cukierków, wzmożone przełykanie i próba Valsalvy – to najprostsze metody, które mogą wyrównać ciśnienie w uchu środkowym. Niekiedy konieczne są też działania w kierunku zmniejszania obrzęku trąbki słuchowej, mogącego wynikać z infekcji.
Czego objawem jest ciśnienie w uchu?
Uczucie ciśnienia w uchu (rozpierania, przytłumionego słuchu) może wynikać ze zmiany wysokości (lotu, nurkowania, wspinaczki). Jeśli czujesz ucisk w uszach od dłuższego czasu, może być to również objaw zaburzeń pracy trąbki Eustachiusza (słuchowej) oraz jej obrzęku. Powodem może być też infekcja górnych dróg oddechowych, stan zapalny i gromadzący się płyn w uchu środkowym, zaczopowanie przewodu słuchowego zewnętrznego oraz, rzadziej, niektóre choroby ogólnoustrojowe i przyjmowane leki.
Artykuł nie zastępuje konsultacji lekarskiej, jeśli występują u Ciebie objawy, konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ustalić przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Artykuł zweryfikowany merytorycznie przez: lek. Michała Dąbrowskiego
Źródła:
- Kocoń S, i in., Zmienność sprawności czynnościowej trąbki słuchowej u pacjentów z przewlekłym zapaleniem zatok przynosowych, Otolaryngologia Polska 2023, 77.4: 32-38.
- Szołdra-Seiler A., Czy nagłe zatykanie się jednego ucha jest czymś niepokojącym?, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/lista/122681,czy-nagle-zatykanie-sie-jednego-ucha-jest-czyms-niepokojacym (dostęp: 12.12.2025).
