02.02.2026

Strona główna » Archives for admin

Za zatkane ucho najczęściej odpowiada woskowina gromadząca się w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Uczucie zatkanych uszu, często w połączeniu z szumem i bólami głowy, może wynikać również z przeziębienia, przedostania się wody do ucha czy z poważniejszych schorzeń, takich jak stan zapalny i pęknięcie błony bębenkowej. W niektórych przypadkach uszy można oczyścić samodzielnie. Wypróbuj sposoby na zatkane ucho i sprawdź, kiedy niezbędna jest pomoc lekarza laryngologa.

Zatkane ucho – przyczyny

Wśród przyczyn zatkanego ucha wymienia się m.in.:

• czop woskowinowy,
• infekcje górnych dróg oddechowych i zapalenie ucha środkowego,
• zmiany ciśnienia wewnątrz ucha,
• niedrożność trąbki słuchowej.

Rozpoznanie przyczyny jest kluczowe dla prawidłowego wdrożenia środków zaradczych. Jeśli więc problem utrzymuje się od dłuższego czasu, a domowe sposoby nie przynoszą efektów, należy skonsultować swój stan z lekarzem. Poniżej znajdziesz również szersze omówienie potencjalnych przyczyn zatkanego ucha, co może pomóc Ci w zidentyfikowaniu Twojego problemu.

Czop woskowinowy

Do najczęstszych przyczyn wywołujących uczucie zatkanych uszu należy gromadząca się woskowina. Wosk uszny jest wydzieliną naturalną, która warunkuje zachowanie prawidłowego nawilżenia kanału słuchowego i zabezpiecza ucho przed drobnoustrojami. Niestety u niektórych osób woskowina wytwarza się w nadmiarze, zwężając światło przewodu słuchowego lub całkowicie zatykając ucho. Najczęściej przyczyną tego jest nadmierne czyszczenie uszu i niewłaściwe stosowanie patyczków higienicznych. Nadprodukcja woskowiny może dotyczyć także osób przebywających w zanieczyszczonych pomieszczeniach lub noszących aparaty słuchowe.

Infekcje górnych dróg oddechowych i zapalenie ucha środkowego

Przyczyną uczucia zatkanych uszu mogą być również przeziębienie i wszelkie infekcje górnych dróg oddechowych. Za zatkane uszy odpowiada przede wszystkim katar i towarzyszący mu obrzęk śluzówki nosa, który może zająć także trąbkę słuchową, łączącą uszy z nosem. Przewlekły nieżyt nosa i zatok może przyczynić się również do zapalenia ucha środkowego. Wypełniający je śluz daje wówczas wrażenie przelewania się wydzieliny w uchu i uczucie jego zatkania.

Ze względu na budowę anatomiczną to właśnie podczas przeziębienia często dochodzi do zatkania ucha. Infekcje dotykające zatoki, a także kaszel również podrażniają kanał słuchowy i mogą sprawiać, że osoba chora czuje dyskomfort w uchu.

Zmiany ciśnienia wewnątrz ucha

Kolejnym powodem zatkania ucha może być zmiana ciśnienia wewnątrz ucha. Nadmiar przedostającego się powietrza wywołuje ucisk na trąbkę słuchową, co może być odczuwane jako zatkane ucho. Dyskomfort może pojawić się nagle, np. podczas podróży samolotem lub nurkowania. Podobne dolegliwości występują wtedy, gdy woda przedostanie się do kanału słuchowego.

Niedrożność trąbki słuchowej

Za zatkane ucho może odpowiadać również niedrożna trąbka słuchowa. Przyczyną dysfunkcji trąbki Eustachiusza bywają z kolei ostre infekcje o podłożu wirusowym, bakteryjnym lub alergicznym. W przypadku niedrożności trąbki, której towarzyszy infekcja górnych dróg oddechowych, dochodzi do gromadzenia się płynu w uchu środkowym, co poza uczuciem zatkanego ucha powoduje również m.in. uczucie pełności w uchu, szumy uszne i zaburzenia słuchu.

Objawy zatkanego ucha

Zatkanym uszom mogą towarzyszyć różne objawy, w zależności od przyczyny tego stanu. Najczęściej do powszechnych objawów należą:

• ból ucha,
• niedosłuch,
• szumy uszne,
• uczucie pełności w uchu,
• zawroty głowy.

Jeśli objawy te nie ustępują pomimo zastosowania domowych sposobów na odetkanie ucha, koniecznie skonsultuj się z lekarzem.

Sposoby na ucho zatkane nadmiarem woskowiny

Podejrzewając, że uczucie dyskomfortu powoduje woskowina, można w pierwszej kolejności sięgnąć po domowe sposoby na zatkane ucho. W celu usunięcia zalegających złogów należy zmiękczyć woskowinę za pomocą parafiny lub specjalnych preparatów w postaci kropli bądź aerozolu. Takie środki należy stosować ściśle według zaleceń umieszczonych na ulotce opakowania. Zwykle krople aplikuje się 2-3 razy dziennie. Wosk powinien wypłynąć samoistnie w ciągu kilku dni.

Rozmiękczanie woskowiny to dobry sposób na zatkane ucho, ale tylko jeśli nie pojawiły się inne objawy. Zatkane ucho z towarzyszącym bólem wymaga konsultacji z lekarzem. Konieczne jest wykluczenie ewentualnego stanu zapalnego ucha lub perforacji (pęknięcia) błony bębenkowej. W takich przypadkach odtykanie ucha mogłoby pogorszyć stan zdrowia.

Pod żadnym pozorem nie należy usuwać woskowiny usznej patyczkami higienicznymi. Grozi to wepchnięciem wosku, przyczynia się do jego nadprodukcji, a także niesie ryzyko uszkodzenia błony bębenkowej i trwałego uszkodzenia słuchu!

Jeśli w uchu wytworzył się twardy czop woskowinowy, jedynym skutecznym sposobem na jego usunięcie może być płukanie ucha (irygacja) lub ręczne wyjęcie wosku za pomocą specjalnego sprzętu. Takiego zabiegu nie należy wykonywać samodzielnie. Tylko specjalista wie, jak przepłukać ucho prawidłowo i bezpiecznie. Co ważne, istnieje szereg przeciwwskazań do płukania ucha, dlatego jeśli ucho jest zatkane korkiem woskowiny, nie warto decydować się na samodzielne działania.

Jak odetkać ucho zatkane z powodu towarzyszącego kataru?

Zatkane ucho od kataru to częsta przypadłość, ale pod żadnym pozorem nie należy bagatelizować tego objawu. Nieleczony katar i przewlekle chore zatoki mogą doprowadzić do trwałego podrażnienia trąbki słuchowej, a nawet do rozwoju zapalenia ucha.

Jak odetkać zatkane ucho w takim przypadku? Podstawą jest przede wszystkim leczenie infekcji i udrożnienie dróg oddechowych. Warto sięgnąć po:

• krople do nosa o działaniu przeciwobrzękowym;
• preparaty niwelujące stan zapalny gardła oraz środki łagodzące kaszel;
• pomocne mogą okazać się również inhalacje, które nawilżą drogi oddechowe, łagodząc podrażnienie i obrzęk.

Jak się pozbyć wody z ucha?

Uczucie zatkanego ucha często pojawia się po kąpieli w basenie lub myciu głowy pod mocnym strumieniem. Podstawą zachowania zdrowych uszu jest zabezpieczenie ich przed nadmierną wilgocią. Woda zalegająca w kanale słuchowym zewnętrznym skutkuje tymczasowym pogorszeniem słuchu, a także stwarza idealne warunki do rozwoju bakterii, co grozi stanem zapalnym ucha, znanym również jako ucho pływaka, lub uszkodzeniem kanału słuchowego.

Warto więc pamiętać o odpowiedniej higienie, zwłaszcza w przypadku dzieci. Myjąc głowę dziecku, należy unikać kierowania strumienia do wnętrza ucha. Małżowinę należy myć za pomocą wody i delikatnego mydła, nie wolno wprowadzać wody do kanału słuchowego. Po umyciu ucho należy dokładnie osuszyć. Usuwa się tylko wydzielinę, która wypłynęła z przewodu słuchowego. Jeśli jednak dojdzie do przedostania się wody i po kąpieli dokucza uczucie zatkanych uszu, należy możliwie jak najszybciej pozbyć się wody z ucha.

