23.10.2025

Strona główna » Archives for admin » Strona 2

Pulsowanie w uchu może być objawem urazu, schorzenia czy efektem zalegania woskowiny w przewodzie słuchowym. Jak radzić sobie z tym problemem zdrowotnym? Metoda leczenia pulsowania w uchu, jaką podejmuje specjalista, zależy od przyczyny dolegliwości. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy warto skonsultować się z lekarzem oraz jak wygląda diagnostyka i leczenie odczucia tętnienia i pulsowania w uszach.

Kilka słów o pulsowaniu w uszach

Pulsowanie w uszach jest nieprzyjemnym doświadczeniem dźwiękowym, które ma subiektywną postać. Towarzyszyć mu może szereg innych uciążliwych dla chorego objawów, np.:

• piski i trzaski w uchu,
• nudności,
• wymioty,
• bóle i zawroty głowy,
• uczucie rozpierania w uchu,
• ból ucha.

U części chorych występuje również mizofonia (nadwrażliwość na dźwięki) oraz fonofobia (lęk przed głośnymi dźwiękami). Pulsowanie może pojawić się w prawym lub lewym uchu, o dowolnej porze dnia (często wieczorami, gdy przebywamy w pozycji leżącej).

Wielu pacjentów przyznaje, że pulsowanie w uchu obniża jakość ich codziennego funkcjonowania. Może przyczyniać się m.in. do zaburzeń koncentracji, powodować bezsenność, rozdrażnienie i uczucie zmęczenia. Uciążliwa dolegliwość może sprzyjać nerwicy i zaburzeniom depresyjnym. Z drugiej strony powodem dyskomfortu w części przypadków jest somatyzacja, czyli odzwierciedlenie emocji i zaburzeń psychicznych w objawach fizycznych. Inną możliwością są także problemy stomatologiczne.

Dlaczego ucho „zaczyna pulsować”? Urazy

Pulsowanie w uchu to typ szumów usznych, który może mieć związek z przebytymi urazami głowy, szczególnie w okolicy skroniowej. Na tego typu dyskomfort skarżą się m.in. osoby po urazach czaszki, np. związanych z niespodziewanym upadkiem, pobiciem czy wypadkiem komunikacyjnym. Możliwą przyczyną są też urazy błony bębenkowej spowodowane oczyszczaniem ucha z użyciem patyczków higienicznych.

Pulsowanie w uchu – zalegająca woskowina i czop woszczynowy

Za pulsowanie w uchu może odpowiadać też tzw. czop woszczynowy, który jest niczym innym jak zamknięciem przewodu słuchowego zalegającą w nim woskowiną. Do powstania czopa przyczyniają się zaniedbania w kwestii higieny uszu, m.in. ich niewłaściwe czyszczenie. Oczywiście urazy i zaleganie woskowiny w małżowinie usznej to nie jedyne czynniki sprawcze pulsowania w uchu. Co jeszcze może przyczynić się do pulsujących szumów usznych?

Pulsowanie i tętnienie w uchu – objaw infekcji

W przypadku wielu pacjentów częstą przyczyną pulsowania i dudnienia w uchu jest infekcja bakteryjna, np. wysiękowe zapalenie ucha środkowego (OMS, łac. otitis media secretoria). Ta choroba jest dość częstym powikłaniem pogrypowym, może mieć też związek z alergią, refluksem przełykowo-gardłowym i przerostem migdałka gardłowego. Za rozwój schorzenia niekiedy odpowiadają nieprawidłowości w budowie twarzoczaszki. OMS zalicza się do tzw. chorób wieku dziecięcego, może mieć postać:

• ostrą,
• podostrą,
• przewlekłą.

Pulsowanie i pisk w uszach może być również jednym z objawów zapalenia ucha zewnętrznego (tzw. ucho pływaka) lub wewnętrznego.

Inne przyczyny pulsowania w uchu – zmiany strukturalne i choroba Meniere’a

Przyczyną pulsującego szumu w uszach mogą być uszkodzenia błony bębenkowej, zaburzenia w kościach słuchowych lub inne zmiany w strukturach ucha środkowego i / lub wewnętrznego, które towarzyszą rozmaitym schorzeniom, nie tylko stanom zapalnym.

Pulsowanie w uszach może oznaczać, że mamy do czynienia z chorobą Meniere’a, która objawia się pod postacią zaburzeń narządu słuchu i równowagi. Schorzenie, zwane zamiennie wodniakiem endolimfatycznym, ma charakter napadowy – objawy mijają zwykle w ciągu kilku godzin. Warto podkreślić, że nieleczona choroba może spowodować głęboki niedosłuch.

Innymi przyczynami tętnienia i pulsowania w uszach mogą być:

• nowotwory w uchu,
• ekspozycja na duży hałas,
• zapalenie trąbki słuchowej,
• stwardnienie rozsiane,
• zwyrodnienia kręgosłupa w odcinku szyjnym.

Kiedy jeszcze pojawia się pulsowanie? Podwyższone ciśnienie krwi, tętniak, inne

Jako możliwą przyczynę problemu wymienia się guzy mózgu i choroby układu krążenia. W takich przypadkach ,,pulsowanie krwi” w wyniku zaburzeń czy też ucisku na naczynia może odpowiadać za przenoszenie fal tętna do naczyń krwionośnych w pobliżu ucha wewnętrznego lub środkowego, co skutkuje odczuwaniem bicia serca w uchu. Do zaburzenia przepływu krwi i niepokojących objawów dochodzi zwłaszcza przy chorobach, takich jak:

• podwyższone ciśnienie tętnicze krwi (nadciśnienie),
• zwężenie tętnicy szyjnej (Carotid Artery Stenosis),
• malformacje tętniczo-żylne i tętniaki naczyń wewnątrzczaszkowych,
• tętniak mózgu,
• guz mózgu naciekający,
• miażdżyca,
• niewydolność serca,
• arytmie,
• nadczynność tarczycy.

Pulsowanie i szum w uszach – przyczyny hormonalne

Nadczynność tarczycy należy jednocześnie do zaburzeń metabolicznych i krwionośnych, ponieważ może skutkować nadciśnieniem rozkurczowym i rozwojem miażdżycy, co kolejno może powodować wtórne szumy uszne, niekiedy o charakterze pulsacyjnym. Wśród innych stanów odpowiedzialnych za zaburzenia hormonalne i tym samym możliwe wystąpienie pulsowania w jednym lub obu uszach wymienia się też:

• anemię,
• zespół Cushinga,
• akromegalię,
• menopauzę,
• ciążę.

Pulsowanie w uchu – diagnostyka. Kiedy udać się do laryngologa?

Warto skorzystać z wizyty u specjalisty (laryngologa), jeśli pulsowanie w uszach dokucza nam od dłuższego czasu. Powodem do niepokoju są silne bóle oraz zawroty głowy i zaburzenia słuchu. Pilnej diagnostyki wymagają też przypadki pulsowania w prawym lub lewym uchu z wyraźnym słyszeniem tętna – mogą świadczyć o groźnych tętniakach lub malformacjach tętniczo-żylnych.

By potwierdzić bądź wykluczyć poważne schorzenia ośrodkowego układu nerwowego, poza podstawowym badaniem słuchu konieczne jest poddanie się szczegółowym badaniom diagnostycznym, w tym tomografii komputerowej (TK) i rezonansowi magnetycznemu głowy (MRI).

Niezbędna może okazać się również diagnoza stomatologiczna. W celu określenia charakteru choroby pomocne bywa też badanie krwi i USG. W przypadku podejrzenia somatyzacji warto skorzystać z konsultacji z doświadczonym psychologiem.

Jak leczyć pulsowanie w uchu? Farmakoterapia i nie tylko

Odpowiednie leczenie zależy od przyczyny pulsowania. W przypadku podłoża sercowo-naczyniowego stosuje się leczenie kardiologiczne i / lub operacyjne, przy zmianach występujących w obrębie ucha: leczenie laryngologiczne i niekiedy również zabiegowe, a przy malformacjach i guzach: zwykle kombinację wielu metod.

W zależności od przyczyny pulsowania lekarz może wdrożyć leczenie farmakologiczne doustne (np. środki przeciwzapalne, beta-blokery, leki przeciwdepresyjne i przeciwhistaminowe), leki miejscowe (maści, kremy) lub operacyjne.

Jeśli szumy uszne mają podłoże psychiczne i leczenie farmakologiczne jest mało skuteczne, warto rozważyć poddanie się terapii poznawczo-behawioralnej. Bywa, że pomagają również masaże, terapie dźwiękowe i akupunktura.

Należy wspomnieć, że zdarza się, iż pulsujące szumy uszne ustępują samoistnie. Dobrym pomysłem jest wprowadzenie zdrowych nawyków do codziennego życia, tj. rzucić palenie, zacząć regularnie ćwiczyć, zadbać o zbilansowaną dietę dostosowaną do naszych potrzeb i stanu zdrowia. Warto jeść produkty obfitujące w witaminy z grupy B, miedź, cynk i kwas foliowy, które mają korzystny wpływ na narząd słuchu.

Pacjenci cierpiący z powodu pulsowania w uszach powinni unikać przebywania w hałasie, a jeżeli są na niego narażeni w środowisku pracy, powinni stosować specjalne ochraniacze na uszy.

Bardzo ważne jest również dbanie o prawidłową i staranną higienę uszu. Zaniedbanie w tej kwestii może bowiem przyczynić się do gromadzenia woskowiny, a w konsekwencji także do infekcji ucha. Jeśli zakażenie już się pojawiło i lekarz stwierdził zapalenie ucha zewnętrznego, w celu łagodzenia bólu może zalecić m.in. krople LIX, które są wyrobem medycznym, dostępnym bez recepty. Krople mają działanie osmotyczne, a więc redukują obrzęk tkanek, co może też zmniejszyć odczuwanie nieprzyjemnych doznań, takich jak pulsujący szum w uszach.

Z kolei gdy powodem są choroby uszu skutkujące trwałym niedosłuchem, niekiedy konieczny jest zabieg operacyjny lub stosowanie specjalnych aparatów słuchowych, dobieranych indywidualnie.

Podsumowując, pulsowanie w uszach może mieć związek zarówno z chorobami uszu, jak i drobnymi urazami czy ogólnoustrojowymi schorzeniami. Pamiętajmy, że w razie dyskomfortu ze strony narządu słuchu warto niezwłocznie skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu. Lepiej zapobiegać, niż leczyć!

FAQ

O czym świadczy pulsowanie w uchu?

Za pulsowanie w uchu często odpowiada wysokie ciśnienie tętnicze krwi. Nadciśnieniu towarzyszą zawroty i bóle głowy oraz kołatanie serca, więc w przypadku tych objawów należy skonsultować swój stan z lekarzem kardiologiem. Ponadto tętnienie w uchu może świadczyć o chorobach narządu słuchu, dlatego warto udać się do otolaryngologa, jeśli problem ten utrzymuje się przez dłuższy czas.

Jakie są przyczyny pulsowania w uchu?

Pulsowanie w uchu może być spowodowane przez woskowinę, uraz, choroby narządu słuchu czy stres. Bywa to też objaw poważniejszych schorzeń, takich jak np. zaburzenia krążenia krwi (nadciśnienie), zaburzenia naczyniowe (malformacje tętniczo-żylne, zwężenia tętnic), guzy, zmiany hormonalne. Utrzymujące się pulsacyjne szumy w uszach należy skonsultować z lekarzem.

Czy od zatok może pulsować w uchu?

Zapalenie zatok może powodować dolegliwości w obrębie innych pobliskich narządów i np. doprowadzić do uczucia zatkania ucha. Wzrost ilości wydzieliny powoduje również uczucie pełności w uchu i inne objawy, takie jak pulsowanie i tętnienie w uchu, dolegliwości bólowe. Może to świadczyć o tym, że infekcja z zatok objęła również ucho.

Czy przy nerwicy może pulsować w uchu?

Zaburzenia lękowe wpływają na funkcjonowanie całego organizmu i mogą powodować różne objawy. Niektóre osoby zmagające się z tym problemem odczuwają pulsowanie w głowie i uszach, a także szumy uszne. Warto ten objaw skonsultować z lekarzem w celu prawidłowego rozpoznania.

Źródła

1. Zagor M., Szumy uszne: przyczyny, objawy i leczenie. Jak pozbyć się szumu w uszach?, https://www.mp.pl/pacjent/objawy/105636,szumy-uszne (dostęp 28.03.2024).
2. Kochanek K., Szumy uszne. [w:] Janczewski G. (red.): Otolaryngologia praktyczna, tom I. Via Medica Gdańsk 2005: 26-30.
3. Zagor M., Choroba Meniere’a, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/106005,choroba-menirea (dostęp 28.03.2024).

13.10.2025

Strona główna » Archives for admin » Strona 2

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego należy do stosunkowo często spotykanych schorzeń narządu słuchu. Choroba cechuje się obecnością wysięku w jamie bębenkowej, oddzielającej ucho zewnętrzne od ucha środkowego, i zaburzeniami drożności trąbki słuchowej. Objawy niestety często bywają niezauważone, a schorzenie niesie ryzyko poważnych powikłań, w tym trwałego uszkodzenia słuchu. Dowiedz się więcej o przyczynach i sposobach leczenia tego rodzaju stanu zapalnego.

Czym jest wysiękowe zapalenie ucha środkowego?

Wysiękowe zapalenie ucha (OME – otitis media with effusion, OMS – otitis media secretoria) jest chorobą zapalną, obejmującą struktury ucha środkowego, takie jak błona bębenkowa, jama bębenkowa i trąbka Eustachiusza (słuchowa). W przebiegu choroby dochodzi do gromadzenia się wydzieliny w przestrzeni ucha, która od strony zewnętrznej jest ograniczona błoną bębenkową, a od wewnątrz częścią kostną ucha wewnętrznego. Jama jest połączona także z trąbką słuchową, która stanowi łącznik nosogardła z uchem.

Przyczyną wytwarzania i zalegania płynu jest stan zapalny, spowodowany przez patogeny chorobotwórcze, które najczęściej przedostają się do ucha z nosa i gardła. Chorobie towarzyszy nieprawidłowy mechanizm funkcjonowania trąbki słuchowej – niedrożność, która uniemożliwia odprowadzanie płynu.

Wysiękowe zapalenie ucha u dziecka

Na zakażenie ucha środkowego najbardziej narażone są dzieci oraz osoby dorosłe z osłabioną odpornością. Szacuje się, że choroba dotyczy głównie dzieci między 1. a 2. rokiem życia. Co ważne, przypadłość ta jest jedną z głównych przyczyn rozwoju niedosłuchu i zaburzeń mowy u małych dzieci.