Jak odetkać ucho zatkane wodą? Istnieją sprawdzone sposoby na ucho zatkane wodą. Oto one:

• Żucie gumy i ssanie cukierków – bardzo prosta, ale skuteczna metoda. W trakcie żucia gumy wzmaga się produkcja śliny, którą połykamy. Przełykanie natomiast udrażnia przewód słuchowy, ułatwiając odetkanie ucha. Czynność warto wykonywać także podczas lotu samolotem, ponieważ wzmożona aktywność ślinianek ułatwia wyrównanie ciśnienia wewnątrz ucha.
• Ziewanie i głębokie wdechy – wymuszają ruch żuchwy, a tym samym ruch w okolicy przewodów słuchowych.
• Stosowanie środków o działaniu osmotycznym – krople na bazie glicerolu (naturalnego składnika tłuszczów i olei roślinnych) dzięki właściwościom osmotycznym ułatwiają usuwanie wody z kanału słuchowego, a także zmniejszają obrzęk, redukując tym samym dolegliwości bólowe.
• Przechylenie głowy – kiedy czujesz, że w uchu pozostaje woda, warto pochylić głowę i pociągnąć płatek uszny. Wywoła to niewielki ruch tkanek wyścielających kanał słuchowy, a tym samym ułatwi pozbycie się wody. Pamiętaj jednak, że nie należy potrząsać głową w celu usunięcia wody! Mogłoby to spowodować przedostanie się wody do głębszych struktur kanału słuchowego.

Zatkane ucho – co zrobić, gdy dyskomfort nie mija?

Domowe sposoby na zatkane uszy można stosować tylko przez 2–3 dni. Jeśli w tym czasie dolegliwości nie mijają, warto skonsultować się z lekarzem. Zdarza się, że zatkane uszy i szum są objawami poważnych schorzeń. Wizyta u laryngologa jest wówczas konieczna. Specjalista podczas badania otoskopowego sprawdzi stan ucha i zaleci odpowiednie postępowanie.

Na wcześniejszą wizytę należy się bezwzględnie udać, jeśli podejrzewamy, że uczucie zatkanych uszu może wynikać z obecności ciała obcego w uchu. Małe dzieci często wkładają rozmaite przedmioty do kanału słuchowego. Nie zawsze natomiast są one widoczne podczas samodzielnej wizualnej oceny. Niejednokrotnie również w przypadku osób dorosłych dochodzi do zatkania uszu np. kawałkiem waty. Próby usunięcia ciała obcego z ucha mogą skutkować jego wepchnięciem do głębszych struktur, dlatego w takich sytuacjach najbezpieczniej jest udać się do lekarza.

Wskazaniem do szybkiej konsultacji z lekarzem są także jednocześnie występujące objawy takie, jak:

• wydzielina z ucha o przykrym zapachu;
• ból ucha, kłucie w uchu;
• zawroty głowy;
• wymioty i biegunki.

Zatkane ucho – FAQ

Co zrobić, żeby odetkać uszy?

Znane sposoby na odetkanie ucha to m.in. ziewanie, intensywne przełykanie śliny, żucie gumy, ciepły okład na ucho, a także przechylenie głowy i jednoczesne pociągnięcie za płatek ucha. Czasami jednak odetkanie ucha wymaga sięgnięcia po przeznaczone do tego środki, jak spraye czy krople do uszu. Jeśli nawet to nie pomoże, należy udać się do lekarza.

Czy zatkane ucho jest niebezpieczne?

Zatkane ucho nie musi być niebezpiecznym objawem, jeśli tylko znana jest przyczyna tego stanu i zostaną podjęte odpowiednie leczenie. Zawsze warto skonsultować ten problem z lekarzem, by mógł on postawić prawidłową diagnozę. Zatkane ucho może bowiem prowadzić do poważniejszych powikłań, np. pęknięcia błony bębenkowej, jeśli przyczyną niedrożności jest zalegająca w uchu wydzielina.

Kiedy do laryngologa z zatkanym uchem?

Jeśli problem zatkanego ucha nie mija pomimo podjęcia prób jego odetkania i zastosowania specjalnych preparatów do uszu, należy skonsultować się z laryngologiem. Ponadto do lekarza należy zgłosić się bezzwłocznie, jeśli zatkaniu ucha towarzyszy silny ból. Specjalista określi dokładną przyczynę stanu i zaleci odpowiednie leczenie.

Artykuł nie zastępuje konsultacji lekarskiej, jeśli występują u Ciebie objawy, konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ustalić przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Artykuł zweryfikowany merytorycznie przez: lek. Michała Dąbrowskiego

Źródła:

1. Szołdra-Seiler A., Ostra niedrożność trąbki słuchowej, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/lista/98890,ostra-niedroznosc-trabki-sluchowej (data odczytu: 04.04.2024).
2. Szołdra-Seiler A., Uczucie zatkanego ucha, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/lista/88673,uczucie-zatkanego-ucha (data odczytu: 04.04.2024).
3. Kacprzyk, Czop woskowinowy – jak prawidłowo dbać o higienę uszu, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/inne-zagadnienia/286540,uszy-woskowina-czop (data odczytu: 04.04.2024).

25.01.2026

Strona główna » Archives for admin

Nieżyt ucha, który najczęściej jest powikłaniem po infekcji górnych dróg oddechowych, określa się jako kataralne zapalenie ucha, czy też potocznie „ucho kataralne”. Z medycznego punktu widzenia jest to zapalenie trąbki słuchowej, która stanowi łącznik między gardłem a uchem środkowym. Przyczyny tej choroby to wirusy, rzadziej bakterie. Schorzeniu zwykle towarzyszy ból ucha i objawy przeziębienia, takie jak katar, kaszel, podwyższona temperatura ciała i ogólnie złe samopoczucie. Dowiedz się więcej o przyczynach, objawach i leczeniu kataralnego zapalenia ucha!

Co to jest kataralne zapalenie ucha?

Kataralne zapalenie ucha, zwane również nieżytowym zapaleniem ucha, to nieprzyjemna dolegliwość, powodująca ból i niekiedy problemy ze słuchem. Jest to powikłanie po infekcji górnych dróg oddechowych, kiedy zakażenie przenosi się z gardła do ucha. Przeziębienie (infekcja wirusowa) wzmaga produkcję śluzu, może powodować obrzęk i zaczerwienienie trąbki słuchowej, która łączy jamę bębenkową ucha środkowego z gardłem.

Na kataralne zapalenie ucha cierpią najczęściej dzieci. Dlaczego? Za infekcję odpowiedzialne są patogeny chorobotwórcze przedostające się do ucha środkowego z innych części, takich jak nos, zatoki i gardło. U najmłodszych pacjentów droga między nosem i gardłem a strukturami ucha jest skrócona ze względu na niedojrzałą budowę anatomiczną. Jeśli zatem w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych Twój maluch zaczyna chwytać się za ucho, pocierać je lub bezpośrednio komunikować dolegliwości bólowe związane z narządem słuchu, warto jego stan skonsultować z laryngologiem. Ból ucha u dziecka przy przeziębieniu może bowiem świadczyć o infekcji.

Podatność na nieżytowe zapalenie ucha wzrasta również u osób z osłabionym układem immunologicznym, który nie zwalcza należycie patogenów chorobotwórczych. Warto też podkreślić, że infekcja kataralna nie powinna być mylona z przewianym uchem, co się zdarza z uwagi na dosłowne znaczenie słowa przeziębienie. W przypadku ekspozycji na silny, zwłaszcza chłodny wiatr faktycznie może dochodzić do wychłodzenia tkanek przewodu słuchowego i przez to ich podrażnień, co zwiększa ryzyko infekcji. Wówczas jednak, jeśli dochodzi do namnażania się drobnoustrojów, jest to zapalenie ucha zewnętrznego.

Nieżytowe zapalenie ucha środkowego – przyczyny

Infekcja kataralna to choroba wywoływana przez namnażanie się w uchu środkowym chorobotwórczych patogenów. Te przedostają się najczęściej z nosa i gardła, dlatego też jednoczesny katar i ból ucha to częsta przypadłość. Przyczyny stanu zapalnego to w większości przypadków drobnoustroje wirusowe, np. rhinowirusy, wirusy paragrypy, koronawirusy czy wirus RSV (syncytialny wirus oddechowy). Wyróżnia się przeszło 200 patogenów wirusowych, które mogą wywoływać kataralne zapalenie ucha.

Zakażenie bakteryjne rzadko jest pierwotną przyczyną zapalenia ucha o charakterze kataralnym. Do nadkażenia bakteriami może jednak dochodzić w przebiegu choroby wirusowej, która upośledza układ odpornościowy i wywołuje podrażnienia, co zwiększa ryzyko rozwoju kolejnej infekcji.

Często mówi się, że ucho jest zatkane przy przeziębieniu. W części przypadków objaw taki nie jest związany z infekcją kataralną, a wynika jedynie ze zmiany ciśnienia w uchu pod wpływem zwiększonej produkcji kataru. Jeśli jednak dojdzie do namnożenia drobnoustrojów w uchu środkowym, mowa już o kataralnym zapaleniu ucha.

Zatkane ucho przy katarze może mieć również podłoże alergiczne. Przewlekle utrzymująca się nadprodukcja wydzieliny nosowej, która spływa po tylnej części gardła, może odpowiadać za drażnienie trąbki słuchowej. W konsekwencji staje się ona podatniejsza na zapalenie.

Objawy kataralnego zapalenia ucha

Układ immunologiczny przy kontakcie z zagrożeniem uruchamia mechanizm obronny, zwiększa się wydzielanie przeciwciał przez błony śluzowe i najczęściej wzrasta temperatura ciała. W konsekwencji pojawia się nieżyt ucha poprzedzony stopniowym rozwojem obrzęku. Z tego powodu osoba przeziębiona lub po niedawno przebytej infekcji może odczuwać ból ucha.