W przypadku najmłodszych trąbka Eustachiusza jest niedostatecznie rozwinięta – szersza i płasko położona. Z tego powodu połączenie z nosogardłem stanowi łatwą drogę dla wnikających patogenów. Częste infekcje górnych dróg oddechowych sprzyjają więc rozwojowi infekcji. Wpływają też na toczący się stan zapalny w obrębie ujścia trąbki słuchowej, a to właśnie jej niedrożność ma istotne znaczenie w rozwoju wysiękowego zapalenia ucha.

Ponadto u najmłodszych pacjentów układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty. Silny, zdrowy organizm potrafi zwalczać patogeny, dlatego nie każdy kontakt z zarazkiem oznacza rozwój infekcji. Tendencja do zachorowania, ze względu na stopniowe doskonalenie układu immunologicznego i kształtowanie się prawidłowej budowy trąbki słuchowej, maleje więc u dzieci w wieku przedszkolnym i starszych. Niemniej do wystąpienia choroby może dochodzić u osób w każdym wieku.

Możliwe objawy wysiękowego zapalenia ucha środkowego

Głównym objawem wysiękowego zapalenia ucha jest niedosłuch wynikający z upośledzenia przewodzenia bodźców dźwiękowych. W następstwie gromadzenia się płynu w jamie bębenkowej, w której znajdują się kosteczki słuchowe, dochodzi do zaburzeń przekazywania sygnałów akustycznych i tym samym pogorszenia słuchu. Zdarzają się też szumy uszne, a zaleganiu płynu w przestrzeniach ucha środkowego może towarzyszyć uczucie pełności i wilgoci.

Wysiękowe zapalenie ucha to podstępny rodzaj infekcji, który może przez długi czas nie wywoływać żadnych objawów. W przebiegu innych postaci zakażenia gromadzenie się płynu w uchu środkowym powoduje napieranie na okoliczne tkanki, co zwykle wywołuje silny ból ucha. Z kolei w przypadku postaci wysiękowej płyn się sączy, stopniowo wypływa, przez co mogą nie występować dolegliwości bólowe. Płynu natomiast może być niewiele i nie zawsze jest on zauważalny, co utrudnia wczesne rozpoznanie choroby.

Niestety z uwagi na to, że choroba zwykle dotyczy małych dzieci, objawów choroby czasem się nie zauważa. Dzieci z tej grupy wiekowej zwykle nie potrafią zakomunikować swoich dolegliwości. Zwykle pierwszym niepokojącym objawem zauważonym przez opiekunów jest dopiero osłabienie ostrości słuchu u dziecka. Do lekarza warto więc zwrócić się w momencie zauważenia zmiany zachowania dziecka, czyli gdy maluch na przykład:

• nie reaguje na wysokie dźwięki;
• nie kieruje główki w kierunku źródła dźwięku;
• nie reaguje płaczem na hałas, który powinien go wystraszyć;
• wykazuje zwiększoną ruchomość główki, np. pociera nią o poduszkę;
• sięga rączką w kierunku ucha, pociera małżowinę.

Przyczyny wysiękowego zapalenia ucha

Istnieje wiele czynników, które zwiększają ryzyko pojawienia się wysiękowego zapalenia ucha. To głównie schorzenia związane z zaburzeniami drożności trąbki słuchowej, a także upośledzające odporność. Wśród nich wymienia się m.in.:

• wcześniej przebyte ostre zapalenie ucha środkowego;
• infekcje górnych dróg oddechowych;
• przerost migdałka gardłowego (“trzeci migdał”);
• alergie;
• refluks żołądkowo-przełykowy;
• niektóre choroby upośledzające płynność śluzu, np. astma oskrzelowa czy mukowiscydoza;
• ujemne ciśnienie w jamie bębenkowej;
• wady anatomiczne twarzoczaszki;
• wady elementów pneumatycznych wyrostka sutkowatego.

Za infekcję najczęściej odpowiadają wirusy i bakterie, rzadziej grzyby, które przenikają do ucha poprzez trąbkę słuchową. Często pierwotną przyczyną zakażenia są patogeny wirusowe odpowiedzialne za choroby górnych dróg oddechowych. Pod ich wpływem dochodzi do wydzielania płynu, który stanowi doskonałą pożywkę dla bakterii. Z tego powodu choroby wirusowe mogą prowadzić do nadkażenia bakteryjnego. Jest mało prawdopodobne, choć możliwe, aby patogeny przedostały się do ucha innymi drogami, np. wraz z krwią.

Podstawowe rodzaje stanu zapalnego z wysiękiem i przebieg choroby

W zależności od czasu trwania wysiękowego zapalenia ucha środkowego wyróżnia się kilka postaci choroby:

• postać ostra – trwa mniej niż 10 dni;
• postać podostra – trwa powyżej 10 dni, ale nie dłużej niż 3 miesiące;
• postać przewlekła – trwająca ponad 3 miesiące.

Choroba wiąże się z szeregiem zmian zachodzących w tkankach wyściółki jamy bębenkowej. W początkowym okresie infekcji dochodzi do hiperplazji nabłonka. W konsekwencji powstają nowe komórki kubkowe i gruczołowe. W dalszym etapie dochodzi do intensywnej produkcji komórek zapalnych. Zanikają komórki kubkowe, natomiast dochodzi do wzrostu aktywności gruczołów śluzowych. W trzecim stadium rozpoczyna się tworzenie zmian zwyrodnieniowych.

Na jakiej podstawie rozpoznaje się schorzenie?

W przypadku wysiękowego zapalenia ucha lekarz stawia ostateczną diagnozę na podstawie informacji uzyskanych dzięki badaniom, takim jak:

• otoskopia(tradycyjna lub pneumatyczna) – to tzw. wziernikowanie ucha;
• otomikroskopia;
• tympanometria;
• badania audiometryczne;
• paracenteza diagnostyczna;
• inne badania słuchu.

Objawy kliniczne są niezwykle ważne do rozpoznania choroby. Lekarz dokonuje oceny stanu błony bębenkowej w celu wstępnego określenia postępu choroby. W pierwszym etapie choroby objawy są łagodne. Błony śluzowe są niewiele zmienione. Jednak błona bębenkowa zwykle jest mniej ruchoma, zmienia też barwę na żółtawą, a pod wpływem gromadzącego się w uchu wysięku znacznie się uwypukla. W późniejszym czasie można zaobserwować również cechy ścieńczenia membrany.

Leczenie wysiękowego zapalenia ucha środkowego

Przy podejrzeniu wysiękowego zapalenia ucha należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu lub bezpośrednio do laryngologa. Schorzenie musi być leczone pod okiem specjalisty. Żadne domowe sposoby nie są w tym przypadku skuteczne, a nawet mogą doprowadzić do trwałego uszkodzenia ucha środkowego.

Wybór metody leczenia zależy przede wszystkim od stanu zaawansowania choroby, a także wieku pacjenta i istnienia chorób współistniejących oraz indywidualnych wskazań. W łagodnych fazach podstawą są obserwacja i leczenie zachowawcze.

Zwykle stosuje się leczenie farmakologiczne, którego celem jest łagodzenie zapalenia i eliminacja patogenu odpowiedzialnego za infekcję – antybiotykoterapię i ewentualnie środki przeciwgrzybicze. Zalecane są też środki mukolityczne, które rozrzedzają wydzielinę w drogach oddechowych, a tym samym zmniejszają podrażnienie trąbki Eustachiusza. Pomocne bywają również leki immunostymulujące, a także donosowe środki steroidowe.

Przewlekła postać choroby może ustępować samoistnie. Oznacza to, że toczący się stan zapalny z czasem sam zostaje ograniczony przez układ odpornościowy. Niemniej choroba może nawracać. Samoograniczanie się stanu zapalnego dotyczy jednak niewielkiego odsetka dzieci.

Myringotomia – drenaż odprowadzający płyn w jamie bębenkowej

Niekiedy w trakcie infekcji usuwanie wydzieliny jest znacznie utrudnione, dlatego zaleca się leczenie chirurgiczne – operacyjne nacięcie błony bębenkowej. Tak zwany drenaż w trakcie leczenia wysiękowego zapalenia ucha środkowego zwykle wykonuje się u osób, u których schorzenie utrzymuje się powyżej 4 miesięcy. Zabieg o nazwie myringotomia polega na wykonaniu niewielkiego nacięcia błony bębenkowej i umieszczeniu w niej drenu. Jego wielkość, rodzaj i czas pozostawienia w tkance zależą od wskazań indywidualnych. Celem zabiegu jest usprawnienie wentylacji ucha i swobodne odprowadzanie wydzieliny, co przekłada się na poprawę stanu ucha.

Do leczenia operacyjnego wysiękowego zapalenia ucha zalicza się także tympanopunkcję i paracentezę. Zabiegi polegają na nakłuciu błony bębenkowej. Zamyka się ona naturalnie w ciągu kilku dni. Wybór najlepszej metody leczenia zawsze jest oceniany indywidualnie.

Zabiegi operacyjne na ogół przeprowadzane są w znieczuleniu miejscowym. Trudnością może być ich wykonanie u najmłodszych, szczególnie kilkuletnich dzieci. W niektórych przypadkach konieczne jest więc znieczulenie ogólne.

Możliwe powikłania zapalenia ucha

Zdarza się, że w przebiegu choroby dochodzi do samoistnej perforacji błony bębenkowej. To z kolei zwiększa ryzyko wrastania naskórka do jamy bębenkowej i powstawania przewlekłego perlakowego zapalenia ucha. Masy złogów keratynowych mogą kolejno prowadzić do uszkodzenia kosteczek słuchowych, a to grozi trwałym uszkodzeniem słuchu. Takie powikłania są szczególnie niebezpieczne u dzieci, ponieważ mogą jednocześnie doprowadzić do zaburzeń rozwoju mowy.

Źródła:

1. Goździewski A. i in., Upośledzenie słuchu jako następstwo przebytego wysiękowego zapalenia ucha. Otorynolaryngologia 2009, 8.1, s. 28-32.
2. Kuczkowski J., Aktualne problemy w rozpoznawaniu i leczeniu ostrego i wysiękowego zapalenia ucha środkowego, Forum Medycyny Rodzinnej 2011, v. 5, nr 4, s. 287-294.
3. Hassmann-Poznańska E. i in., Trwałe następstwa wysiękowego zapalenia ucha w wieku dziecięcym, Otolaryngologia Polska 2010, nr 64.4, s. 234-239.
4. Obrębowski A., Obrębowska Z., Wpływ przewlekłego wysiękowego zapalenia ucha środkowego na rozwój mowy u dzieci, Otorynolaryngologia 2009, nr 8.4.
5. Zakrzewska A., Wysiękowe zapalenie ucha środkowego, https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/laryngologia/74809,wysiekowe-zapalenie-ucha-srodkowego (dostęp: 13.10.2023).

25.09.2025

Strona główna » Archives for admin » Strona 2

Ucho zewnętrzne jest oddzielone od struktur ucha środkowego błoną bębenkową, dlatego woda może swobodnie wpływać do przewodu słuchowego, nie stanowiąc zagrożenia dla głębiej położonych części narządu. Zdarza się jednak, m.in. po wizycie na basenie, że jej nadmiar zalega, a tym samym może przynieść uciążliwe skutki. Zatkane ucho po basenie trzeba odetkać zarówno dla własnego komfortu, jak i bezpieczeństwa, ponieważ długotrwale utrzymująca się wilgoć sprzyja rozwojowi infekcji. Jak można to zrobić za pomocą domowych metod, a kiedy trzeba udać się do lekarza? Sprawdzone sposoby poznasz w tym artykule!

Dlaczego woda może zalegać w kanale słuchowym?

Podczas kąpieli w basenie lub innym akwenie woda wpływa do uszu. Niekiedy po nurkowaniu czy pływaniu pojawia się nieprzyjemne uczucie zatkanego ucha. Przewód słuchowy zewnętrzny ma ok. 3–4 cm długości, a jego objętość szacuje się na ok. 0,3–1,5 ml. Przy tak niewielkich rozmiarach już odrobina płynu może być problematyczna. Co więcej, kanał słuchowy nie jest prosty, a zagięty w kształt litery ,,S”, co dodatkowo sprzyja zaleganiu wilgoci.

Objawy ucha zatkanego przez wodę

Zazwyczaj zatkanie ucha po basenie objawia się tylko uczuciem wilgoci i pełności. Ciecz zalegająca w kanale słuchowym zaburza przewodzenie fal dźwiękowych, dlatego mogą występować także szumy uszne, piski czy zaburzenia słuchu. Objawy zwykle mijają samoistnie po kilku, maksymalnie kilkunastu minutach.

Zdarza się jednak, że po kąpieli występuje uczucie rozpierania, a nawet silny ból. Takie objawy wskazują na nadmiar woskowiny usznej, która po namoczeniu pęcznieje. Powiększający się czop woskowinowy jest nie tylko źródłem dyskomfortu, lecz także zagrożeniem dla zdrowia. W lepkiej wydzielinie gromadzą się zanieczyszczenia, które mogą doprowadzić do rozwoju infekcji. Jeśli nurkujesz i po wyjściu z wody pojawiają się u Ciebie dokuczliwe objawy, nie można wykluczyć również perforacji błony bębenkowej pod wpływem nagłej zmiany ciśnienia.

Czy zatkane ucho po basenie to groźny objaw?

Niewielka ilość wody w uchu zwykle nie jest groźna. Najczęściej, aby odetkać zatkane ucho po basenie, wystarczy przechylenie głowy w bok i dokładne osuszenie tkanek. Problem pojawia się, gdy ucho jest długotrwale narażone na wilgoć.

Ciepło panujące w uchu w połączeniu z wilgocią stwarza idealne warunki do namnażania się patogenów chorobotwórczych odpowiedzialnych za rozwój stanu zapalnego.

Długotrwałe zaleganie płynu w uchu może prowadzić do zapalenia ucha zewnętrznego. To infekcja tkanek kanału słuchowego i / lub małżowiny usznej, wywołana najczęściej przez bakterie lub grzyby. Schorzenie określa się potocznie jako ucho pływaka. Taka nazwa jest stosowana właśnie ze względu na zwiększone ryzyko zachorowania u nurków i pływaków, chociaż w rzeczywistości częściej chorują dzieci oraz osoby z obniżoną odpornością. Osoby szczególnie narażone na ekspozycję na wilgoć, np. często korzystające z basenów, powinny wiedzieć, jak zabezpieczyć ucho przed wodą, profilaktycznie stosować odpowiednie krople i dbać o higienę przewodu słuchowego.

Infekcji sprzyja również niewłaściwy sposób czyszczenia uszu, głównie przy użyciu patyczków higienicznych, które mogą podrażnić delikatne tkanki wyściełające przewód uszny. Wszelkie otarcia i skaleczenia, nawet drobne, ułatwiają wnikanie zanieczyszczeń i patogenów.

W jaki sposób odetkać ucho zatkane po basenie?

Zatkane ucho po basenie można odetkać, pozbywając się nadmiaru wody. Warto wykorzystać siłę grawitacji, przechylając głowę na bok i lekko pociągając płatek uszny. Jeśli to nie pomoże, można wypróbować metodę Valsalvy, suszarkę do włosów, parę wodną, krople do uszu lub delikatne płukanie.

Usuwanie wody z przewodu słuchowego siłą grawitacji

W większości przypadków sposoby leczenia zatkanego ucha po basenie ograniczają się do usunięcia cieczy. Aby pozbyć się wody z ucha, zwykle wystarczy przechylić głowę w kierunku ramion. Dodatkowo można pociągnąć za płatek uszny. Powoduje to niewielki ruch tkanek i minimalne zwiększenie średnicy przewodu słuchowego, dzięki czemu ciecz może swobodnie wypłynąć.

Pamiętaj, żeby nigdy nie potrząsać głową w celu odetkania ucha zatkanego wodą! Chociaż niektóre źródła podają tę metodę jako skuteczną, niesie ona ryzyko przedostania się cieczy głęboko do ucha, a nawet powikłań wewnątrzczaszkowych. Bezpieczniej wypróbować inne domowe sposoby na zatkane ucho, które pomagają udrożnić przewód słuchowy.

Jak odetkać zatkane ucho manewrem Valsalvy?

Jeśli masz zatkane ucho, staraj się intensywnie żuć gumę. Ruchy żuchwą generują jednocześnie ruch trąbki słuchowej (trąbki Eustachiusza), która otwiera się m.in. w trakcie gryzienia czy ziewania w celu wyrównania ciśnienia w uchu. W czasie żucia lub ssania cukierków stymulowana jest także produkcja śliny, co wymusza częste przełykanie i również sprzyja odprowadzaniu cieczy z ucha. Taki sposób jest również pomocny w trakcie lotu samolotem, kiedy nagła zmiana ciśnienia może doprowadzić do zatkania ucha.

Do wyrównania ciśnienia prowadzi także tzw. manewr Valsalvy. Z tej prostej techniki można skorzystać w przypadku obecności wody w uchu. Wystarczy, że:

1. Nabierzesz powietrza i zamkniesz usta.
2. Zatkasz nos, np. zaciskając skrzydełka palcami (nie wypuszczając powietrza).
3. Zaczniesz wydmuchiwać powietrze, ale wciąż z zatkanym nosem i ustami.
4. Jeśli metoda ta da efekty, zwykle pojawia się charakterystyczny dźwięk, jakby w uchu coś ,,pyknęło”.

Domowe sposoby na zatkane ucho – suszarka i płukanie

Ucho można osuszyć za pomocą suszarki do włosów. Ważne jest jednak, aby zrobić to poprawnie i ze szczególną ostrożnością. Przede wszystkim ustaw letni nadmuch i skieruj go w stronę ucha z odległości ok. 30 cm. Delikatnie i w sposób przerywany poruszaj suszarką. Pod żadnym pozorem nie ogrzewaj ucha gorącym i mocnym nawiewem, ponieważ może to prowadzić do podrażnienia, a nawet poparzenia tkanek przewodu słuchowego.

Nie zaleca się płukania ucha wodą utlenioną czy aplikowania bezpośrednio do ucha jakichkolwiek domowych mieszanek i olejków. Zwykle są one nie tylko nieskuteczne, lecz także mogą uszkodzić delikatne tkanki i doprowadzić do powikłań. Można natomiast, zwłaszcza jeśli w uchu zalega woskowina, wypróbować delikatne płukanie ucha ciepłą wodą (nie gorącą!) lub roztworem soli fizjologicznej. Czyszczenie takie przeprowadza się za pomocą strzykawki. Nie zaleca się jednak robienia tego samodzielnie – konieczna jest wizyta u laryngologa.

Kiedy zastosować krople do uszu osuszające tkanki?

Jeśli domowe sposoby nie przynoszą pożądanych efektów, warto sięgnąć również po preparaty do higieny uszu, m.in. krople ułatwiające osuszenie tkanek. Pomocny przy dolegliwościach usznych związanych z częstym korzystaniem z basenu jest m.in. wyrób medyczny LIX. Zawiera on bezwodny glicerol, który wiąże cząsteczki wody, w ten sposób osuszając tkanki przewodu słuchowego. Z kolei składnik dodatkowy – lidokaina – działa powierzchniowo znieczulająco, szybko łagodząc ból spowodowany m.in. ekspozycją na wilgoć.

Jakie objawy zatkanego ucha po basenie powinny skłonić do wizyty u lekarza?

W przypadku dłuższego utrzymywania się objawów lub ich nasilenia zatkane ucho powinien obejrzeć lekarz specjalista.

Uczucie wody w uchu nie zawsze wynika z jej obecności. Podobne obawy towarzyszą zapaleniu ucha środkowego. W takich przypadkach płyn gromadzi się za błoną bębenkową, a napierając na nią, wywołuje silny ból. Przy infekcji ucha środkowego mogą występować również inne objawy, takie jak np.:

• pogorszenie słuchu;
• ból ucha, który może promieniować do wyrostka sutkowatego (zgrubienia za uchem);
• osłabienie, bóle głowy;
• nudności, wymioty, biegunki (zwłaszcza u dzieci);
• gorączka lub stan podgorączkowy.

Trzeba jednak pamiętać o tym, że w przebiegu wysiękowego zapalenia ucha często nie występują dolegliwości bólowe. Chorobie towarzyszy uszkodzenie błony bębenkowej, a ze względu na brak jej szczelności płyn sączy się do przewodu słuchowego. Niekiedy przez wiele miesięcy jedynym objawem schorzenia jest właśnie wysięk z ucha.

Warto też zaznaczyć, że przy pęknięciu błony bębenkowej przeciwwskazane jest aplikowanie do ucha jakichkolwiek aptecznych czy domowych preparatów. Przy podejrzeniu infekcji konieczna jest więc wizyta u laryngologa, który oceni stan struktur ucha.

Z kolei przy zapaleniu ucha zewnętrznego uczuciu wilgoci w uchu może towarzyszyć opuchlizna i zaczerwienienie tkanek. Obrzęk z czasem narasta i może znacznie lub całkowicie zamykać światło kanału słuchowego, co zaburza zdolność prawidłowego słyszenia. W zależności od zajętej części ucha i rodzaju patogenu rozwijającego się w tkankach w okolicy przewodu słuchowego i na małżowinie usznej skóra może być sucha, pokryta pęcherzami i krostkami.

FAQ

Jak odetkać ucho po basenie?

Aby odetkać ucho po basenie, w pierwszej kolejności warto pochylić głowę i pociągnąć płatek uszny. Można też nabrać powietrza i przy zamkniętych ustach i nosie próbować je wypchnąć, co powoduje wyrównanie ciśnienia i ułatwia usunięcie wody. Pomóc może również łagodny nadmuch od suszarki. W aptekach dostępne są też krople, które wspierają osuszanie tkanek przewodu słuchowego.

Co zrobić, gdy ucho nie chce się odetkać od wody?

Jeśli ucho nie chce się odetkać od wody, należy wypróbować domowych metod, takich jak np. pochylanie głowy, próba Valsalvy (dmuchanie z zamkniętymi ustami i nosem), suszenia suszarką czy stosowanie kropli do uszu wiążących cząsteczki wody (np. z bezwodnym glicerolem). Jeśli to nie pomoże i wrażenie wody w kanale słuchowym utrzymuje się kilka dni lub towarzyszą mu inne symptomy, najlepiej udać się do lekarza.

Ile może być zatkane ucho od wody?

Uczucie zatkania ucha od wody powinno ustąpić samoistnie po kilku minutach. Jeśli woda zalega kilka dni, wzrasta ryzyko podrażnienia tkanek i infekcji. Z kolei gdy dyskomfort trwa przewlekle, warto skonsultować się z lekarzem, ponieważ przyczyną może być już istniejąca infekcja z towarzyszącym wysiękiem.

Źródła:

1. https://www.mp.pl/otolaryngologia/zalecenia/100112,ostre-zapalenie-ucha-zewnetrznego-wytyczne-przygotowane-na-podstawie-clinical-practice-guideline-acute-otitis-externa
2. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/laryngologia/74809,wysiekowe-zapalenie-ucha-srodkowego
3. https://www.mp.pl/otolaryngologia/artykuly/ucho/35939,technika-badania-otoskopowego-i-zasady-interpretacji-wyniku
4. https://www.mp.pl/otolaryngologia/ekspert/pytania_do_eksperta/105446,zapalenie-ucha-srodkowego-a-lot-samolotem-co-zalecic-pacjentowi

https://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/procedury/145577,oczyszczanie-przewodu-sluchowego-zewnetrznego

19.08.2025

Strona główna » Archives for admin » Strona 2

Podróż linią lotniczą bywa ekscytującym przeżyciem, ale niestety często również źródłem stresu i dolegliwości fizycznych. Silny ból ucha przy lądowaniu samolotem należy do tych szczególnie uciążliwych. Chociaż zwykle mija samoistnie, to w części przypadków może być objawem poważniejszego uszkodzenia głębszych struktur ucha. Co dokładnie odpowiada za dokuczliwe symptomy i jak ich uniknąć? Poznaj najważniejsze informacje na ten temat i zadbaj o swój słuch!

Silny ból ucha przy lądowaniu samolotu – czym jest barotrauma?

Barotrauma to określenie pochodzące z łacińskich słów baro – ciśnienie i trauma – uraz. Silny ból ucha w samolocie to właśnie rodzaju urazu lub dyskomfortu spowodowanego gwałtowną zmianą ciśnienia. Sytuacja taka najczęściej dotyczy ucha środkowego, w którym znajdują się jamy wypełnione powietrzem, odpowiedzialne za wyrównywanie ciśnienia.

Silny ból ucha przy lądowaniu samolotu to stosunkowo częsty problem, ponieważ na tym etapie lotu narażeni jesteśmy na największe zmiany ciśnień między uchem środkowym a otoczeniem. Wahania ciśnienia powietrza są porównywalne do nurkowania, w trakcie którego również może dochodzić do barotraumy ucha.

Mechanizm powstawania bólu ucha podczas podróży samolotem

Ciśnienie atmosferyczne panujące na poziomie morza wynosi ok. 760 mmHg – do życia w takim środowisku przystosowany jest człowiek. W kabinie samolotu ciśnienie w takich granicach utrzymywane jest sztucznie i ulega zmianie zwłaszcza podczas wznoszenia się i lądowania.

Gdy samolot się obniża, ciśnienie wzrasta, natomiast w uchu środkowym utrzymuje się ono niższe. Za jego wyrównanie między uchem a środowiskiem zewnętrznym odpowiada przede wszystkim trąbka słuchowa (trąbka Eustachiusza). Jest to cienki kanał, który łączy ucho środkowe z gardłem. U zdrowego człowieka następuje swobodny przepływ powietrza, generowany dzięki mimowolnym ruchom trąbki podczas m.in. żucia, przełykania czy ziewania, co skutkuje wyrównaniem ciśnienia.

Jeśli natomiast mechanizm ten z różnych przyczyn nie działa poprawnie i ciśnienie w uchu środkowym różni się od tego w otoczeniu (inne jest po obu stronach błony bębenkowej), może dochodzić do odchylenia membrany do wewnątrz (w kierunku ucha środkowego) oraz jej obrzęku. Właśnie takie zmiany pod wpływem podciśnienia odpowiadają za silny ból ucha przy lądowaniu samolotu.

Zapalenie ucha środkowego i inne infekcje – przyczyny problemów z wyrównaniem ciśnienia

Jeśli zapewniona jest prawidłowa drożność trąbki słuchowej, ryzyko bólu ucha w czasie lotu jest niewielkie. Istnieją jednak czynniki, które zaburzają funkcjonowanie tego kanału i utrudniają wyrównanie ciśnienia w uchu.

Za niedrożność trąbki Eustachiusza odpowiadają zwłaszcza infekcje górnych dróg oddechowych, którym towarzyszy nieżyt nosa, objawiający się obrzękiem błony śluzowej jam nosowych i zatok oraz nadmiarem wydzieliny nosowej (potocznie zwanej katarem).

Do opuchlizny ujścia trąbki słuchowej mogą prowadzić także alergie i inne problemy z nosem, np. polipy. Także zapalenie ucha środkowego może nasilać objawy urazu ciśnieniowego. Jako kolejny czynnik, utrudniający wyrównanie ciśnienia w uszach w czasie lotu, wymienia się nadmiar woskowiny usznej.

Jakie objawy można odczuwać podczas startu i lądowania?

Barotrauma może powodować objawy o różnym stopniu nasilenia. Czasem odczuwana jest jako zwykły dyskomfort, w innych przypadkach zaś jako bardzo silny ból ucha, najczęściej pojawiający się nagle przy lądowaniu samolotu. Poza dolegliwościami bólowymi uszu mogą występować także:

• stłumienie słuchu (niedosłuch);
• uczucie pełności lub zatkania ucha;
• szumy uszne;
• pulsowanie w uchu;
• zawroty głowy;
• dzwonienie w uszach;
• rzadziej krwawienie z ucha, które sugeruje pęknięcie błony bębenkowej lub nawet uszkodzenie łańcuszka kosteczek słuchowych albo ucha wewnętrznego;
• utrata słuchu.

Znasz już przyczyny bólu ucha, spróbuj go teraz uniknąć – profilaktyka

Podróżujący liniami lotniczymi mogą właściwie przygotować się do lotu samolotem, dlatego warto poznać metody profilaktyczne, które w większości przypadków pozwalają uniknąć barotraumy. Jeśli chcesz zmniejszyć ryzyko bólu ucha, nie śpij w czasie lotu, tylko wypróbuj następujące sposoby:

• Czynności stymulujące otwarcie trąbki słuchowej – częste przełykanie śliny, ziewanie, żucie gumy lub ssanie cukierków, zwłaszcza podczas startu i lądowania.
• Manewr Valsalvy – polega on na zatkaniu nosa i ust oraz próbie wydmuchnięcia powietrza, ale wciąż przy zamkniętym nosie i ustach.
• Specjalne zatyczki do uszu – dostępne są zatyczki, które mogą pomóc w stopniowym dostosowywaniu się uszu do zmian ciśnienia. Zatkanie uszu chroni słuch również przed hałasem generowanym przez silniki samolotu.
• Udrożnienie nosa przed lotem – jeśli masz problemy z katarem lub alergią, zapytaj lekarza o krople do nosa obkurczające błonę śluzową i zastosuj wskazany preparat przed lotem.
• Nawadnianie – podczas lotu warto pić dużo wody, co pomaga utrzymać prawidłowe nawilżenie błon śluzowych i jednocześnie zwiększa częstotliwość przełykania, wprowadzając ujście trąbki słuchowej w ruch.