Objawy kataralnego zapalenia ucha obejmują symptomy dotyczące narządu słuchu, jak również ogólnoustrojowe, uznawane za typowe symptomy przeziębienia. Są to m.in.:

• rozpierający lub kłujący ból ucha;
• uczucie pełności w uchu;
• swędzenie uszu;
• uczucie zatkania ucha;
• szumy uszne;
• trzeszczenie i strzelanie w uszach, zwłaszcza przy przełykaniu;
• niedosłuch;
• stan podgorączkowy lub gorączka;
• osłabienie;
• ból gardła, chrypka;
• nieżyt nosa (potocznie katar);
• niekiedy kaszel.

W przypadku dzieci chorobę można podejrzewać na podstawie prób sięgnięcia rączką do ucha i ogólnego rozdrażnienia. Ssanie nasila objawy, dlatego niemowlęta bywają płaczliwe szczególnie podczas posiłku.

Jak leczyć infekcję kataralną? Sposoby na ból ucha przy katarze

Podstawą leczenia jest opanowanie źródła choroby, którym w przypadku kataralnego zapalenia ucha jest pierwotne przeziębienie. Ucho kataralne w większości przypadków wynika z zakażenia wirusowego, dlatego też leczenie ogranicza się do redukowania objawów.

Zaleca się odpoczynek, a w razie potrzeby przyjmowanie doustnych preparatów o działaniu obniżającym gorączkę. Leki, takie jak np. paracetamol, mogą złagodzić również ból ucha.  Z kolei obrzęk błon śluzowych nosa i gardła redukuje się poprzez stosowanie leków o działaniu miejscowym, które obkurczają śluzówkę i łagodzą podrażnienia.

Pomocne jest też regularne oczyszczanie nosa, np. poprzez płukanie roztworem soli fizjologicznej. Pomaga to usunąć nadmiar wydzieliny, a także nawilżyć tkanki, co przekłada się na złagodzenie obrzęku trąbki słuchowej. Wskazane jest też intensywne nawadnianie organizmu (co najmniej 1,5 do 2 litrów wody dziennie), co także wspiera nawilżanie tkanek. Ponadto należy odpoczywać, unikać wychłodzenia i ekspozycji na hałas.

Ulgę przy dolegliwościach bólowych ze strony ucha może przynieść również ciepły okład. Pamiętaj jednak, że powinien być to kompres suchy i przyłożony tylko do okolicy za uchem. Do przewodu słuchowego nie należy wprowadzać żadnych środków rozgrzewających.

Jakie leki przy kataralnym zapaleniu ucha środkowego może zalecić lekarz?

Kataralne zapalenie ucha zwykle mija po ok. 7–10 dniach. Jeśli tak się nie stanie, należy udać się do lekarza. W niektórych przypadkach źle leczona infekcja może przerodzić się w przewlekłe, wysiękowe lub ostre zapalenie ucha środkowego. Z wizytą u specjalisty nie należy czekać również w przypadku nasilającego się bólu oraz gdy pojawiają się niepokojące objawy, takie jak ropny, surowiczy lub śluzowy wyciek z ucha, zawroty głowy, silny ból, gorączka.

Przy dokuczliwych objawach przeziębienia lekarz może podjąć decyzję o stosowaniu ogólnoustrojowych leków hamujących działanie histaminy. Środki takie wysuszają błony śluzowe, w ten sposób redukując katar, kaszel i obrzęk. Leki przeciwhistaminowe mają zastosowanie także przy objawach spowodowanych reakcją alergiczną.

Jeśli natomiast kataralne zapalenie ucha wynika z zakażenia bakteryjnego, należy wdrożyć antybiotykoterapię. Specjalista może przepisać środki doustne lub, po ocenie stanu błony bębenkowej, krople do uszu z antybiotykiem.

W przebiegu infekcji ucha środkowego, za błoną bębenkową może gromadzić się wydzielina. Napiera ona na membranę i generuje ból. W części przypadków wskazana jest wówczas paracenteza – nacięcie błony w celu stworzenia drenażu.

FAQ

Jak leczyć kataralne zapalenie ucha?

Najczęściej leczenie kataralnego zapalenia ucha polega na łagodzeniu objawów. Zaleca się oczyszczanie i nawilżanie jam nosowych, nawadnianie organizmu i odpoczynek. W ograniczeniu wydzieliny nosowej, która spływa po gardle i powoduje obrzęk trąbki słuchowej, pomóc mogą preparaty o działaniu obkurczającym. Przy wykluczeniu perforacji błony bębenkowej mogą być stosowane również krople do uszu o działaniu przeciwbólowym.

Jakie są objawy kataralnego zapalenia ucha?

Kataralnemu zapaleniu ucha mogą towarzyszyć objawy ogólne, takie jak np. bóle gardła, kaszel, osłabienie i gorączka. Pojawiają się też dolegliwości ze strony narządu słuchu: ból ucha, uczucie pełności, swędzenie, szumy uszne, trzeszczenie w uszach podczas przełykania czy inne zaburzenia słuchu.

Co zrobić, gdy boli ucho od kataru?

W przypadku bólu ucha od kataru podstawą jest ograniczenie wydzieliny nosowej i redukcja obrzęku. Ważne jest oczyszczanie nosa, nawilżanie błon śluzowych (np. solą fizjologiczną), picie dużej ilości wody. Pomóc mogą również doustne leki przeciwbólowe, np. na bazie paracetamolu lub ibuprofenu. Jeśli objawy nie ustępują w ciągu kilku dni lub się nasilają, należy udać się do lekarza.

Dlaczego boli ucho od kataru?

Podczas infekcji wirusowej (przeziębienia) nadmiar śluzu prowadzi do podrażnienia trąbki słuchowej, która łączy nosogardło z uchem środkowym. Katar spływający po gardle może odpowiadać za obrzęk ujścia trąbki i przez to ból ucha. Drobnoustroje mogą też przedostawać się przez nią, namnażać się w uchu i powodować stan zapalny ucha środkowego.

Artykuł nie zastępuje konsultacji lekarskiej, jeśli występują u Ciebie objawy, konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ustalić przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Artykuł zweryfikowany merytorycznie przez: lek. Michała Dąbrowskiego

Źródła:

1. Jurkiewicz D., Zielnik-Jurkiewicz B., Lidokaina w zapaleniach uszu – działanie, bezpieczeństwo, zastosowanie. Terapia, nr specjalny, sierpień 2019.
2. Kuczkowski J., Aktualne problemy w rozpoznawaniu i leczeniu ostrego i wysiękowego zapalenia ucha środkowego. https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/view/17972/14173 (data odczytu: 11.12.2025).
3. Wiercińska M., Ostre i przewlekłe zapalenie ucha środkowego: przyczyny, objawy i leczenie, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/177491,ostre-zapalenie-ucha-srodkowego (data odczytu: 11.12.2025).

22.01.2026

Strona główna » Archives for admin

Ważnym elementem narządu słuchu jest przewód słuchowy, składający się z części zewnętrznej i wewnętrznej. Aby fale dźwiękowe były prawidłowo odbierane i przetwarzane, przewód słuchowy musi być odpowiednio pielęgnowany. Sprawdź, jak dbać o tę część ucha i co zrobić, gdy jest spuchnięta lub zatkana nadmiarem woskowiny!

Budowa ucha zewnętrznego – czym jest przewód słuchowy zewnętrzny?

Ucho człowieka dzieli się na zewnętrzne, środkowe i wewnętrzne. Do części zewnętrznej zalicza się małżowinę uszną i przewód słuchowy zewnętrzny. Jest to kanał o długości ok. 3 cm, o kształcie litery „S”. Część ta zaczyna się otworem słuchowym, a kończy błoną bębenkową, do której trafia dźwięk z otoczenia.

Widoczna część kanału to otwór słuchowy zewnętrzny zbudowany z tkanki chrzęstnej. W tym miejscu występują włosy, które powstrzymują część zanieczyszczeń przed przedostaniem się do ucha, a także gruczoły woskowinowe.

W dalszej części przewód słuchowy zbudowany jest z tkanki kostnej pozbawionej włosów. Kończy go pierścień włóknisty błony bębenkowej. Zewnętrzny przewód słuchowy jest zagięty, co dodatkowo zabezpiecza delikatną membranę przed bezpośrednim urazem.

Anatomia i znaczenie przewodu wewnętrznego

Warto wiedzieć, że nawet niewidoczna część kanału to wciąż przewód słuchowy zewnętrzny. Z kolei przewód słuchowy wewnętrzny to część znajdująca się wewnątrz kości skroniowej. Łączy on tylny dół czaszki z błędnikiem. Przez kanał o długości ok. 1 cm przebiegają naczynia i nerwy z jamy czaszki do ucha, takie jak nerw przedsionkowo-ślimakowy, nerw twarzowy i tętnica błędnikowa. Pierwszy z nich jest odpowiedzialny za słuch i równowagę, a drugi unerwia mięśnie twarzy. Tętnica z kolei zaopatruje ucho wewnętrzne w krew.