Jak przygotować się do lotu z dzieckiem?

Niemowlęta i małe dzieci są szczególnie narażone na silny ból ucha przy lądowaniu samolotem, ponieważ ich trąbki słuchowe są węższe i krótsze w porównaniu do tych u osoby dorosłej. Jednocześnie nie wszystkie metody profilaktyczne mogą być u nich zastosowane. Aby ograniczyć ryzyko dyskomfortu u swojej pociechy, staraj się podawać jej coś picia (np. butelkę z wodą lub mlekiem) podczas schodzenia do lądowania.

Jeśli dziecko ma katar, po konsultacji z pediatrą możesz zastosować odpowiednie krople do nosa. Starszym dzieciom staraj się wytłumaczyć, jak powinny się zachowywać w trakcie lotu – często przełykać ślinę, ziewać i dmuchać z zatkanym nosem.

Jak łagodzić dolegliwości, które już wystąpiły?

Jeśli pomimo starań po wyjściu z samolotu dokucza Ci ból ucha, staraj się kontynuować techniki pozwalające na wyrównanie ciśnienia. Ból i obrzęk można lekko zmniejszyć za pomocą ciepłego kompresu, przykładanego na okolicę ucha. W razie potrzeby można też ponownie zastosować leki obkurczające lub sięgnąć po doustne środki przeciwbólowe. Jeśli pomimo tego ciśnienie wewnątrz ucha się nie wyrównuje i wciąż odczuwasz dyskomfort, skonsultuj się z lekarzem. Utrzymujące się wrażenie zatkanego ucha po locie może wskazywać na poważniejsze uszkodzenia.

Silny bólu ucha przy lądowaniu samolotu – kiedy zgłosić się do lekarza?

Jeśli ból jest bardzo silny, utrzymuje się długo po locie lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy (np. znaczące pogorszenie słuchu, wyciek z ucha, silne zawroty głowy), niezwłocznie należy udać się do lekarza. Poważny przypadek barotraumy może prowadzić do groźnych powikłań, z trwałą utratą słuchu włącznie, dlatego niekiedy pomoc medyczna jest po prostu niezbędna.

FAQ

Jak złagodzić silny ból ucha w samolocie?

Aby złagodzić silny ból ucha w samolocie, staraj się często przełykać ślinę, żuć gumę lub cukierki, ziewać i dmuchać z zamkniętymi ustami. Powinno to doprowadzić do wyrównania ciśnienia w uchu, a w efekcie – ustąpienia dolegliwości.

Jak pozbyć się bólu ucha w samolocie?

Do najpopularniejszych metod, pozwalających na pozbycie się bólu ucha podczas lotu samolotem, należy ssanie cukierków i żucie gum, powodujące większe wydzielanie śliny i przełykanie, a także ziewanie i próba Valsalvy (dmuchanie z zamkniętym nosem i ustami).

Czy lot samolotem może uszkodzić słuch?

Tak, rosnące ciśnienie w kabinie samolotu może doprowadzić do pęknięcia błony bębenkowej, uszkodzenia kosteczek słuchowych i struktur ucha wewnętrznego.

Źródła:

1. https://www.mp.pl/otolaryngologia/aktualnosci/103141,barotrauma-ucha-i-zatok-czesta-dolegliwosc-w-okresie-wakacji
2. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/178619,uraz-cisnieniowy-ucha-wewnetrznego
3. https://www.mp.pl/otolaryngologia/ekspert/pytania_do_eksperta/105446,zapalenie-ucha-srodkowego-a-lot-samolotem-co-zalecic-pacjentowi
4. https://www.mp.pl/pacjent/zdrowiewpodrozy/lista/60718,barotrauma

06.08.2025

Strona główna » Archives for admin » Strona 2

Przewód słuchowy zewnętrzny jest chroniony przez woskowinę uszną, która stanowi barierę dla drobnoustrojów, wspomaga oczyszczanie ucha z zanieczyszczeń i nawilża tkanki. Jednak z różnych przyczyn jej nadmiar może się gromadzić, co jest niekorzystne. Tak zwany czop woskowinowy bywa przyczyną przykrych dolegliwości, zwiększa też ryzyko infekcji i uszkodzenia słuchu. Podpowiadamy, jak usunąć czop woskowinowy, czego unikać i jak prawidłowo dbać o higienę uszu, aby zapobiegać nadprodukcji wydzieliny.

Czym jest woskowina uszna?

Przewód słuchowy zewnętrzny (kanał słuchowy) ma długość ok. 3 cm i jest zagięty. Częściowo składa się z tkanki chrzęstnej, pokrytej skórą z włosami, które pełnią funkcję ochronną przed wnikaniem zanieczyszczeń. Na zewnętrznej części przewodu obecne są też gruczoły woskowinowe i potowe. Pierwsze z nich odpowiadają za wytwarzanie wydzieliny, tak zwanej woskowiny usznej czy też woszczku.

Woskowina to naturalna mieszanina wydzielin gruczołów łojowych, potowych i martwych komórek złuszczonego naskórka. Przewód słuchowy zewnętrzny jest stale pokryty niewielką ilością woszczku. Ucho ma zdolność do samooczyszczania się na drodze naturalnej migracji komórek w kierunku ujścia kanału słuchowego do zagłębienia małżowin usznych.

Jakie funkcje pełni woskowina w uchu?

Woskowina odgrywa niezwykle istotną rolę. Ma lepką konsystencję, dzięki czemu wychwytuje brud i patogeny. Chroni przewód słuchowy i głębsze elementy znajdujące się w uchu przed negatywnym wpływem zanieczyszczeń, bakterii, grzybów i wirusów.

Dzięki odpowiedniej ilości woskowiny w uchu delikatne tkanki są stale nawilżone, a to zmniejsza ryzyko wysuszenia, pękania i otarć. Ponadto woskowina pełni funkcję regulatora prawidłowego pH na powierzchni tkanek wyściełających przewód słuchowy, a tym samym zapobiega nadmiernemu namnażaniu się patogenów, utrzymując optymalne proporcje mikrobiomu.

Czym jest i jak powstaje czop woskowinowy?

Optymalna ilość woskowiny jest niezbędna do zachowania zdrowia narządu słuchu. Jednak nadmiar wosku może doprowadzić do wytworzenia się tak zwanego czopu woskowinowego. Powstaje on w wyniku nagromadzenia się wydzieliny, w której potem zbierają się zanieczyszczenia. Z czasem wydzielina gęstnieje i powoduje częściowe lub całkowite zwężenie światła przewodu słuchowego. Twardy korek z zalegającej woskowiny trzeba wówczas bezpiecznie usunąć.

Czynniki zwiększające wytwarzanie nadmiaru wydzieliny

Zwykle przewodu słuchowego nie trzeba regularnie czyścić. Ważne jest natomiast unikanie czynników, które mogą doprowadzić do powstania czopu woskowinowego. Na gromadzenie się woszczku mogą wpływać wady anatomiczne przewodu słuchowego i jego zniekształcenia, które mogą utrudniać naturalne oczyszczanie. Gdy jest on nadmiernie zagięty lub wąski, wydzielina ma utrudnione ujście.

Do produkcji nadmiernej ilości woskowiny przyczyniają się także czynniki zewnętrzne, np. noszenie aparatu słuchowego i częste korzystanie ze słuchawek dousznych. Urządzenia umieszczane w kanale słuchowym mogą drażnić tkanki, które w ramach reakcji obronnej zwiększają produkcję woszczku. Ponadto same w sobie uniemożliwiają prawidłowe, naturalne oczyszczanie uszu, ponieważ blokują przewód słuchowy, a to skutkuje gromadzeniem się woskowiny wewnątrz ucha.

Czynnikiem zwiększającym produkcję woskowiny są również zanieczyszczenia. Ten problem częściej dotyczy osób, które ze względu na rodzaj pracy są zmuszone przebywać w zakurzonych pomieszczeniach.

Czop woskowinowy powstaje także jako konsekwencja niewłaściwej higieny ucha. Mowa nie o nieefektywnym oczyszczaniu ucha zewnętrznego, a o zbyt intensywnej ingerencji w przewód słuchowy. Wkładanie patyczków higienicznych do przewodu słuchowego może doprowadzić nie tylko do perforacji błony bębenkowej i uszkodzenia ucha środkowego, lecz także do przesuwania się woskowiny głęboko do ucha, a tym samym jej zalegania.

Uczucie zatkanego ucha, szumy uszne, ból ucha – objawy korka woskowinowego

Początkowo drobna grudka woskowiny może z czasem narastać. W zależności od jej objętości mogą pojawić się nieprzyjemne dolegliwości, takie jak.:

• uczucie wilgoci w uchu;
• uczucie rozpierania ucha, pełności;
• uczucie zatkanego ucha;
• wrażenie obecności ciała obcego;
• problemy ze słuchem;
• ból ucha;
• szumy uszne, piski;
• kaszel, który może wynikać z drażnienia gałęzi nerwu błędnego, który częściowo unerwia także ucho zewnętrzne;
• zawroty głowy, spowodowane uciskiem na tę samą gałąź uszną nerwu błędnego.

W przypadku czopu woskowinowego charakterystyczne jest nagłe nasilanie się dolegliwości bólowych po zamoczeniu ucha. Pod wpływem wody korek pęcznieje, napierając na tkanki.

Czym grozi czop woskowinowy w przewodzie słuchowym?

Zatkane woskowiną ucho staje się bardziej narażone na zakażenie. Drobnoustroje zalegające w ciepłym i wilgotnym środowisku znacznie szybciej się namnażają. W wyniku dużej ilości woskowiny proces samooczyszczania staje się nieefektywny i problem narasta. Czop woskowinowy jest więc jednym z czynników, który zwiększa ryzyko zapalenia ucha zewnętrznego. Ponadto przesuwanie się twardej woskowiny w głąb przewodu słuchowego grozi także uszkodzeniem błony bębenkowej, co zwiększa ryzyko zapalenia ucha środkowego, a nawet utraty słuchu.

Czego nie stosować do usuwania nadmiaru woskowiny?

Pod żadnym pozorem nie należy podejmować samodzielnych prób mechanicznego usuwania czopu woskowinowego. Do kanału słuchowego nie powinno się wkładać żadnych przedmiotów. W najlepszym przypadku grozi to podrażnieniem delikatnych tkanek, co zwiększa ryzyko stanu zapalnego, a w najgorszym – do głębszego zaczopowania ucha i przebicia delikatnej membrany.

Nie zaleca się także stosowania groźnych dla zdrowia domowych sposobów, takich jak świecowanie uszu czy samodzielne płukanie ucha pod ciśnieniem. Nie zaleca się również aplikacji do ucha oliwy z oliwek czy innych olejków, które nie gwarantują sterylności i nie są przeznaczone do tego celu. Takie praktyki niosą ryzyko szeregu powikłań.

Jak prawidłowo czyścić ucho z woskowiny i jakie preparaty wybierać?

Jeśli czop woskowinowy nie wywołuje jeszcze bardzo uporczywych dolegliwości, można spróbować usunąć go samodzielnie. Jak odetkać ucho bezpiecznie w domowym zaciszu? W pierwszej kolejności korek należy zmiękczyć i rozpuścić. Do tego służą specjalne krople lub spraye dostępne w aptece. Preparaty do czyszczenia uszu, zawierające np. glicerol, działają poprzez nawilżenie, zmiękczenie czopu woskowinowego i złagodzenie podrażnień, co ma ułatwić jego usunięcie.

W celu usunięcia woskowiny z uszu środki takie aplikuje się zwykle kilka razy dziennie, kierując się instrukcją dołączoną do opakowania. Systematyczne rozpuszczanie woskowiny powinno przynieść efekty po maksymalnie kilku dniach. Wydzielina zwykle wypływa samoistnie. Aby oczyścić małżowinę, najlepiej przetrzeć ją delikatnie zwilżonym wacikiem kosmetycznym.

Kiedy zgłosić się do laryngologa, aby odetkać zatkane ucho?

Jeśli próby samodzielnego usunięcia nadmiaru woskowiny nie przyniosły efektów, należy zgłosić się do laryngologa. Specjalista przed czyszczeniem uszu jest w stanie obejrzeć wnętrze kanału słuchowego. Również po bezbolesnym zabiegu sprawdzi, czy nie doszło do jakichkolwiek uszkodzeń, dzięki czemu usuwanie woskowiny z przewodu słuchowego jest bezpieczniejsze, niż próby domowe.

Istnieją różne sposoby usuwania czopu, a o ich wyborze decyduje lekarz. Specjaliści w celu usuwania woskowiny z uszu praktykują następujące sposoby::

• płukanie ucha wodą o odpowiedniej temperaturze;
• mechaniczne usuwanie czopu za pomocą narzędzi, takich jak haczyk uszny czy kleszczyki;
• aspiracja (odsysanie) woskowiny, często z użyciem mikroskopu operacyjnego dla większej precyzji.

Do laryngologa warto się udać również, jeśli wystąpią niepokojące objawy towarzyszące, takie jak silny ból, zawroty głowy, krwisty wyciek z ucha, silne uczucie rozpierania w uchu.

Jak zapobiegać powstawaniu czopu woskowinowego? Prawidłowa higiena uszu

Aby zapobiegać ponownemu zaczopowaniu ucha, trzeba pamiętać o prawidłowej higienie i kilku podstawowych zasadach:

• jeśli ucho ma skłonność do nadprodukcji woskowiny i nie możesz wykluczyć czynników, które się do tego przyczyniają, stosuj regularnie spraye i krople do czyszczenia uszu– nie używaj ich jednak zbyt często bez potrzeby;
• patyczki do uszu stosuj tylko do oczyszczania małżowiny usznej;
• myj tylko niewielki fragment przewodu słuchowego, najlepiej za pomocą czystego palca lub zwilżonego wacika;
• unikaj zanieczyszczeń i dymu tytoniowego;
• po kąpieli dokładnie osuszaj uszy, unikaj długotrwałego utrzymywania się wilgoci w uchu.

FAQ

Jak usunąć czop woskowinowy z ucha?

Czop woskowinowy można usunąć za pomocą specjalnych preparatów dostępnych w aptece. Jeśli nie przynosi to efektu, należy skorzystać z pomocy specjalisty. Pod żadnym pozorem nie należy samodzielnie usuwać czopu woskowinowego przy użyciu metod mechanicznych.

Jak sprawdzić, czy mam czop woskowinowy w uchu?

Typowym objawem powstania czopu woskowinowego jest pogorszenie słuchu. Do innych możliwych dolegliwości należą: uczucie rozpierania i wilgoci w uchu, zatkanie ucha, szumy uszne, kaszel. Objawy często nasilają się po kontakcie ucha z wodą. Aby się upewnić, najlepiej udać się do lekarza.

Od czego robi się czop woskowinowy?

Czop woskowinowy powstaje w wyniku nagromadzenia się woskowiny. Przyczyną może być nieprawidłowa budowa anatomiczna ucha, noszenie aparatu słuchowego, a także nieodpowiednia higiena uszu.

Jakie są objawy czopu woskowinowego?

Najczęstszymi objawami czopu woskowinowego są pogorszenie słuchu, wrażenie pełności i zatkania ucha oraz szumy uszne. Może pojawiać się też ból, a nawet kaszel i zawroty głowy w wyniku ucisku na gałęzie nerwu błędnego, przebiegające przez ucho zewnętrzne.

Czy korek woskowinowy boli?

Korek woskowinowy odpowiada za uczucie pełności, rozpierania i ucisku. Jeśli jest duży i twardy, może powodować również ból. Dolegliwości zwykle nasilają się po kontakcie z wodą, kiedy pod wpływem wilgoci czop pęcznieje i bardziej napiera na tkanki.

Źródła:

1. Kacprzyk, Czop woskowinowy – jak prawidłowo dbać o higienę uszu, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/inne-zagadnienia/286540,uszy-woskowina-czop
2. https://www.mp.pl/medycynarodzinna/artykuly/225025,woskowina-w-przewodzie-sluchowym-zewnetrznym
3. https://www.mp.pl/otolaryngologia/artykuly/ucho/121432,czop-woskowinowy
4. https://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/procedury/145577,oczyszczanie-przewodu-sluchowego-zewnetrznego

30.06.2025

Strona główna » Archives for admin » Strona 2

Najbardziej zewnętrzną częścią narządu słuchu jest małżowina uszna. Odpowiada ona za odbieranie bodźców akustycznych, a także ochronę wewnętrznych części narządu, dlatego sama jest narażona na liczne dolegliwości. Gdy pojawia się ból małżowiny usznej, powodów może być wiele. Warto poznać te najbardziej prawdopodobne, aby wybrać odpowiednie metody postępowania. W tym artykule przybliżamy szczegółowo najczęstsze przyczyny bólu ucha zewnętrznego i podpowiadamy, co zrobić w ich przypadku!

Czy ból małżowiny usznej to powód do niepokoju?

U człowieka małżowina uszna w większości składa się z chrząstki sprężystej pokrytej skórą. Tylko płatek uszny zawiera głównie tkankę tłuszczową i jest pozbawiony szkieletu. Pofałdowany kształt małżowiny, z charakterystyczną muszlą w części centralnej, ułatwia odbieranie sygnałów dźwiękowych z otoczenia i przekazywanie ich do dalszej części narządu słuchu – przewodu słuchowego zewnętrznego.

Małżowina może pełnić swoje funkcje, czyli efektywnie brać udział w procesie słyszenia oraz ochronie narządu słuchu, dzięki budowie anatomicznej, w tym silnemu unerwieniu i ukrwieniu. W jej obrębie znajdują się liczne nerwy czuciowe i ruchowe, a także tętnice. Z tego powodu ta część ciała intensywnie odbiera i przekazuje do układu nerwowego bodźce czuciowe (np. ból) i termiczne (zmiany temperatury).

Tym samym już drobne zaburzenia w obrębie tkanek małżowiny usznej mogą być zgłaszane jako dolegliwości bólowe. W większości przypadków nie są one groźne i szybko ustępują. Trzeba jednak mieć na uwadze, że intensywny ból małżowiny usznej może wskazywać również na poważniejsze schorzenia lokalne i ogólnoustrojowe, dlatego nie można go lekceważyć i warto poznać możliwe przyczyny.

Najczęstsze przyczyny bólu małżowiny usznej

Ból małżowiny usznej może być spowodowany urazem mechanicznym (uderzeniem, otarciem) lub ukąszeniem owada. Szczypanie i kłucie skóry pojawiają się też, gdy ucho jest wychłodzone. Inną możliwą przyczyną jest infekcja ucha zewnętrznego lub rzadziej objawy promieniujące z innych części ciała.

Nagły ból ucha a urazy mechaniczne i ukąszenia owadów

Małżowina uszna jest częścią ,,wystającą”, dlatego też urazy mechaniczne w obrębie ucha najczęściej dotyczą właśnie niej. Niekiedy wystarczy przypadkowe uderzenie, otarcie o drzwi czy przedostanie się drobnego ciała obcego do ucha, aby doszło do uszkodzenia skóry i/lub chrząstki. Wówczas może wystąpić zaczerwienienie, obrzęk, a nawet siniak, czemu towarzyszy silny, kłujący ból ucha.

Podobne objawy pojawiają się po ukąszeniu owadów. Jad odpowiada za uszkodzenie tkanek, w efekcie czego dochodzi do rozwoju lokalnego stanu zapalnego. Często momentu samego ukąszenia nie odczuwamy, natomiast po krótkim czasie może pojawić się ból, pieczenie i swędzenie.

Ostry ból ucha po wychłodzeniu tkanek

Z uwagi na wspomnianą wrażliwość tkanek małżowiny na zmiany temperatury, może ona boleć, piec i kłuć w następstwie ekspozycji na niskie temperatury czy zimny wiatr. Brak nakrycia głowy w zimowe czy jesienne dni może więc skutkować bólem małżowiny, zwykle o charakterze pulsacyjnym. Niekiedy spory dyskomfort pojawia się także w sytuacji odwrotnej, czyli po przegrzaniu skóry pod wpływem nadmiaru promieni UV.

Ból małżowiny a infekcja ucha – przyczyny i objawy ,,ucha pływaka”

Małżowina jest elementem ucha zewnętrznego, wspólnie z zewnętrznym kanałem słuchowym, czyli częścią przewodu zlokalizowaną przed błoną bębenkową. Powodem bólu może być tzw. ,,ucho pływaka„, czyli bakteryjne lub grzybicze zakażenie tkanek, odpowiedzialne za zapalenie przewodu słuchowego zewnętrznego i / lub małżowiny usznej.

Określenie ,,ucho pływaka” nawiązuje do osób często korzystających z basenów, ale tak naprawdę może mieć różne przyczyny. Zapalenie ucha zewnętrznego najczęściej dotyczy dzieci i osób z obniżoną odpornością. Sprzyjają mu również podrażnienia skóry przewodu słuchowego i małżowiny usznej, np. spowodowane niewłaściwą higieną (urazami przez wkładane do ucha patyczki higieniczne), noszeniem słuchawek dousznych i aparatów słuchowych (powodujące gromadzenie się woskowiny) czy współistniejące choroby skóry.

Możliwe objawy zapalenia ucha zewnętrznego to:

• ból w środku ucha, jak również w okolicy małżowiny usznej;
• swędzenie i zaczerwienienie;
• suchość i łuszczenie skóry;
• wzrost temperatury tkanek (uczucie ciepła);
• niekiedy ropne zmiany skórne;
• wrażenie zatkania ucha;
• a nawet obecność wydzieliny.

Inne możliwe przyczyny – ból w okolicy ucha a schorzenia ogólnoustrojowe

Trzeba zaznaczyć, że za ból małżowiny usznej może odpowiadać zapalenie ucha środkowego, a nawet ucha wewnętrznego. Ból za uchem bywa też symptomem zapalenia wyrostka sutkowatego. Wszystko za sprawą połączeń nerwowych, które mogą powodować dolegliwości promieniujące. Rzutowany ból ucha (otalgia wtórna) może wynikać również m.in. z:

• Neuralgii nerwu trójdzielnego – nerw ten unerwia twarz i jamę ustną. Jego zaburzenia mogą odpowiadać za ból ucha, jak również bóle twarzy, łzawienie oczu czy ślinotok.
• Zapalenia stawów skroniowo-żuchwowych – o dysfunkcji stawów świadczy zwłaszcza ból, który nasila się podczas mówienia czy przeżuwania pokarmów.
• Półpaśca usznego – przy zapaleniu ucha zewnętrznego, wywołanym wirusem ospy wietrznej i półpaśca, mogą pojawić się zmiany skórne w postaci pęcherzyków w okolicy małżowiny usznej i kanału słuchowego. Temu zwykle towarzyszy ból, niekiedy pogorszenie słuchu, zawroty głowy i porażenie nerwu twarzowego.
• Zapalenia zatok – zmiany ciśnienia w przewodach zatokowych mogą oddziaływać na ciśnienie w trąbce Eustachiusza, skutkując bólem w obrębie uszu.
• Problemów stomatologicznych – zmiany, takie jak np. ropnie okołozębowe czy zaawansowana próchnica mogą powodować bóle promieniujące do okolicy ucha.
• Chorób dermatologicznych – egzema towarzysząca atopowemu zapaleniu skóry, alergii, zapaleniu łojotokowemu, liszajowi rumieniowatemu i łuszczycy może powodować ból małżowiny usznej, jak również zwiększać ryzyko ostrego zapalenia ucha zewnętrznego.
• Nowotworów – zmiany nowotworowe małżowiny usznej to m.in. rak płaskonabłonkowy i podstawnokomórkowy. Pierwszy z nich często przybiera postać głębokiego owrzodzenia, odpowiadającego za ból i krwawienie nawet przy niewielkich urazach.

Co zrobić przy bólu w uchu lub w obrębie małżowiny usznej?

W przypadku łagodnych dolegliwości można spróbować domowych sposobów i produktów dostępnych w aptekach bez recepty. Jeśli jednak ból małżowiny usznej jest intensywny, przewlekły lub towarzyszą mu inne objawy, trzeba skonsultować się z lekarzem – pierwszego kontaktu lub laryngologiem. Specjalista może ocenić stan struktur niewidocznych, zalecić właściwe metody diagnostyczne i przepisać skuteczne leki. Jeśli natomiast podejrzewasz, że ból ucha może mieć podłoże stomatologiczne, ustal wizytę u dentysty.

Nie zwlekaj z wizytą u lekarza również, jeśli wyczujesz guzek za uchem, pojawią się wyciek z ucha, gorączka, zaburzenia słuchu czy inne niepokojące objawy.

Domowe sposoby na ból małżowiny usznej

W ramach domowych metod na ból małżowiny usznej wymienia się ciepłe okłady. Termofor, nie gorący, tylko ciepły (np. owinięty tkaniną) można przyłożyć do bolącego ucha podczas wieczornego odpoczynku. Przyjemne ciepło rozluźnia tkanki, daje ukojenie przy bólu i świądzie. Jednak jeśli powodem dolegliwości jest ukąszenie owada lub uraz, zaleca się raczej kompres zimny, redukujący obrzęk.

Niekiedy ulgę może przynieść również delikatny masaż lub wtarcie w skórę za uchem olejku rozgrzewającego, np. kamforowego. Pamiętaj jednak, że ciepło sprzyja namnażaniu bakterii, dlatego do metody tej trzeba podchodzić z ostrożnością i stosować ją wyłącznie sporadycznie. Nie zaleca się też aplikowania jakichkolwiek ziół do przewodu słuchowego, ponieważ mogą one odpowiadać za nasilenie objawów.

Produkty dostępne w aptekach – krople i leki przeciwbólowe

Ból każdego pochodzenia można złagodzić za pomocą doustnych leków przeciwbólowych, zawierających np. paracetamol lub ibuprofen. Trzeba jednak pamiętać, że maskują one dolegliwości, ale nie eliminują ich przyczyny.

W aptekach dostępne są również krople do uszu z lidokainą, która działa miejscowo znieczulająco (np. wyrób medyczny LIX). Można po nie sięgać, gdy ból małżowiny usznej spowodowany jest podrażnieniem tkanek pod wpływem czynników środowiskowych (np. ekspozycją na wilgoć) lub pomocniczo przy infekcjach.

W celu leczenia bólu ucha i małżowiny usznej lekarz może zalecić również stosowanie antybiotyku lub leku przeciwgrzybiczego – w przypadku zapalenia ucha o podłożu bakteryjnym lub grzybiczym. Są to środki w formie kropli, syropów lub tabletek doustnych.

Jeśli natomiast powodem bólu są schorzenia ogólnoustrojowe, konieczne bywa wdrożenie metod zaleconych przez odpowiedniego specjalistę.

FAQ

Jak wygląda zapalenie małżowiny usznej?

Na zapalenie małżowiny usznej wskazują m.in. ból, zaczerwienienie, obrzęk i wrażenie ocieplenia skóry. Niekiedy pojawiają się zmiany w postaci łuszczenia, pęknięć czy ropnych bąbli.

Jakie są domowe sposoby na ból małżowiny usznej?

W przypadku bólu małżowiny najczęściej stosuje się domowe sposoby, takie jak ciepłe kompresy czy rozgrzewanie okolicznych tkanek olejkami ziołowymi. Metody takie nie są wskazane, jeśli nie mamy pewności co do podłoża objawów.

Dlaczego boli mnie małżowina uszna?

Małżowina uszna może boleć od podrażnień, infekcji (wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych), urazów mechanicznych i ukąszeń owadów. Rzadziej jest to objaw schorzeń ogólnoustrojowych, np. atopowego zapalenia skóry czy łuszczycy.

Źródła:

1. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/106224,zakazenia-ucha-zewnetrznego
2. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.I.1.5.
3. https://www.mp.pl/medycynarodzinna/wytyczne/195660,bol-ucha-rozpoznawanie-czestych-i-rzadkich-przyczyn
4. https://podyplomie.pl/wiedza/pediatria/1427,choroby-ucha-zewnetrznego
5. https://podyplomie.pl/medycyna/35646,zmiany-skorne-zlokalizowane-w-obrebie-malzowiny-usznej

30.06.2025

Strona główna » Archives for admin » Strona 2

Infekcja ucha to bolesna przypadłość, która ma tendencję do nawracania. Często występuje u dzieci, jednak zdarza się również osobom dorosłym. Wyróżniamy kilka rodzajów zapalenia ucha. W zależności od tego, która część narządu została zaatakowana, choroba może objawiać się w nieco inny sposób i wymagać określonego leczenia. Skąd się bierze nawracające zapalenie ucha i jak sobie z nim poradzić? Na te i inne pytania odpowiadamy w poniższym artykule.