Zadaniem kanału wewnętrznego jest więc zabezpieczenie ważnych elementów narządu słuchu i udział w przekazywaniu impulsów do mózgu. Tam są one interpretowane – powstaje słuch fonematyczny, dzięki któremu możemy rozróżniać i rozumieć dźwięki. Jakiekolwiek zmiany patologiczne w przewodzie słuchowym wewnętrznym mogą prowadzić m.in. do zaburzeń słuchu i równowagi, szumów usznych oraz niedowładów nerwu twarzowego.

Dlaczego należy dbać o narząd słuchu? Podstawowe funkcje przewodu słuchowego

Przewód słuchowy stanowi zabezpieczenie dla ucha środkowego przed chorobotwórczymi drobnoustrojami. Ponadto jego ważną funkcją jest odbieranie fal akustycznych wychwytywanych przez małżowinę, wzmacnianie ich i dalsza transmisja.

Dźwięk prowadzony przez kanał słuchowy trafia do błony bębenkowej i wprowadza ją w drgania, co pozwala przekazać fale akustyczne dalej. Kolejno trafiają one do ucha środkowego, gdzie kosteczki słuchowe wzmacniają fale i kierują je dalej, do ucha wewnętrznego. Tam komórki słuchowe ślimaka przetwarzają fale dźwiękowe w impulsy elektryczne.

Wyjaśnienie, jak działa słuch, nie należy do prostych zadań. Przetwarzanie dźwięku to skomplikowany proces, a kanał słuchowy zewnętrzny i wewnętrzny odgrywa w nim istotną rolę. Jeśli przewód słuchowy jest patologicznie bardzo mały, zmieniony chorobowo, spuchnięty, zatkany lub uszkodzony, fale dźwiękowe nie mogą prawidłowo przechodzić do dalszych części ucha. W konsekwencji pojawia się niedosłuch przewodzeniowy.

Zadaniem przewodu słuchowego jest również ogrzanie powietrza docierającego do błony bębenkowej. Wewnątrz kanału znajduje się woskowina, która zapobiega wysuszaniu skóry oraz zatrzymuje zanieczyszczenia i drobnoustroje. Omawiany kanał jest też ważnym elementem ochronnym – z uwagi na swój zagięty kształt zmniejsza ryzyko bezpośrednich urazów mechanicznych delikatnej membrany.

Zarośnięcie (atresia) lub zwężenie (stenosis) kanału może być wynikiem wad anatomicznych, ale też powikłaniem przewlekłych, nieleczonych zakażeń ucha z ropnymi wyciekami. Zachowanie zdrowego i czystego przewodu słuchowego jest więc niezbędne, aby utrzymać jego prawidłowe funkcje i wyraźne słyszenie.

Które części ucha należy czyścić?

Czyszczona powinna być tylko widoczna część narządu słuchu, czyli małżowina uszna i początek przewodu słuchowego. Nigdy nie należy wprowadzać patyczków higienicznych i innych przedmiotów do kanału słuchowego! Oczyszcza się on samoistnie, dzięki naturalnej migracji komórek woskowiny usznej.

Nieprawidłowe korzystanie z patyczków higienicznych może natomiast doprowadzić do przesunięcia woskowiny w głąb kanału i zatkania światła przewodu. W skrajnych przypadkach może też doprowadzić do perforacji błony bębenkowej. Chociaż jej pęknięcia w wielu przypadkach goją się samoistnie w ciągu kilku tygodni, to dotyczy to głównie zmian powstających w przebiegu infekcji. Czasami lekarz może przepisać krople z antybiotykiem lub konieczne są procedury zamknięcia ubytku. Z kolei uraz mechaniczny może być poważniejszy i prowadzić do trwałego uszkodzenia słuchu.

Prawidłowa pielęgnacja przewodu słuchowego

Czyszczenie przewodu słuchowego powinno ograniczać się do usuwania wydzieliny wypływającej do małżowiny usznej. Woskowina znajdująca się w kanale słuchowym zabezpiecza tkanki przed wysuszeniem, pochłania drobnoustroje i zanieczyszczenia, a także zawiera związki o działaniu antybakteryjnym. Nieprawidłowe usuwanie jej za pomocą patyczków higienicznych nie tylko grozi przebiciem błony bębenkowej, ale także zmniejsza naturalne bariery ochronne.

Małżowinę uszną i widoczny przewód słuchowy należy myć codziennie, najlepiej za pomocą wody i łagodnego mydła. Do ucha nie należy wlewać wody pod ciśnieniem. Oczywiście uszy można zanurzać w wodzie, ale po umyciu należy je dokładnie osuszać. Nadmiar wilgoci w połączeniu z ciepłem to idealne warunki do rozwoju drobnoustrojów. Osoby, które często korzystają z basenów i sauny są więc bardziej narażone na infekcje bakteryjne.

Zatkany przewód słuchowy – jak usunąć woskowinę?

Zdarza się, że woskowina uszna gromadzi się w nadmiarze. Sprzyjają temu m.in. noszenie słuchawek dousznych i aparatów słuchowych, wady anatomiczne ucha czy nieprawidłowe, zbyt częste i intensywne czyszczenie uszu i wkładanie do kanału słuchowego patyczków higienicznych. W takich przypadkach przewód słuchowy może być zatkany twardym czopem woskowinowym, co wywołuje objawy takie jak:

• ból ucha, zwłaszcza po kąpieli, kiedy czop pęcznieje;
• świąd, pieczenie, kłucie, drapanie;
• uczucie pełności;
• szumy i piski uszne;
• zaburzenia słuchu, niedosłuch, a nawet utrata słuchu.

Jeśli przewód słuchowy jest zatkany w niewielkim stopniu i nie pojawiają się bardzo dokuczliwe objawy, można spróbować oczyścić go samodzielnie. Pod żadnym pozorem nie należy jednak wyciągać woskowiny mechanicznie, przy użyciu jakichkolwiek przedmiotów. Wydzielinę należy zmiękczyć, stosując przeznaczone do tego celu krople lub spraye. Pomocne w usuwaniu woszczku czy wilgoci może być delikatne pociąganie małżowiny usznej ku dołowi i górze. W ten sposób dochodzi do prostowania kanału, dzięki czemu zalegające w nim substancje mogą łatwiej wypłynąć.

Spuchnięty przewód słuchowy – co zrobić?

Spuchnięty przewód słuchowy jest charakterystycznym objawem tzw. ucha pływaka. To zapalenie ucha zewnętrznego, będące następstwem długotrwałego przebywania w wilgotnym środowisku, np. w zbiorniku wodnym. W wyniku niedostatecznego osuszenia kanału słuchowego dochodzi do namnażania drobnoustrojów i pojawienia się stanu zapalnego.

Narząd słuchu narażony jest na infekcje, podrażnienia i urazy, co często objawia się obrzękiem. Jeśli przewód słuchowy jest spuchnięty, przyczyną może być również:

• otarcie, zadrapanie, drobne rany skóry przewodu, spowodowane np. patyczkiem higienicznym, a w przypadku małych dzieci także próbą włożenia ciała obcego do ucha;
• alergia;
• choroby skóry, w tym łuszczyca, łojotokowe zapalenie skóry lub egzema;
• stan zapalny spowodowany infekcją wirusową, bakteryjną lub grzybiczą.

Jeśli jednak nieznana jest przyczyna obrzęku, warto poradzić się lekarza. Schorzenia uszu o podłożu bakteryjnym lub grzybiczym mogą wymagać stosowania leków o działaniu ukierunkowanym na dany patogen.

FAQ

Co to jest przewód słuchowy?

Przewód słuchowy to kanał złożony z części zewnętrznej (od małżowiny po błonę bębenkową) oraz wewnętrznej (zlokalizowanej w kości skroniowej). Obie części odgrywają kluczową rolę w procesie słyszenia.

Jak udrożnić przewód słuchowy?

W udrożnieniu przewodu słuchowego pomóc może poruszanie małżowiną w górę i dół i lekkie pociągnięcie płatka usznego. Ziewanie, żucie gumy i ssanie cukierków to kolejne metody. Jeśli natomiast niedrożność spowodowana jest woskowiną, stosuje się specjalne spraye zmiękczające.

Jak odetkać zatkany przewód słuchowy?

W przypadku nagromadzenia się woskowiny wewnątrz przewodu słuchowego zastosowanie znajdują specjalne krople i spraye, które ją rozpuszczają. Uczucie zatkanego ucha może być spowodowane również obrzękiem. Wówczas pomocne mogą być krople osuszające tkanki, np. z glicerolem.

Czy kanał słuchowy może zarosnąć?

Tak, kanał słuchowy może zarosnąć. W przypadku wady wrodzonej jest to atrezja. Zdarza się też, że stan taki jest powikłaniem po urazach, łagodnych zmianach kostnych czy przewlekłych zapaleniach, zwłaszcza takich, którym towarzyszą ropne wycieki z ucha.

Artykuł nie zastępuje konsultacji lekarskiej, jeśli występują u Ciebie objawy, konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ustalić przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Artykuł zweryfikowany merytorycznie przez: lek. Michała Dąbrowskiego

Źródła:

1. Bartoszewicz R., Zarębska P., Bruzgielewicz A., Niemczyk K.: Zapalenie ucha zewnętrznego. Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny, 2012, 110–116. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2084530812700199 (data odczytu: 25.11.2023).
2. Cieślar K., Zmysł słuchu, „Neutrino” 2014, nr 14, s. 1-4, https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/247720/cieslar_zmysl_sluchu_2014.pdf (data odczytu: 11.12.2025).

21.01.2026

Strona główna » Archives for admin

Nierówne ciśnienie w uszach wywołuje różne objawy, m.in. uczucie ucisku, wrażenie zatkania uszu, ból uszu, a nawet całej głowy. Chociaż są one bardzo dokuczliwe, to mogą pojawiać się nagle i szybko mijać lub trwać przewlekle. Przyczyny nieprawidłowego ciśnienia w uszach są różne – to zarówno wady anatomiczne, jak i infekcje, ale też np. zmiana wysokości lub prędkości poruszania się. Dowiedz się więcej i sprawdź, jak wyrównać ciśnienie w uszach i odzyskać komfort!

Jak powstaje podwyższone lub ujemne ciśnienie w uchu środkowym?

Zbyt duża różnica ciśnień po obu stronach błony bębenkowej, która oddziela ucho środkowe od środowiska zewnętrznego, może prowadzić do zaburzeń jej funkcji. Skutkiem może być nadmierne napięcie membrany (spadek elastyczności) i nieprawidłowe przenoszenie fal dźwiękowych. Odpowiada to m.in. za uczucie zatkania ucha i pogorszenie ostrości słuchu.

Aby lepiej zrozumieć, jak wytwarzane jest dodatnie lub ujemne ciśnienie panujące w uchu, warto przybliżyć budowę anatomiczną. Tuż za błoną bębenkową, która oddziela ucho zewnętrzne od ucha środkowego, znajdują się kosteczki słuchowe, zlokalizowane w jamie bębenkowej wypełnionej powietrzem.

Błona bębenkowa jest delikatna, ale też elastyczna. To jej drgania umożliwiają przetwarzanie fali akustycznej. Aby błona mogła się swobodnie odkształcać, po obu jej stronach musi panować takie samo ciśnienie. Za regulację ciśnienia tuż za nią, w uchu środkowym, odpowiada trąbka Eustachiusza, nazywana też trąbką słuchową.

Trąbka słuchowa stanowi połączenie między uchem środkowym a nosem i gardłem. Dzięki temu, gdy się rozszerza, przepływa przez nią powietrze i dochodzi do wyrównania ciśnienia. Można to sprawdzić, wykonując mały eksperyment. Gdy poczujesz, że twoje uszy są zatkane, a dźwięki jakby przytłumione lub pojawi się jakiś szum, spróbuj ziewnąć, wziąć głęboki wdech lub przełknąć ślinę. Wówczas powinno pojawić się nagłe uczucie poprawy, które wynika z rozszerzenia trąbki Eustachiusza i wyrównania ciśnienia.

Nierówne ciśnienie w uszach – objawy

Ujemne lub dodatnie ciśnienie w uszach, czyli różniące się od ciśnienia atmosferycznego na zewnątrz, daje objawy, które powodują spory dyskomfort. Do typowych symptomów należą:

• ucisk w uszach,
• uczucie zatkania uszu,
• pulsowanie, tętnienie,
• pogorszenie słuchu,
• szum w uszach i piski,
• niekiedy zaburzenia równowagi i zawroty głowy.

Czasami może pojawić się również ból ucha, głowy i ból promieniujący do szyi. W przypadku wymienionych objawów warto pozostać czujnym i skonsultować swój stan z lekarzem pierwszego kontaktu lub laryngologiem, jeśli dolegliwości nie miną w krótkim czasie.

Chociaż problem ten z reguły nie jest potencjalnie groźny, to w niektórych przypadkach może skutkować zaburzeniami funkcji membrany i przez to przejściowym pogorszeniem słuchu. W skrajnych sytuacjach prowadzi też do pęknięcia błony bębenkowej czy poważnego urazu ciśnieniowego (barotrauma), co może skończyć się trwałym upośledzeniem lub utratą słuchu.

Uczucie ucisku w uszach przez nierówne ciśnienie – przyczyny zapalne

Zaburzenie ciśnienia w uszach może mieć podłoże zapalne. W przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych, w tym np. zapalenia zatok, nadmiar wydzieliny nosowej może zatykać ujście trąbki Eustachiusza. Drobnoustroje wirusowe lub bakteryjne mogą również przedostawać się z nosogardzieli do trąbki słuchowej, prowadząc do rozwoju stanu zapalnego, co wywołuje obrzęk.

Z kolei przekrwienie i opuchlizna trąbki słuchowej zaburzają jej prawidłową funkcjonalność, a tym samym uniemożliwiają wyrównywanie ciśnienia. W konsekwencji w uchu środkowym gromadzą się płyny i powietrze, a infekcja może objąć także jego struktury i doprowadzić do zapalenia ucha środkowego. Rzadziej za uczucie ciśnienia w uszach odpowiada zapalenie ucha wewnętrznego, ale i takie podłoże należy brać pod uwagę podczas diagnostyki.

Obrzęk śluzówki nosa i gardła, który może powodować blokowanie trąbki Eustachiusza, to stosunkowo częsty problem również wśród alergików. Z tego względu w przebiegu infekcji czy reakcji alergicznych warto szczególnie dbać o higienę uszu oraz łagodzić objawy w postaci nadprodukcji wydzieliny nosowej i obrzęku, a w przypadku utrzymującego się problemu zatkanych uszu należy koniecznie skonsultować się z lekarzem.

Uczucie zatkanego ucha przez ciśnienie – przyczyny niezapalne

Gdy ciśnienie w uszach ulega nagłej zmianie, błona bębenkowa staje się nadmiernie wybrzuszona, przez co pojawia się uczucie zatkania, niekiedy wrażenie rozpierania od wewnątrz, a nawet silny ból. Do takiej sytuacji może dochodzić także wtedy, gdy zmianie ulega ciśnienie na zewnątrz, a to ma miejsce podczas zmiany wysokości lub prędkości. Przy gwałtownych zmianach ciśnienia atmosferycznego nasze ucho nie nadąża z przystosowaniem się do nich.

Do zmiany ciśnienia w uszach dochodzi np. podczas lotu samolotem, zwłaszcza w momencie startu i lądowania. Gdy samolot się wznosi, ciśnienie w kabinie spada, przez co w uchu dochodzi do jego wzrostu. Skutkiem jest wypychanie błony na zewnątrz. Z kolei zatkane ucho po locie, pojawiające się jako następstwo lądowania, to objaw związany z ujemnym ciśnieniem panującym w uchu i wypychaniem błony do środka. Problem pojawia się również w trakcie nurkowania oraz uprawiania sportów ekstremalnych, takich jak skoki na bungee czy ze spadochronem.

Za możliwe przyczyny zaburzeń ciśnienia w uszach uznaje się też schorzenia niezapalne, takie jak np. nadciśnienie tętnicze, miażdżyca czy choroba Meniere’a, związana z zaburzeniami śródchłonki w błędniku błoniastym. Za ten objaw może odpowiadać również przyjmowanie niektórych leków. Ponadto zaburzenia wentylacji przewodu słuchowego mogą mieć etiologię anatomiczną, głównie wtedy, gdy wady dotyczą budowy trąbki słuchowej.

Jeśli czujesz ucisk przypominający zaburzenie ciśnienia, powodem może być również nadmiar woskowiny usznej. Czop woskowinowy może zaburzać pracę błony bębenkowej, utrudniając w ten sposób wyrównanie ciśnienia. Podobne konsekwencje mogą wynikać z urazu mechanicznego lub obecności ciała obcego w uchu.

Metody stosowane do wyrównywania ciśnienia w uchu

W pierwszej kolejności warto skorzystać z naturalnych sposobów na wyrównanie ciśnienia w uszach. Pomocne jest żucie gumy lub ssanie cukierków. Zwiększa to wydzielanie śliny, a tym samym wymusza częste przełykanie i stymuluje ruchy trąbki słuchowej, która wyrównuje ciśnienie. Można skorzystać również z tzw. próby Valsalvy, która polega na zatkaniu nosa i próbie wydmuchiwania powietrza, ale z zamkniętymi ustami. Nie należy jednak dmuchać zbyt intensywnie, żeby nie urazić błony bębenkowej.

Inną opcją wartą rozważenia, głównie przed podróżą, są zatyczki do uszu z miękkimi filtrami. Umożliwiają one stopniową, powolną regulację przepływu powietrza, ułatwiając trąbce słuchowej dostosowywanie się do zmian ciśnienia w otoczeniu. Mogą one pomóc w uniknięciu zatkanych uszu w górach czy po locie.