Ostre i przewlekłe zapalenie ucha środkowego, zewnętrznego i wewnętrznego

Przewlekłym zapaleniem ucha nazywa się infekcję, która utrzymuje się trzy miesiące lub dłużej. Powodem może być ubytek w błonie bębenkowej, odpowiedzialny za wysięk z ucha w postaci śluzowo-ropnej i często uszkodzenia słuchu. Niekiedy przyczyną jest też utrzymujący się alergiczny nieżyt błony śluzowej nosa. 

Niemniej jednak budowa anatomiczna ucha jest trójdzielna. Każda z części tego organu odpowiada za inne czynności, każda może również ulec zakażeniu po kontakcie z drobnoustrojami. Ucho zewnętrzne składa się z małżowiny usznej i przewodu słuchowego zewnętrznego. Jest oddzielone błoną bębenkową od ucha środkowego, które składa się z jamy bębenkowej, kosteczek słuchowych, trąbki słuchowej (tzw. trąbki Eustachiusza) oraz powierzchni zewnętrznej okienka owalnego. Elementami ucha wewnętrznego są błędnik kostny (w którym znajduje się m.in. ślimak) i błędnik błoniasty.

Zapalenie ucha może dotyczyć każdej jego części. W zależności od tego, która część organu została zaatakowana przez drobnoustroje, mówimy o zapaleniu ucha zewnętrznego, środkowego lub wewnętrznego. Każda z tych jednostek chorobowych jest spowodowana nieco innymi czynnikami i obejmuje inne fragmenty narządu.

Zapalenie ucha zewnętrznego

Stany zapalne ucha zewnętrznego najczęściej mają postać czyraków. Przyczyną tego jest fakt, że tę część organu pokrywa skóra z mieszkami włosowymi. O rozlanym zapaleniu w obrębie przewodu słuchowego zewnętrznego mówimy w przypadku uogólnionego stanu zapalnego skóry na tym obszarze. Może ono rozprzestrzeniać się na małżowinę uszną oraz błonę bębenkową. Tak zwane złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego może również naciekać na kości podstawy czaszki, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta.

Jako najczęstsze przyczyny zapalenia zewnętrznego przewodu słuchowego wymienia się bakterie, kolejno grzyby i wirusy. Zakażeniu sprzyja obniżenie odporności, choroby dermatologiczne, a także niewłaściwe czyszczenie uszu, odpowiedzialne za drobne urazy.

Przewlekłe i ostre zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego wiąże się z zaburzeniami czynności trąbki słuchowej. Choroba dzieli się na kilka rodzajów:

• ostre zapalenie ucha środkowego – jego charakterystycznym objawem jest silny, pulsujący ból wewnątrz narządu;
• wysiękowe zapalenie ucha środkowego – jego objawy nie są szczególnie nasilone, jednak cechą charakterystyczną jest postępujący niedosłuch;
• przewlekłe zapalenie ucha środkowego – występuje wówczas, gdy w jamie bębenkowej gromadzi się ropna lub śluzowo-ropna wydzielina. Jeśli wydzielina z ucha nie wypływa samoistnie, często trzeba ją ręcznie usunąć, poprzez nacięcie błony bębenkowej przez lekarza.

Zapalenie ucha wewnętrznego

Zapalenie ucha wewnętrznego rozwija się z nieleczonego zapalenia ucha środkowego. Inna nazwa tej jednostki chorobowej to zapalenie błędnika. Objawy tego typu infekcji są najpoważniejsze i najtrudniejsze do wyleczenia.

Stany zapalne najczęściej występują w obrębie ucha zewnętrznego. Nieleczona infekcja w obrębie tej części organu wywołuje ryzyko zapalenia przestrzeni ucha środkowego. To z kolei prowadzi do zapalenia ucha wewnętrznego. Reagowanie już na pierwsze objawy zakażenia jest szczególnie ważne w przypadku dzieci.

Zapalenie ucha u dziecka

Mechanizm zapalenia ucha środkowego u dzieci jest nieco inny niż u dorosłych. Wirusy i bakterie odpowiedzialne za stan zapalny ucha bardzo często rozprzestrzeniają się w przedszkolach i żłobkach. Dzieci są szczególnie narażone na zachorowanie również z uwagi na obniżoną odporność organizmu. Sam przebieg choroby u najmłodszych jest zbliżony do tego, który występuje u dorosłych, jednak objawy bywają bardziej nasilone. Infekcja w obrębie ucha może być początkowo mylona z inną jednostką chorobową. Ma to związek z faktem, że ten narząd łączy się bezpośrednio z gardłem poprzez wspomnianą wyżej trąbkę Eustachiusza – u najmłodszych jest ona krótsza i szersza. Dzieci, które mają tendencję do nawracającego zapalenia górnych dróg oddechowych, częściej zapadają również na choroby uszu.

Objawy zapalenia ucha

W zależności od tego, do jak silnego zakażenia doszło, objawy towarzyszące zapaleniu ucha mogą być różne. Do najczęściej występujących należą:

• silny ból ucha,
• ból w obrębie żuchwy,
• zapalenie wyrostka sutkowatego,
• szumy uszne,
• niedosłuch,
• gorączka,
• obrzęk wewnątrz narządu,
• uczucie zatkania ucha,
• świąd,
• wyciek z ucha,
• zawroty głowy,
• oczopląs,
• nudności i wymioty,
• niedrożność nosa,
• zapalenie zatok,
• perforacja błony bębenkowej.

Możliwe powikłania w przypadku zapalenia ucha

Ostre zapalenie ucha środkowego lub wewnętrznego może prowadzić do groźnych powikłań. Należą do nich przede wszystkim:

• zapalenie piramidy kości skroniowej,
• ropień szczytu piramidy kości skroniowej,
• ropień nad- i podtwardówkowy,
• ropień płata skroniowego,
• ropień móżdżku,
• zakrzepowe zapalenie zatoki esowatej,
• zapalenie opon mózgowych,
• porażenie nerwu twarzowego,
• częściowa lub całkowita utrata słuchu,
• przewlekłe perlakowe zapalenie ucha środkowego.

Nie należy lekceważyć pierwszych objawów infekcji. W przypadku wystąpienia stanu zapalnego ucha wskazane jest jak najszybsze udanie się na wizytę do lekarza laryngologa. Specjalista ma obowiązek ocenić stan ucha, przeprowadzić diagnostykę i wdrożyć odpowiednie leczenie. Najczęściej lekarz ustala rozpoznanie ostrego zapalenia ucha środkowego na podstawie charakterystycznego wywiadu i oceny wizualnej. Niekiedy wskazane są dalsze badania, np. laboratoryjna ocena ropy z ucha lub badania obrazowe, uwidaczniające struktury ucha środkowego i wewnętrznego.

Leczenie nawracającego zapalenia ucha

Leczenie stanów zapalnych w obrębie uszu jest uzależnione od tego, która część narządu została zainfekowana. Na dobór i dawkowanie leków ma również wpływ wiek pacjenta.

Zapalenie ucha zewnętrznego – leczenie

Leczenie zapalenia ucha zewnętrznego polega na podawaniu antybiotyków, leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Zwykle stosuje się je zewnętrznie, rzadziej zachodzi potrzeba podawania środków doustnych. Pomocne przy leczeniu tego typu infekcji są krople do uszu o działaniu osmotycznym i przeciwbólowym, np. wyrób medyczny LIX. Zmniejszają one obrzęk przewodu słuchowego i niwelują towarzyszący mu dyskomfort.

Zapalenie ucha środkowego – leczenie

Leczenie ostrego zapalenia ucha środkowego polega na podawaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych, leków obkurczających śluzówkę nosa (np. odpowiednich kropli), leków zmieniających właściwości fizyczne i chemiczne śluzu w drogach oddechowych oraz antybiotyków.

Zapalenie ucha wewnętrznego – leczenie

Zapalenie ucha wewnętrznego wymaga hospitalizacji. W toku terapii stosowana jest pogłębiona diagnostyka oparta na szeregu badań laryngologicznych i laboratoryjnych. Stan pacjenta musi być też stale monitorowany ze względu na ryzyko wystąpienia niebezpiecznych dla zdrowia i życia powikłań.

Przyczyny nawracającej infekcji ucha

Nawracające zapalenie ucha wynika z zakażenia przewodu słuchowego zewnętrznego, środkowego lub wewnętrznego. Infekcja może mieć charakter wirusowy, bakteryjny lub grzybiczy. W większości przypadków za zachorowanie odpowiada jeden szczep bakterii (rzadziej dwa lub więcej). Zapalenie ucha u dzieci spowodowane jest tym, że częściej doświadczają one infekcji wirusowych lub mieszanych (wirusowo-bakteryjnych) niż osoby dorosłe.

Warunki, które sprzyjają nawracającemu zapaleniu ucha, mogą być różnorodne. Do najczęściej występujących z nich należą:

• osłabienie odporności,
• infekcja górnych dróg oddechowych,
• choroby przewlekłe (np. cukrzyca, AIDS),
• uwarunkowania środowiskowe,
• niewłaściwe warunki socjalne i higieniczne w otoczeniu,
• nieprawidłowa dieta,
• palenie tytoniu,
• zespoły niedoborów pokarmowych,
• choroba refluksowa przełyku,
• leczenie immunosupresyjne,
• zmiany popromienne,
• uraz mechaniczny (rozerwana błona bębenkowa),
• indywidualna budowa anatomiczna danej osoby.

Zapobieganie nawracającym stanom zapalnym uszu

Profilaktyka nawracającego zapalenia ucha obejmuje głównie optymalny dla zdrowia styl życia. Zaleca się przede wszystkim zaprzestanie palenia tytoniu, szczególne dbanie o higienę uszu oraz wzmacnianie ogólnej odporności organizmu. Ten ostatni cel można osiągnąć m.in. poprzez poddawanie się szczepieniom przeciw grypie oraz przeciwbakteryjnym. U niektórych pacjentów zalecane jest długotrwałe przyjmowanie leków zapobiegających refluksowi.

Druga grupa czynności profilaktycznych związanych z nawracającą infekcją ucha to różnego rodzaju zabiegi medyczne. W zależności od tego, jakie jest podłoże problemu, pomocne mogą okazać się:

• operacja przegrody nosowej,
• plastyka ujścia gardłowego trąbki słuchowej,
• poszerzenie światła trąbki słuchowej,
• czynnościowa operacja zatok przynosowych,
• usunięcie polipów z nosa,
• plastyka małżowin nosowych dolnych,
• różnorodne zabiegi poprawiające drożność i czynność trąbki słuchowej.

Domowe sposoby na zapalenie ucha

Leczenie infekcji ucha powinno odbywać się pod opieką lekarza. Przepisane przez specjalistę środki medyczne jako jedyne dają gwarancję skutecznego i trwałego pozbycia się problemu. Aby złagodzić objawy choroby, można jednak stosować również domowe sposoby. Silny ból uśmierza się ciepłymi, suchymi okładami. Doskonale sprawdzają się do tego poduszka elektryczna, specjalny termofor wypełniony pestkami wiśni, ale także zwykły ręcznik ogrzany na kaloryferze.

Podczas leczenia zapalenia ucha należy unikać przeciągów oraz moczenia chorego narządu. Zaleca się bardzo delikatne czyszczenie małżowiny od zewnątrz wilgotną ścierką lub płatkiem kosmetycznym. Niewskazane są natomiast kąpiele w wannie z zanurzaniem głowy oraz wszelkiego rodzaju aktywności w wodzie (basen, pływanie w morzu itp.).

Zarówno podczas choroby, jak i w okresie, w którym dolegliwości nie występują, wskazane jest regularne czyszczenie przewodu słuchowego specjalnie przeznaczonymi do tego celu preparatami. Pomocne są tu wyroby medyczne w postaci sprayów lub kropli do uszu. Należy zwracać uwagę na to, aby miały one jak najbardziej naturalny skład. Niewskazane jest natomiast wkładanie patyczków kosmetycznych do wnętrza kanału słuchowego. Grozi to ubiciem zalegającej wewnątrz narządu woskowiny, która może przeobrazić się w czop woskowinowy uniemożliwiający prawidłowe słyszenie i będący przyczyną różnych dolegliwości.

FAQ

Od czego nawracające zapalenie ucha?

Najczęściej przyczyną nawracających stanów zapalnych ucha są niedoleczone infekcje, alergie, wady anatomiczne i osłabienie odporności.

Co na częste zapalenie ucha?

W przypadku nawracającego zapalenia ucha stosuje się leki wskazane przez lekarza – wizyta jest konieczna. Laryngolog może przepisać środki przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne lub przeciwgrzybicze – w zależności od przebiegu choroby i jej podłoża.

Jak wyleczyć przewlekłe zapalenie ucha?

Jeśli zapalenie ucha występuje przewlekle, również leczenie może być długoterminowe. Lekarz może zalecić antybiotyki lub leki przeciwgrzybicze. W części przypadków rozważa się leczenie operacyjne, np. w przypadku wysiękowego zapalenia ucha. Ponadto zawsze istotna jest ochrona ucha przed wodą i podrażnieniami.

Co oznacza nawracający ból ucha?

Nawracający ból ucha może mieć podłoże bakteryjne lub grzybicze. W przebiegu infekcji przewlekłych ból może być lekki lub umiarkowany. Jako inne objawy wymienia się pogorszenie słuchu i wysięk z ucha, jednak często niezauważalny.

Źródła:

1. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/177491,ostre-zapalenie-ucha-srodkowego
2. https://podyplomie.pl/medycyna/10674,zapalenie-ucha-srodkowego
3. https://podyplomie.pl/wiedza/pediatria/1431,choroby-ucha-wewnetrznego
4. https://podyplomie.pl/wiedza/pediatria/1427,choroby-ucha-zewnetrznego
5. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/106224,zakazenia-ucha-zewnetrznego

11.06.2025

Strona główna » Archives for admin » Strona 2

Narząd słuchu jest narażony na bezpośredni kontakt z mnóstwem zarazków. Jest również bardzo delikatny i podatny na urazy, dlatego każdy opiekun powinien wiedzieć, jak czyścić uszy niemowlaka i jakich błędów unikać, aby zapewnić mu odpowiednią higienę i ochronić go przed schorzeniami.

Jak bezpiecznie i prawidłowo czyścić uszy niemowląt?

Jednym z podstawowych elementów higieny jest czyszczenie uszu, które przeprowadzamy nie tylko u dzieci i niemowląt, ale już u noworodków. Większość rodziców zastanawia się jednak, jak czyścić uszy niemowlaka. Bardzo dobrze, ponieważ jest to jeden z priorytetów przy pielęgnacji maluszka. Co więcej, niewłaściwa higiena ucha może prowadzić do powikłań, takich jak np. zapalenie ucha zewnętrznego lub środkowego, zaburzenia słuchu, a nawet jego trwałe uszkodzenie.