Jeśli natomiast za zaburzone ciśnienie w uszach odpowiada przeziębienie, konieczne będzie złagodzenie jego objawów, np. poprzez stosowanie kropli i sprayów do nosa o działaniu przeciwobrzękowym. Opanowanie infekcji powinno jednocześnie zredukować obrzęk trąbki słuchowej i pozwolić na pozbycie się problemu z ciśnieniem.

Przy objawach wirusowego stanu zapalnego ucha postępowanie jest podobne. Zwykle jednak chorobie towarzyszy ból. Wówczas można stosować doustne leki przeciwbólowe.

Z kolei osoby, u których nierówne ciśnienie w uszach ma związek z chorobami ogólnoustrojowymi, powinny przede wszystkim przestrzegać systematycznego przyjmowania leków zalecanych przez lekarza. Do specjalisty należy udać się bezwzględnie, jeśli objawy nierównego ciśnienia w uszach nie ustępują lub towarzyszą mu niepokojące symptomy, takie jak zawroty głowy czy nudności.

FAQ

Co powoduje ciśnienie w uszach?

Za zmianę ciśnienia w uszach, względem tego panującego w otoczeniu, najczęściej odpowiada zmiana wysokości – lot samolotem, nurkowanie, wspinaczka górska. Powodem bywają też choroby prowadzące do obrzęku i dysfunkcji trąbki słuchowej, która odpowiada za wyrównywanie ciśnienia.

Jak pozbyć się ciśnienia z uszu?

Ziewanie, żucie gumy, ssanie cukierków, wzmożone przełykanie i próba Valsalvy – to najprostsze metody, które mogą wyrównać ciśnienie w uchu środkowym. Niekiedy konieczne są też działania w kierunku zmniejszania obrzęku trąbki słuchowej, mogącego wynikać z infekcji.

Czego objawem jest ciśnienie w uchu?

Uczucie ciśnienia w uchu (rozpierania, przytłumionego słuchu) może wynikać ze zmiany wysokości (lotu, nurkowania, wspinaczki). Jeśli czujesz ucisk w uszach od dłuższego czasu, może być to również objaw zaburzeń pracy trąbki Eustachiusza (słuchowej) oraz jej obrzęku. Powodem może być też infekcja górnych dróg oddechowych, stan zapalny i gromadzący się płyn w uchu środkowym, zaczopowanie przewodu słuchowego zewnętrznego oraz, rzadziej, niektóre choroby ogólnoustrojowe i przyjmowane leki.

Artykuł nie zastępuje konsultacji lekarskiej, jeśli występują u Ciebie objawy, konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ustalić przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Artykuł zweryfikowany merytorycznie przez: lek. Michała Dąbrowskiego

Źródła:

1. Kocoń S, i in., Zmienność sprawności czynnościowej trąbki słuchowej u pacjentów z przewlekłym zapaleniem zatok przynosowych, Otolaryngologia Polska 2023, 77.4: 32-38.
2. Szołdra-Seiler A., Czy nagłe zatykanie się jednego ucha jest czymś niepokojącym?, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/lista/122681,czy-nagle-zatykanie-sie-jednego-ucha-jest-czyms-niepokojacym (dostęp: 12.12.2025).

08.01.2026

Strona główna » Archives for admin

Nieżyt nosa, potocznie zwany katarem, bywa wyjątkowo uciążliwym objawem infekcji. Chociaż jest niezbędny do jej zwalczania, może prowadzić do podrażnienia błon śluzowych, także tych wyściełających połączenie między uchem i gardłem. Wówczas pojawia się uporczywe uczucie zatkania uszu, niekiedy niedosłuch, a nawet ból. Szukasz domowych sposobów łagodzących takie objawy? Podpowiadamy, co może pomóc na zatkane ucho przy katarze.

Ucho zatkane przy katarze – jak powstaje obrzęk?

Katar, a dokładnie nieżyt nosa, to jeden z pierwszych objawów infekcji wirusowej. Objawia się on m.in. wzmożoną produkcją wydzieliny, obrzękiem i przekrwieniem śluzówki nosa i zatok. Chorobę o podłożu wirusowym potocznie określa się jako przeziębienie.

Celem nadprodukcji wydzieliny nosowej jest wychwytywanie i usuwanie drobnoustrojów z górnych dróg oddechowych. Niestety jej nadmiar działa także drażniąco na błony śluzowe, co jest przyczyną pogłębiającego się obrzęku. Reakcja zapalna i wydzielane przeciwciała powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych, co dodatkowo zwiększa opuchliznę tkanek.

Pod wpływem obrzęku część kataru nie znajduje ujścia przez jamę nosową. Wydzielina spływa po tylnej ścianie gardła, a wraz z nią drobnoustroje. Z kolei nosogardziel jest połączona z uchem środkowym za pomocą kanału, który nazywamy trąbką Eustachiusza czy też trąbką słuchowa. Podrażnienie i obrzęk tej części sprawiają, że czujemy wrażenie, jakby ucho było zatkane.

Bezpośrednią przyczyną zatkanego ucha przy katarze najczęściej jest więc właśnie brak prawidłowej drożności trąbki słuchowej. Część ta odpowiada za regulację ciśnienia w uchu. Gdy dochodzi do podrażnienia i zapalenia trąbki, jej światło ulega zwężeniu, przez co powietrze nie przepływa swobodnie między środowiskiem zewnętrznym i uchem środkowym. Gdy zmiana ciśnienia nie jest odpowiednio wyrównywana, odczuwamy dyskomfort w postaci zatykania w uszach.

Ostry lub przewlekły nieżyt nosa i zatok przynosowych może skutkować wrażeniem zatykania. Predysponuje też do zapalenia ucha środkowego – wirusy, bakterie czy grzyby przedostają się do ucha głównie z nosogardła.

Jak długo ucho może być zatkane przy katarze?

Ze względu na niedostatecznie rozwiniętą budowę trąbki słuchowej w pierwszych latach życia to właśnie dzieci najczęściej mogą się borykać z problemem zatkania ucha podczas infekcji górnych dróg oddechowych. Niemniej problem ten może występować u osób w każdym wieku, szczególnie przy obniżonej odporności.

Zwykle zatykanie się uszu przy katarze mija po kilku dniach. Jednak to, jak długo utrzymuje się taki stan, zależy głównie od zastosowanego leczenia, rodzaju drobnoustrojów oraz wspomnianej odporności organizmu.

W przypadku wirusów kataralne zapalenie ucha powinno ustąpić po 7–10 dniach. Zdarza się jednak, że pomimo wyleczenia infekcji górnych dróg oddechowych, dyskomfort w uszach pozostaje. Wówczas można podejrzewać stan zapalny ucha środkowego i konieczna jest wizyta u lekarza.

Czy można samodzielnie odetkać zatkane ucho przy katarze?

Wybór odpowiedniej metody zależy od konkretnego przypadku, ale istnieją uniwersalne sposoby na odetkanie ucha zatkanego przez katar. Zwykle pomaga płukanie nosa solą fizjologiczną i wodą morską.  Sprawdza się też technika Valsalvy, polegająca na delikatnym wydmuchiwaniu powietrza przy zamkniętych nosie i ustach.

Uczucie zatkania zwykle nie jest powodem do niepokoju i można zaradzić tej dolegliwości, łagodząc objawy przeziębienia. Sprawdź w dalszej części artykułu, o czym warto pamiętać!

Łagodzenie objawów infekcji a redukcja obrzęku trąbki słuchowej

Suche powietrze i zanieczyszczenia mogą pogłębiać obrzęk błony śluzowej, dlatego przy objawach infekcji górnych dróg oddechowych warto zadbać o przebywanie w czystym i przewietrzonym pomieszczeniu. Jeśli to możliwe, należy zostać w domu i odpoczywać, tak aby organizm miał siłę do walki z drobnoustrojami. Zaleca się unikanie wychłodzenia organizmu – przy osłabionej odporności przewiane ucho (narażone na wiatr i chłód) staje się podatniejsze na zapalenie skóry przewodu słuchowego zewnętrznego.

Warto często sięgać po wodę, ciepłą herbatę z cytryną i ziołowe napary. Ponadto przede wszystkim warto dbać o oczyszczenie górnych dróg oddechowych. Podstawą jest systematyczne usuwanie wydzieliny, czyli częste wydmuchiwanie nosa, tak aby nie doprowadzić do jej zalegania. Pamiętaj jednak, aby unikać intensywnego dmuchania nosem, ponieważ może to prowadzić do podrażnienia śluzówki i naczyń krwionośnych, a tym samym pogłębić uporczywe objawy.

W przypadku małych dzieci, które nie potrafią robić tego samodzielnie, warto stosować specjalne przyrządy przeznaczone do odciągania śluzu. Nos należy także przepłukiwać roztworem soli fizjologicznej lub wodą morską. Jeśli mimo podjętych działań nieżyt nosa nie ustępuje, a przy tym pojawi się ból w okolicy zatok, należy skonsultować się z lekarzem.