Ucho składa się nie tylko z widocznej części, czyli małżowiny usznej i zewnętrznego przewodu słuchowego. Nieco głębiej kanał słuchowy oddzielony jest od ucha środkowego cienką błoną bębenkową. Za nią z kolei znajdują się struktury biorące udział w przetwarzaniu fal dźwiękowych. Warto pamiętać, że drobne otarcia sprzyjają infekcjom, które mogą wpływać na funkcjonowanie całego narządu słuchu, dlatego tak ważna jest prawidłowa i bezpieczna higiena uszu niemowlaka.

Nie oznacza to jednak, że musimy czyścić przewód słuchowy dziecka. Wręcz przeciwnie, ta część powinna oczyszczać się samoistnie. Jest to możliwe dzięki naturalnym procesom samooczyszczania poprzez migrację woskowiny w stronę ujścia przewodu słuchowego. Z kolei wraz z nią usuwane są zanieczyszczenia i drobnoustroje. Woskowina jest naturalną substancją, pełniącą również funkcję ochronną i nie należy jej usuwać z przewodu słuchowego.

Jak więc dbać o prawidłową higienę uszu dziecka? Otóż należy myć tylko małżowinę. Delikatnie usuwamy jedynie wosk wypływający z ucha. Pamiętać należy również o pielęgnacji skóry niemowlaka, która jest szczególnie wrażliwa wokół uszu i za nimi.

Czym czyścić uszy niemowlaka i noworodka?

Naskórek wyściełający małżowinę i kanał słuchowy jest bardzo delikatny, zwłaszcza u noworodka, dlatego czyszczenie uszu u niemowląt należy przeprowadzać z dużą ostrożnością, używając tylko delikatnych przyrządów. Do czyszczenia uszu najlepiej wybierać patyczki dla dzieci. Posiadają one specjalny ogranicznik, który zapobiega przed ich zbyt głębokim włożeniem do kanału słuchowego. Jest to bardzo ważne zwłaszcza podczas czyszczenia uszu niemowląt. Starsze dzieci zwykle (choć nie zawsze) potrafią zachować spokój podczas mycia uszu.

Mydła, żele i szampony zawierające konserwanty i sztuczne dodatki mogą podrażniać delikatne tkanki przewodu słuchowego, co niekiedy wywołuje dyskomfort i ból ucha u dziecka. Niemowlętom, u których doszło do podrażnienia błon zabezpieczających zewnętrzny kanał słuchowy, można aplikować specjalnie krople do uszu, np. wyrób medyczny LIX. Produkt ten jest przeznaczony dla dzieci od 6. miesiąca życia.

Odpowiednia higiena uszu powinna obejmować dobór właściwych produktów, co pozwoli uniknąć przesuszenia skóry. Istnieją różne preparaty do czyszczenia uszu dla dzieci, jak spraye i krople ułatwiające wypływanie woskowiny z przewodu słuchowego. Najczęściej jednak uszy noworodków i niemowląt wystarczy oczyszczać wodą z dodatkiem delikatnego płynu do kąpieli. Specjalne preparaty do uszu nie są obowiązkowe i stanowią duże ułatwienia raczej w przypadku nadprodukcji woskowiny. Aby bezpiecznie wyczyścić uszy dziecka, warto wybierać te naturalne, pozbawione konserwantów i barwników, np. na bazie gliceryny.

Jak często myć uszy dziecka?

Ważny jest nie tylko sposób czyszczenia uszu maluszka, ale również częstotliwość tego zabiegu. Jak często myć uszy pociechy? Małżowinę uszną należy myć podczas każdej kąpieli. Nie ma powodów, aby obawiać się zamoczenia uszu u noworodka. Należy jedynie pamiętać o dokładnym osuszeniu skóry.

Z uwagi na leżący tryb życia noworodka codziennie należy dbać o szczególnie wrażliwą skórę za uszami. Gdy dziecko ulewa, pokarm bardzo często spływa właśnie w to miejsce, co zwiększa ryzyko odparzeń i może wywoływać dyskomfort, a nawet ból za uchem.

Sucha skóra za uszami u niemowlaka, a także na płatkach usznych może oznaczać również ciemieniuchę. Płatków skóry nie można zdrapywać. Należy je nawilżyć oliwką lub specjalnym preparatem na ciemieniuchę i po kilkudziesięciu minutach delikatnie przetrzeć.

Dzięki wcześniejszemu umyciu uszu w trakcie kąpieli woskowina, która wypłynęła z małżowiny usznej, powinna być miękka. Wtedy można usunąć ją za pomocą wacika. Nie ma potrzeby czyszczenia głębszych elementów ucha z woskowiny.

Dokładne mycie dziecku uszek podczas kąpieli, czyli czyszczenie zakamarków małżowiny, wystarczy wykonywać 1–2 razy w tygodniu. W tym celu używamy patyczków higienicznych.

Jak i czym myć uszy niemowlaka – pielęgnacja krok po kroku

Wiedząc już, czym czyścić uszy maluszka i jak często to robić, warto jeszcze ustalić schemat działania. Pielęgnację uszu niemowlaka najlepiej wykonywać tuż po kąpieli. Jeśli jednak dziecko jest niecierpliwe, oczywiście można robić to o innej porze dnia. Oto jak najwygodniej czyścić niemowlakowi uszy:

1. Po pierwsze należy przygotować miseczkę z przegotowaną wodą, tak aby ostygła, zanim przystąpimy do mycia.
2. Następnie należy zwilżyć uszka niemowlaka wodą z dodatkiem płynu do kąpieli dla dzieci. Wody nie wlewamy do ucha, a jedynie moczymy widoczną część małżowiny.
3. Kolejno płyn należy dokładnie spłukać.
4. Do dalszych czynności przystępujemy po osuszeniu i ubraniu dziecka.
5. Namaczamy gazik w przegotowanej wodzie o temperaturze pokojowej. Owijamy nim palec wskazujący i delikatnie myjemy widoczną część ucha oraz usuwamy wypływającą woskowinę z małżowiny usznej.
6. Innym wacikiem należy przemyć małżowinę, płatek ucha i skórę za uchem.
7. Woda w uszach zwiększa ryzyko rozwoju infekcji, dlatego po ich czyszczeniu dokładnie osusz uszy dziecka za pomocą suchego płatka kosmetycznego lub miękkiego ręcznika.
8. Smarujemy okolice uszu, w tym skórę za uchem balsamem lub kremem odpowiednim do delikatnej skóry niemowląt.
9. Czynność powtarzamy na drugim uchu.

Odpowiednia higiena Twojej pociechy i regularne stosowanie się do powyższych zaleceń nie tylko pozwoli zadbać o jej komfort, ale także zminimalizować ryzyko infekcji ucha. Nieprawidłowe czyszczenie narządu słuchowego dziecka może doprowadzić nawet do zapalenia ucha środkowego, które u małych pacjentów najczęściej wymaga leczenia antybiotykiem.

Co zrobić w przypadku nagromadzenia woskowiny u dziecka?

Zdarza się, że wydzielina uszna gęstnieje w uchu i zajmuje większą część światła przewodu słuchowego zewnętrznego. Zwykle jest to wynik niewłaściwej higieny i nieprawidłowego użytkowania patyczków kosmetycznych, którymi należy czyścić wyłącznie małżowinę i jej zakamarki. W innym wypadku część woskowiny zostaje wepchnięta głębiej i tym samym zatyka ucho. Z tego względu pod żadnym pozorem nie powinniśmy wkładać patyczków do uszu.

W przypadku nadmiaru i gęstnienia wydzieliny można użyć do czyszczenia uszu środki apteczne. Dostępne są specjalne preparaty w sprayu do czyszczenia i zmiękczania wosku – należy wybierać te przeznaczone dla dzieci od dnia urodzenia lub dostosowane do wieku pociechy. Zwykle aplikuje się je do ucha trzy razy dziennie. Jeśli pomimo tego woskowina nie wypłynie, należy udać się do lekarza. W przypadku noworodków i niemowląt usuwanie nadmiaru woskowiny poleca się jednak powierzyć specjaliście. Pediatra może również sprawdzić, czy jednocześnie nie doszło do rozwoju stanu zapalnego.

Pod żadnym pozorem zatkane ucho nie powinno być czyszczone mechanicznie, np. przez wkładanie patyczków. To najgorszy sposób na usuwanie woskowiny, gdyż może jedynie pogorszyć sytuację i doprowadzić nawet do uszkodzenia błony bębenkowej. Tylko lekarz posiada odpowiednie umiejętności, pozwalające bezpiecznie odetkać i zbadać zatkane ucho niemowlęcia. Do specjalisty warto udać się również, jeśli nadmiar wydzieliny pojawi się nagle, co może być objawem zapalenia ucha u niemowlaka.

Źródła:

1. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/pielegnacja/52306,higiena-uszu-noska-i-paznokci
2. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/62124,usuwanie-woskowiny-u-dziecka
3. https://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/procedury/145577,oczyszczanie-przewodu-sluchowego-zewnetrznego

03.06.2025

Strona główna » Archives for admin » Strona 2

Dyskomfort wywoływany przez sporadyczne lub stałe swędzenie uszu wbrew pozorom nie jest problemem błahym. Świąd często trwa przewlekle, utrudniając normalne funkcjonowanie. Co więcej, objawy takie, odczuwane zarówno na zewnątrz, jak i w środku ucha, mogą mieć różne przyczyny i wskazywać na poważne choroby. Sprawdź, co może oznaczać swędzenie uszu!

Co oznacza swędzenie uszu? Co to za objaw?

Swędzenie może być objawem infekcji ucha zewnętrznego, potocznie określanej jako ,,ucho pływaka”. Do jej rozwoju przyczynia się długotrwała obecność wody w uchu, sprzyjająca podrażnieniu tkanek i namnażaniu się drobnoustrojów. Jako potencjalne przyczyny swędzenia wymienia się też infekcję ucha środkowego, nadmierne gromadzenie się woskowiny w uchu czy choroby dermatologiczne. Rzadziej powodem są schorzenia ucha wewnętrznego.

Świąd należy do wyjątkowo nieprzyjemnych doznań, często określanych jako rodzaj uporczywego bólu, chociaż w jego rozwoju biorą udział inne receptory nerwowe. Może dotyczyć obu uszu jednocześnie lub pojawiać się jednostronnie. W przypadku infekcji zwykle towarzyszą mu inne symptomy.

Możliwe przyczyny swędzenia uszu – nieprawidłowe czyszczenie uszu

Ucho pokryte jest nabłonkiem, który podobnie jak skóra na każdej innej części ciała może ulegać podrażnieniom. Nadmierna ekspozycja małżowiny usznej na niekorzystne warunki zewnętrzne (słońce, wiatr, mróz, zanieczyszczenia) może powodować uszkodzenie nabłonka wyściełającego ucho zewnętrzne. Związane z tym łuszczenie się skóry może wówczas wywoływać swędzenie.

Zdrowe ucho oczyszcza się samoistnie, dzięki migracji woskowiny w przewodzie słuchowym. Warto wiedzieć, że nieodpowiednie, zwłaszcza zbyt intensywne czyszczenie uszu może doprowadzić do nadprodukcji wosku. Dzieje się tak również w przypadku nieodpowiedniego stosowania patyczków higienicznych, które powinny służyć wyłącznie do oczyszczania małżowiny usznej.

Wkładanie jakichkolwiek przedmiotów do przewodu słuchowego zewnętrznego (patyczków, słuchawek dousznych, aparatów słuchowych) powoduje przesuwanie woskowiny w głąb kanału i tym samym jego zatykanie. Nadmiar woskowiny wywołuje swędzenie uszu odczuwane w środku i na zewnątrz. Często towarzyszy temu uczucie pełności w uchu, ból i pieczenie. Dokuczliwe objawy mogą się nasilać zwłaszcza po zgromadzeniu się wody w przewodzie słuchowym, która odpowiada za pęcznienie woszczku.

Swędzenie i zaczerwienienie uszu – podrażnienie przy alergii

Do kolejnych przyczyn swędzenia uszu zalicza się alergie, zarówno kontaktowe, jak i wziewne. W przypadku alergii swędzenie i objawy uczuleniowe mogą pojawiać się np. po kontakcie skóry z biżuterią wykonaną z niklu. Najczęstszym jednak powodem swędzenia w uszach jest alergiczny nieżyt nosa. Przyczyna dolegliwości to obrzęk błon śluzowych, który powstaje w wyniku wzmożonej produkcji przeciwciał po przedostaniu się alergenu do górnych dróg oddechowych.

Alergiczne zapalenie ucha zwykle występuje jednocześnie z objawami takimi jak:

• katar, częste kichanie;
• kaszel, trudności w oddychaniu;
• swędzenie innych części ciała, głównie nosa i oczu;
• wrażliwość na światło, przekrwienie spojówek.

Nieco rzadziej za świąd ucha odpowiadają alergie pokarmowe, ale i to jest możliwe. Uczulenie na składniki pożywienia może objawiać się wieloma symptomami skórnymi, w tym swędzeniem w obszarach nietypowych, takich jak uszy.

Choroby skóry małżowiny i przewodu słuchowego – grzybica ucha

Skóra człowieka naturalnie pokryta jest drobnoustrojami, które m.in. zabezpieczają naskórek i wspomagają utrzymanie prawidłowego pH. Jeśli jednak w wyniku różnych przyczyn dojdzie do osłabienia odporności lub podrażnienia skóry, może rozwinąć się grzybica, również w obrębie małżowiny usznej i kanału słuchowego. Czerwone i piekące ucho, a także świąd to często pierwsze objawy grzybicy ucha.

Początkowo dolegliwości mogą przypominać niegroźne łaskotanie w uchu. Z czasem zakażenie grzybicze zwykle powoduje swędzenie uszu w środku, a także na zewnątrz (świąd małżowiny usznej). Ucho staje się coraz bardziej czerwone i piekące. Przyczyny takich symptomów to namnażanie się grzybów chorobotwórczych. Grzybiczemu zapaleniu ucha zwykle towarzyszy łuszczenie się skóry, biały wyciek z ucha, niekiedy również gorączka.

Świąd a zapalenie przewodu słuchowego zewnętrznego (,,ucho pływaka”)

Zapalenie przewodu słuchowego zewnętrznego, określane potocznie jako ,,ucho pływaka”, wywołuje różne objawy, w zależności od przyczyny infekcji – patogenu wirusowego, bakteryjnego lub grzybiczego. Najczęściej jednak w pierwszym etapie choroby pojawia się swędzenie i pieczenie prawego lub lewego ucha. Infekcja rzadko występuje obustronnie.