Domowe sposoby na zatkane ucho przy katarze – inhalacje

Bardzo dobre efekty przy katarze dają inhalacje, które nawilżają górne drogi oddechowe, a także upłynniają gęstą wydzielinę. Dzięki wdychaniu pary roztworu soli fizjologicznej dochodzi do redukcji obrzęku, co jest głównym celem osób, którym dokucza ucho zatkane katarem.

Małe dzieci najbezpieczniej inhalować specjalnym urządzeniem. Z kolei osoby dorosłe, które chcą wiedzieć, jak odetkać zatkane ucho przy katarze, mogą wdychać parę uwalniającą się z gorącej wody umieszczonej w naczyniu. Dodatek kilku kropli olejków eterycznych, np. eukaliptusowego i tymiankowego, ułatwi udrożnienie dróg oddechowych. Przy takiej domowej inhalacji należy jednak zachować szczególną ostrożność, ponieważ zbyt gorąca para może doprowadzić do poważnego oparzenia górnych dróg oddechowych.

Związek kataru z zalegającą woskowiną w przewodzie słuchowym

Zatkaniu ucha od kataru towarzyszy obrzęk, który zwykle utrudnia samooczyszczanie się ucha z woskowiny. Niedrożność przewodu słuchowego, dodatkowo zatkanego woskowiną, może przyczynić się do namnażania bakterii i rozwoju stanu zapalnego. Z tego względu w trakcie przeziębienia warto zwracać szczególną uwagę na higienę uszu. Jednocześnie również czop woskowinowy często powoduje uczucie zatkania uszu, które może być mylone ze skutkami niekorzystnego działania kataru.

W każdym przypadku należy zadbać o usunięcie nadmiaru woskowiny. Jednak pod żadnym pozorem nie można używać w tym celu patyczków higienicznych. Wkładanie ich do kanału słuchowego powoduje przesuwanie woskowiny w głąb ucha. Może również przyczynić się do uszkodzenia błony bębenkowej.

W przypadku zalegającej woskowiny, która naciskając na ściany przewodu słuchowego zewnętrznego, sprawia ból, warto sięgnąć po krople do uszu LIX. Wyrób medyczny LIX, dzięki zawartości glicerolu, zmiękcza woskowinę i umożliwia jej ewakuację. Dodatkowo, dzięki obecności lidokainy, ma właściwości znieczulające, które szybko łagodzą ból w tym obszarze.

O higienę uszu można także zadbać np. podczas codziennej kąpieli, delikatnie przecierając uszy przy użyciu wody i łagodnego mydła. Zawsze należy pamiętać o dokładnym osuszeniu ich ręcznikiem, aby uniknąć pozostawienia wody w uchu. W przypadku zalegającej woskowiny usznej można też sięgnąć po specjalne preparaty do czyszczenia uszu.

Kiedy ucho zatkane katarem warto zgłosić lekarzowi?

W przypadku infekcji wirusowych kataralne zapalenie ucha i towarzyszące mu wrażenie zatkania zwykle ustępuje po 7–10 dniach. Jeśli dyskomfort w uszach utrzymuje się dłużej, mimo wyleczenia infekcji górnych dróg oddechowych, mogło dojść do stanu zapalnego ucha środkowego. W takich przypadkach wskazana jest wizyta u lekarza.

Termin u specjalisty warto ustalić również, jeśli pojawiają się niepokojące objawy, takie jak:

• silny, pulsujący lub kłujący ból ucha;
• pogorszenie słuchu;
• szumy uszne;
• wydzielina z ucha;
• bóle i zawroty głowy;
• wysoka gorączka;
• nudności i / lub wymioty;
• ogólnie złe samopoczucie i osłabienie.

Istnieją różne sposoby na zatkane ucho przy katarze, warto jednak wybierać tylko te, dzięki którym można udrożnić ucho w bezpieczny sposób. Nigdy nie wkładaj niczego do kanału słuchowego. Unikaj też wilgoci i nadmiernego ciepła – sprzyjają one namnażaniu się bakterii.

Przy prawidłowym postępowaniu można pozbyć się dyskomfortu i zmniejszyć ryzyko nadkażenia bakteryjnego. Jeśli jednak uczucie zatkanych uszu nie mija lub towarzyszą mu inne objawy ze strony narządu słuchu, należy udać się do lekarza. Laryngolog oceni stan ucha i w razie konieczności zaleci odpowiednie leczenie.

FAQ

Jak odetkać zatkane uszy od kataru?

Przyczyną ucha zatkanego od kataru jest nadmiar śluzu, który blokuje i drażni trąbkę słuchową. Aby zredukować objawy, należy ograniczyć ilość wydzieliny i złagodzić obrzęk. Pomagają głównie leki obkurczające błonę śluzową nosa, inhalacje i nawilżanie organizmu.

Ile może być zatkane ucho przy katarze?

Najczęściej obrzęk trąbki słuchowej, spowodowany infekcją wirusową, mija wraz z ustąpieniem źródła choroby. Zwykle trwa to maksymalnie 7–10 dni. Jeśli objawy ze strony narządu słuchu utrzymują się dłużej, mogło dojść do nadkażenia bakteryjnego.

Co na zatkane ucho po przeziębieniu?

W celu odetkania zatkanego ucha po przeziębieniu często stosuje się domowe metody. Podstawą jest nawadnianie organizmu oraz stosowanie środków nawilżających śluzówki – inhalatory, płukanie nosa solą fizjologiczną, spray z wodą morską. Również ciepłe okłady, próba Valsalvy czy leki udrażniające nos mogą złagodzić uczucie zatkanego ucha.

Źródła:

1. Jurkiewicz D, Jurkiewicz B., Zapalenie ucha środkowego, Medycyna po dyplomie 2012, nr 5, https://podyplomie.pl/medycyna/10674,zapalenie-ucha-srodkowego (dostęp: 12.12.2025).
2. Kacprzyk A., Czop woskowinowy – jak prawidłowo dbać o higienę uszu https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/inne-zagadnienia/286540,uszy-woskowina-czop (dostęp: 12.12.2025).
3. Szołdra-Seiler A., Uczucie zatkanego ucha, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/lista/88673,uczucie-zatkanego-ucha (dostęp: 12.12.2025).

14.11.2025

Strona główna » Archives for admin

Pelargonia pachnąca (anginka) zdobi wiele polskich parapetów i zgodnie z ludowymi wierzeniami przydaje się przy rozmaitych dolegliwościach, w tym tych związanych z narządem słuchu. Czy anginka do ucha faktycznie może pomóc? A może stanowi ryzyko pogorszenia stanu zdrowia i poważniejszych powikłań? W tym artykule przyglądamy się bliżej przypuszczeniom i faktom dotyczącym tej rośliny.

Anginka – roślina łatwa w uprawie, ozdobna i lecznicza

Anginka to potoczna nazwa rośliny z rodziny bodziszkowatych – pelargonii pachnącej (Pelargonium graveolens). Znana jest również jako geranium, anginowiec i ruzyndla. Rodzina tych roślin liczy kilkaset gatunków, z których najlepiej poznaną jest omawiana anginka oraz pelargonia afrykańska (Pelargonium sidoides).

Geranium to roślina o intensywnym zapachu, za który ceni się ją najbardziej. Jej aromat jest słodko-ziołowy, z intensywną nutą cytrusową i różaną. W domach służy więc jako doniczkowa roślina ozdobna, zachwycająca zarówno pędami, pokrojem, jak i wonią.

W przemyśle uprawia się jej odmiany krzewiaste, z których pozyskuje się olejki eteryczne o wszechstronnym zastosowaniu. Służą do aromaterapii oraz jako dodatek perfumeryjny i spożywczy, np. do herbat. Przez medycynę ludową uznawana jest za roślinę leczniczą. Anginka do ucha to stosunkowo popularny sposób na ból, który niestety nie ma potwierdzenia naukowego, co wyjaśniamy dalej krok po kroku.

Główne właściwości lecznicze anginki

Wiele roślin zawiera związki o właściwościach leczniczych, chętnie wykorzystywanych przez medycynę tradycyjną i konwencjonalną. W przypadku anginki najważniejsze z nich to olejki eteryczne, takie jak geraniol, cytroneol, linalol, menton czy eugenol. Roślina zawiera też flawonoidy, garbniki, kwasy organiczne czy witaminę C. Substancje te wykazują działanie:

• przeciwbakteryjne,
• przeciwwirusowe,
• przeciwbólowe,
• przeciwzapalne,
• rozluźniające,
• uspokajające.

Jak widać, geranium jest rośliną, której przypisuje się wiele właściwości. Z tego powodu od dawna stosuje się ją w domowych kuracjach, głównie przy infekcjach górnych dróg oddechowych. W wielu domach, w których tradycja jest przekazywana z pokolenia na pokolenie, anginka do ucha stanowi metodę stosunkowo powszechną nawet dzisiaj.

Zastosowanie anginki na ból ucha polecane przez nasze babcie

Zwolennicy medycyny tradycyjnej wierzą, że liście anginki posiadają właściwości przeciwzapalne i przeciwbakteryjne, dzięki czemu mogą łagodzić ból ucha przy infekcji. Nasze babcie i prababcie zalecały umieszczenie liścia anginki płytko w przewodzie słuchowym zewnętrznym.