Do rozwoju stanu zapalnego dochodzi w wyniku namnażania się drobnoustrojów w skórze ucha zewnętrznego, najczęściej przewodu słuchowego, ale także małżowiny usznej. Na zachorowanie najbardziej narażone są osoby z osłabioną odpornością lub dzieci, których układ immunologiczny jest niedojrzały. Ponadto namnażaniu bakterii sprzyja wysoka temperatura, wilgotność oraz drobne zadrapania i podrażnienia uszu, które ułatwiają wnikanie patogenów chorobotwórczych.

W przebiegu zapalenia ucho może być czerwone i wrażliwe na dotyk. Mogą tworzyć się pęcherze wypełnione wodnistą lub krwistą wydzieliną albo drobna wysypka. Do pozostałych objawów zapalenia ucha zewnętrznego zalicza się m.in.:

• ból ucha;
• obrzęk przewodu słuchowego;
• uczucie wypełnienia w środku ucha;
• podwyższona temperatura ciała.

W takim wypadku należy skonsultować się z lekarzem, który wprowadzi odpowiednie leczenie. Specjalista może przepisać antybiotyk, może również wspomagająco zalecić stosowanie kropli do uszu, które łagodzą dolegliwości bólowe, np. wyrób medyczny LIX.

FAQ

O czym świadczy swędzenie uszu?

Swędzenie uszu może świadczyć o infekcji ucha zewnętrznego lub środkowego. Bywa też spowodowane nagromadzeniem się woszczku usznego, alergii i chorób dermatologicznych.

Co zrobić na swędzenie uszu?

W przypadku łagodnego łaskotania i swędzenia uszu można spróbować domowych sposobów, opierających się na zasadach prawidłowej higieny. Pomocne bywają też krople lub maści osuszające przewód słuchowy. Jeśli dolegliwości nie ustępują, nasilają się lub towarzyszą im inne objawy chorób uszu, należy ustalić wizytę u lekarza laryngologa.

Jakie są przyczyny swędzenia skóry w środku ucha? 

Za swędzenie skóry przewodu słuchowego zewnętrznego może odpowiadać infekcja, alergia lub nadmiar woskowiny. Przypadłość ta często dokucza również osobom zmagającym się z egzemą, łuszczycą czy AZS.

Źródła:

1. Hossmann-Poznańska E., Dzierżanowska D.: http://www.otolaryngologia.org.pl/orl2/pdf/zalecenia/zalecenia_zapalenie_ucha_zewnetrznego_tekst.pdf (data odczytu: 03.06.2025).
2. Jurkiewicz D., Zielnik-Jurkiewicz B.: https://podyplomie.pl/medycyna/10674,zapalenie-ucha-srodkowego (data odczytu: 03.06.2025).

03.06.2025

Strona główna » Archives for admin » Strona 2

Ból ucha wskazuje na stan zapalny, który najczęściej obejmuje ucho zewnętrzne lub środkowe. Objawy niekiedy pojawiają się po zmianie temperatury, co określa się potocznie jako przewianie. Co jeszcze może odpowiadać za dolegliwości i co zrobić, żeby ucho przestało boleć? Wyjaśniamy, jak wspierać leczenie, wykorzystując domowe sposoby i środki dostępne bez recepty.

Ból a przewianie ucha – co jest przyczyną dolegliwości?

Wyjście na zewnątrz w chłodny dzień, ekspozycja na silny wiatr, przeciąg czy jazda samochodem przy otwartym oknie lub nawet przebywanie w klimatyzowanym pomieszczeniu często kończą się dolegliwościami ze strony narządu słuchu. Ból ucha, który pojawia się po nagłej zmianie temperatury, określa się potocznie jako „przewianie”.

Nie tylko wiatr, lecz także wychłodzenie głowy, np. po wyjściu z basenu, przyczynia się do rozwoju stanu zapalnego w obrębie ucha zewnętrznego lub środkowego. Wahania temperatury sprawiają, że w tkankach dochodzi m.in. do obkurczenia naczyń krwionośnych, a tym samym słabszego ukrwienia. To natomiast sprzyja wnikaniu patogenów chorobotwórczych, najczęściej bakterii, rzadziej wirusów i grzybów.

Inne przyczyny bólu ucha – zapalenie ucha środkowego, uraz, zmiana ciśnienia

Musimy pamiętać, że drobnoustroje nie zawsze przedostają się do ucha ze środowiska zewnętrznego, jak to ma miejsce w zapaleniu przewodu słuchowego zewnętrznego. Do zapalenia ucha środkowego dochodzi, gdy zarazki wnikają z górnych dróg oddechowych (gardła lub nosa). Ucho bowiem jest połączone z nosogardzielą poprzez trąbkę Eustachiusza, co sprzyja przedostawaniu się drobnoustrojów w obie strony.

Praktycznie nieustannie mamy kontakt z różnego rodzaju wirusami, ale nie zawsze dochodzi do rozwoju infekcji, przed czym w większości przypadków chroni układ odpornościowy. Wiek, ogólny zły stan zdrowia, podrażnienia przewodu słuchowego czy omawiane przewianie wymienia się jako czynniki zwiększające ryzyko infekcji, a nie same przyczyny. Przewiane ucho nie jest więc chorobą, ale predysponuje do jej rozwoju.

Ból ucha może być spowodowany również przez uraz akustyczny lub mechaniczny. Niekiedy powodem jest też zmiana ciśnienia, powodująca napięcie błony bębenkowej. Nie można wykluczyć również obecności ciała obcego we wnętrzu ucha lub nagromadzenia się czopu woskowinowego.

Kiedy przy bólu ucha należy udać się do lekarza?

Zastanawiając się, co zrobić, żeby ucho przestało boleć, w pierwszej kolejności musimy poznać przyczynę dolegliwości, ponieważ to od podłoża stanu zapalnego zależy dalsze postępowanie.

Do najczęstszych przyczyn bólu ucha należą infekcje bakteryjne i wirusowe. Wówczas podstawą jest leczenie objawowe, o które przez pierwsze dni choroby można zadbać samodzielnie. Przy odpowiednim postępowaniu objawy zwykle mijają samoistnie po kilku dniach.

Jeśli natomiast ból ucha nie mija w ciągu 2–3 dni, nasila się lub towarzyszą mu inne objawy, należy skontaktować się z lekarzem. Zdarza się, że podczas infekcji ucha dochodzi do pęknięcia błony bębenkowej, a w takich sytuacjach nie należy aplikować do kanału słuchowego żadnych środków. Tylko specjalista może fachowo ocenić stan struktur wewnętrznych ucha.

Objawy, które powinny skłonić do wizyty u lekarza pierwszego kontaktu lub laryngologa, to m.in.:

• bóle i zawroty głowy,
• pogorszenie słuchu,
• utrata słuchu,
• wyciek z ucha,
• nudności i wymioty,
• wysoka gorączka,
• nagłe ustąpienie bólu, co może świadczyć o pęknięciu membrany,
• ból ucha u małego dziecka.

Co zrobić, żeby ucho przestało boleć? Środki dostępne bez recepty

Każdy, kto przynajmniej raz doświadczył bólu ucha, wie, jak uciążliwy jest ten objaw. Co zrobić, żeby ucho jak najszybciej przestało boleć? Przy pierwszych objawach bólu związanych z przewodem słuchowym zewnętrznym można zaaplikować do ucha krople, np. wyrób medyczny LIX, o ile mamy pewność, że nie doszło do perforacji błony bębenkowej.

Krople do uszu LIX zawierają glicerol, który wspomaga osuszanie tkanek oraz chlorowodorek lidokainy o właściwościach miejscowo znieczulających, dzięki czemu szybko łagodzą ból. LIX może być stosowany również przy bólu ucha spowodowanym podrażnieniem tkanek, np. przez zalegającą woskowinę, detergenty, noszenie słuchawek dousznych czy wilgoć i wodę zalegającą w przewodzie słuchowym po kąpieli w basenie.

Co jeszcze pomoże na ból ucha? Leczenie warto wspierać środkami przeciwbólowymi, nawet jeśli konieczne jest stosowanie antybiotyków lub preparatów przeciwgrzybiczych, ponieważ takie leki nie redukują bólu bezpośrednio po zastosowaniu. Poprawę obserwuje się dopiero po upływie wielu godzin lub dni, gdy leki stopniowo hamują patogeny. Dlatego jako wsparcie warto zastosować wyrób medyczny LIX – krople do uszu, które pozwalają złagodzić ból już po kilku minutach.

Jeśli natomiast przyczyną bólu ucha jest ogólnoustrojowe przeziębienie, zwykle stosuje się także środki doustne, działające objawowo, np. leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe z zawartością paracetamolu lub ibuprofenu, który działa również przeciwzapalnie.

Domowe sposoby na ból ucha – kiedy mogą złagodzić dyskomfort, a kiedy po prostu zaszkodzić?

Ssanie cukierków i żucie gumy to sposoby, które pomogą w przypadku wystąpienia bólu ucha wynikającego ze zmiany ciśnienia. Przy infekcji ważne jest wdrożenie profilaktyki – ochrona uszu przed wilgocią i zanieczyszczeniami. Do innych domowych sposobów na ból ucha warto podchodzić z ostrożnością.

Pomocniczo przy ,,przewianiu” niekiedy naciera się okolicę uszu olejkami rozgrzewającymi (olejek eukaliptusowy, kamforowy, ciepła oliwa z oliwek). Działa to rozgrzewająco i przeciwświądowo, ale ciepło może też sprzyjać namnażaniu się drobnoustrojów. Z tego powodu ważne jest, aby poznać przyczyny dolegliwości bólowych.

Niektórzy zalecają aplikację olejku kamforowego do ucha, ziół (np. geranium czy też pelargonii pachnącej, potocznie zwanej anginką do ucha) czy zatkanie kanału słuchowego watą. Niestety, takie metody nie redukują bólu ucha, a wręcz mogą zaszkodzić, prowadząc do uszkodzenia błony bębenkowej, podrażnienia tkanek lub rozmnażania się drobnoustrojów.

Nawet z pozoru proste roztwory mogą przynieść więcej szkód niż korzyści. Przykładem jest woda utleniona do ucha, która chociaż stosowana na skórę i błony śluzowe wykazuje właściwości antybakteryjne, to podana samodzielnie do kanału słuchowego może prowadzić do poważnych powikłań.

Wśród naturalnych sposobów, do których należy podchodzić z dużą ostrożnością, jest też podawanie parafiny do ucha. Może to sprawdzić się w przypadku nagromadzenia czopu woskowinowego, w celu jego upłynnienia. Nie pomoże natomiast, a nawet może zaszkodzić, jeśli chcemy złagodzić ból ucha przy infekcji.

Prawidłowe, domowe postępowanie w przypadku bólu ucha

Sprawdzone, domowe sposoby leczenia bólu ucha obejmują przede wszystkim prawidłową dbałość o narząd słuchu. Chore ucho powinno być zabezpieczone przed wilgocią i zanieczyszczeniami, głównie przed dymem papierosowym. Ucha nie można jednak zatykać – należy jedynie dbać o czystość w pomieszczeniu, w którym przebywamy.

Jeśli małżowina uszna jest tkliwa, a ból nasila się przy dotyku, pomocny może okazać się ciepły okład, który poprawia krążenie w tkankach. Warto jednak pamiętać, aby nie zatykać kanału słuchowego. Okład można przykładać jedynie na małżowinę i okolice za uchem. Co więcej, powinien być to okład suchy, ponieważ chore ucho należy zabezpieczać przed wilgocią. Trzeba też zachować ostrożność, ponieważ jak było wspomniane, ciepło sprzyja rozmnażaniu się bakterii.

Istotna jest też właściwa higiena uszu. Nie należy wkładać patyczków higienicznych do kanału słuchowego. Woskowina powinna wypływać samoistnie. Jeśli tak się nie dzieje, stosujemy specjalne preparaty, np. wyrób medyczny LIX z glicerolem. Gdy i one nie pomagają przy nadmiarze woszczku, trzeba skonsultować się z lekarzem, który może przeprowadzić płukanie ucha strzykawką, z roztworem soli fizjologicznej.

FAQ

Co zrobić, gdy ucho bardzo boli?

W przypadku silnego bólu ucha można zażyć doustne leki o działaniu przeciwbólowym. Kolejno należy skonsultować się z lekarzem. Przy silnym bólu nie aplikujemy do ucha żadnych środków bez zalecenia specjalisty.

Co zrobić z silnym bólem ucha?

Przy silnym bólu ucha mogą pomóc leki przeciwbólowe o działaniu miejscowym i ogólnoustrojowym. W pierwszej kolejności warto jednak udać się do gabinetu lekarskiego, gdzie specjalista wykluczy uszkodzenia błony bębenkowej, zdiagnozuje przyczynę dolegliwości i zaleci odpowiednie postępowanie.

Co jest dobre na ból ucha w domu?

W przypadku łagodnego i umiarkowanego bólu ucha można stosować ciepłe i koniecznie suche kompresy, nakładane za okolicę ucha. Trzeba jednak zachować ostrożność i zrezygnować z kompresów, jeśli objawy nie ustępują, ponieważ ciepło może sprzyjać namnażaniu się drobnoustrojów. Pomocne są także środki przeciwbólowe dostępne bez recepty. Ulgę może przynieść również ssanie cukierków i żucie gum, jeśli powodem dolegliwości jest zmiana ciśnienia.

Czy bolące ucho można wygrzewać?

Odpowiednie wygrzanie ucha, za pomocą suchego okładu, może złagodzić ból i wrażenie zatkania. Niekiedy jednak ciepło sprzyja namnażaniu się patogenów chorobotwórczych, dlatego do kompresów należy podchodzić z ostrożnością i najlepiej stosować je dopiero po konsultacji z lekarzem.

Źródła:

1. Hossmann-Poznańska E., Dzierżanowska D., Ostre   ucha zewnętrznego http://www.otolaryngologia.org.pl/orl2/pdf/zalecenia/zalecenia_zapalenie_ucha_zewnetrznego_tekst.pdf (dostęp: 03.06.2025).
2. Jurkiewicz D., Zielnik-Jurkiewicz B., Lidokaina w zapaleniach uszu – działanie, bezpieczeństwo, zastosowanie, Terapia, nr specjalny, sierpień 2019.
3. Olszewski J., P. Pietkiewicz P., Otorynolaryngologia dla lekarzy POZ, Warszawa 2016, wyd. 1.
4. Wiercińska M., Ostre i przewlekłe zapalenie ucha środkowego: przyczyny, objawy i leczenie, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/177491,ostre-zapalenie-ucha-srodkowego (dostęp: 03.06.2025).