Zgodnie z tą metodą świeży listek należy lekko zgnieść, tak aby uwolnił sok i olejki, po czym włożyć go do ucha. Niektórzy listek owijają gazą, co ma zapobiec przedostawaniu się jego włosków do kanału słuchowego. Czynność taka ma przynosić ulgę w przypadku bólu, zwłaszcza jeśli jest on związany z “przewianym uchem” (podrażnieniami po ekspozycji na silny wiatr) czy też powikłaniami po infekcji górnych dróg oddechowych.

Niektórzy wierzą, że właściwości przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne liści anginki mogą złagodzić podrażnienia błony śluzowej przy infekcji ucha środkowego i zewnętrznego. Czy jednak rzeczywiście tak jest?

Czy wkładanie anginki do ucha to faktycznie dobry pomysł?

Chociaż anginka od lat jest źródłem badań i ma potwierdzone działania biologiczne, to na tę chwilę stanowi ona jedynie element medycyny tradycyjnej. Lepiej poznana jest Pelargonium sidoides, którą wykorzystuje się jako składnik leków stosowanych przy infekcji górnych dróg oddechowych. Jej działanie wynika jednak z odpowiednio wyizolowanych olejków, będących składnikiem preparatu, a nie samych liści, tym bardziej aplikowanych bezpośrednio do kanału słuchowego.

Struktury ucha środkowego i zewnętrznego kanału słuchowego są wyjątkowo delikatne. Wkładanie do wewnątrz ucha jakichkolwiek elementów, w tym roślin, jest jasno odradzane przez lekarzy laryngologów. Chociaż anginka ma wiele potwierdzonych i potencjalnych zalet, to ucho nie jest właściwym miejscem do eksperymentów, szczególnie w stanach chorobowych.

Ryzyko związane z umieszczaniem roślin leczniczych w uchu

Stosowanie liści czy olejków eterycznych w obrębie ucha jest ryzykowne z wielu powodów. Po pierwsze już sama ingerencja mechaniczna w przewód słuchowy może skutkować podrażnieniem skóry, które zwiększa ryzyko infekcji. Ponadto zgniecione listki anginki wydzielają intensywny aromat z uwagi na zawarte w nich olejki eteryczne. W uchu mogą one działać zbyt mocno, powodując zaczerwienienie i świąd tkanek. Nie można zapominać także o ryzyku reakcji alergicznej.

Wkładanie anginki do ucha zwiększa ryzyko infekcji również ze względu na brak jej sterylności. Nawet świeżo zebrany i oczyszczony listek nigdy nie będzie wolny od drobnoustrojów. Wprowadzenie go do ucha może skutkować przeniesieniem bakterii i grzybów, które rozwijają się łatwiej, gdy napotykają podrażnione miejsce i stan zapalny – często odpowiedzialne za ból ucha.

Miękkie liście pokryte włoskami mogą też utknąć w uchu, nawet jeśli wydaje się nam, że umieszczamy je płytko. Wówczas łatwo o zablokowanie ujścia woskowiny usznej i jej gromadzenie się, a także kumulację zanieczyszczeń. Takie stany mogą odpowiadać za wrażenie pełności, kłucie, ból ucha czy nasilenie infekcji. Zwykle wymagają też interwencji lekarskiej.

Co więcej, samodzielnie nie sposób określić przyczyny odczuwanej dolegliwości. Za ból może odpowiadać zarówno obrzęk trąbki słuchowej po przebytej infekcji górnych dróg oddechowych (kataralne zapalenie ucha), jak również infekcja bakteryjna czy grzybicza ucha zewnętrznego. Często przyczyną jest też promieniujący ból od zęba, zatok czy gardła. Domowe sposoby leczenia, takie jak anginka do ucha, bez właściwej diagnozy mogą okazać się nie tylko nieskuteczne, ale wręcz szkodliwe.

Pelargonia pachnąca – skąd popularność wkładania anginki do ucha?

Anginka do ucha to metoda naturalna. Być może dlatego niektóre osoby uważają ją za bezpieczną. Niestety jest to mit. Geranium wykazuje silne właściwości biologiczne, przez co wymaga precyzji w dawkowaniu i odpowiedniej formy podania. Wkładanie jej do ucha jest znane od lat, ale skuteczność tej metody nie ma potwierdzenia naukowego. Skąd więc popularność tej metody?

Prawdopodobnie wilgotny liść o temperaturze pokojowej zapewnia delikatne ciepło, które nieco neutralizuje ból. Trzeba jednak podkreślić, że ciepło i zablokowanie dostępu tlenu do kanału słuchowego może jednocześnie sprzyjać rozwojowi bakterii beztlenowych.

Na zmniejszenie bólu po zastosowaniu listka może wpływać też sam zapach. Przyjemna świeża woń działa rozluźniająco i uspokajająco – to fakt. Jednak o wiele bezpieczniej zastosować olejek z geranium w formie aromaterapii niż wkładać go do ucha.

Kluczowe w przypadku infekcji ucha jest działanie przeciwzapalne, które anginka wykazuje. Jak piszą autorzy publikacji “The Phytochemical Composition, Biological Effects and Biotechnological Approaches to the Production of High-Value Essential Oil from Geranium”, na podstawie wykonanych badań zauważono zmniejszenie obrzęku ucha u myszy po zastosowaniu olejku geraniowego:

,,Olejek eteryczny z geranium wykazał znaczące właściwości przeciwzapalne u myszy, u których obrzęk ucha wywołano olejkiem krotonowym. Uzyskano redukcję o prawie 73–88% przy dawkach odpowiednio 5 i 10 ml olejku/ucho.” [1]

Warto jednak podkreślić, że brakuje badań klinicznych z udziałem ludzi, które potwierdzałyby zasadność zastosowania liści geranium przy bólu ucha. Faktem jest natomiast, że samodzielna aplikacja do przewodu słuchowego jakichkolwiek roślin czy olejków niesie ryzyko powikłań.

Inne sposoby korzystania z Pelargonium Graveolens – uprawa Geranium

Chociaż nie zaleca się wkładania anginki bezpośrednio do ucha, to trzeba przyznać, że jej liście skrywają cenne właściwości. Tę piękną, stosunkowo łatwą w uprawie roślinę warto wykorzystywać w innych celach.

Przede wszystkim można cieszyć się jej wyglądem, trzymając ją na parapecie i balkonie, a latem w ogrodzie. W warunkach domowych rzadko zaczyna kwitnąć, ale dzięki przepuszczalnej glebie, regularnemu i umiarkowanemu podlewaniu oraz stanowisku osłoniętemu od wiatru jest to możliwe. Zapach geranium odstrasza też owady, w tym komary, przez co jest to roślina bardzo przydatna.

Wykorzystanie znajduje również napar z geranium, a w aromaterapii olejek, który może powodować działanie relaksujące i udrażniające górne drogi oddechowe.

Nigdy nie stosuj liści anginki wprost do przewodu słuchowego.

Podsumowanie – właściwości prozdrowotne anginowca przy bólu ucha

Pelargonia pachnąca to roślina o wielu komercyjnych i prozdrowotnych właściwościach. Anginka zawiera m.in. olejki eteryczne, flawonoidy, kwasy organiczne, garbniki i witaminę C. Roślina uprawiana jest głównie ze względu na aromat i walory estetyczne.

Nie należy samodzielnie i bez konsultacji z lekarzem wkładać anginki do ucha – pod żadną postacią, ani w formie zgniecionych liści, ani olejku. Geranium na ból ucha nie ma jasnego potwierdzenia w badaniach. Niewłaściwe zastosowanie liści może natomiast skutkować podrażnieniem, zaostrzeniem objawów infekcji lub nawet perforacją błony bębenkowej.

Jeśli nie masz pewności, co zrobić, żeby ucho przestało boleć, najlepiej skonsultuj się z farmaceutą lub lekarzem. Specjalista zaproponuje Ci środki o potwierdzonym naukowo i bezpiecznym działaniu.

FAQ

Czy anginka jest dobra na ucho?

Anginka, czyli pelargonia pachnąca, zawiera m.in. substancje o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym. Potencjalnie mogą one pomóc przy bólu ucha spowodowanym infekcją, ale nie ma na to potwierdzenia naukowego. Jej wkładanie do ucha niesie ryzyko podrażnień i infekcji.

Na co pomaga anginka?

Zgodnie z medycyną ludową, anginkę stosuje się w walce z infekcjami górnych dróg oddechowych. Jej napar może złagodzić ból gardła czy wspomóc udrożnienie zatok (z uwagi na intensywny zapach). Medycyna tradycyjna przypisuje angince również walory przy leczeniu infekcji ucha, ale wkładanie jej liści do kanału słuchowego nie jest zalecane z powodu braku potwierdzonego działania oraz dużego ryzyka komplikacji.

Jak długo trzymać anginkę w uchu?

Wkładanie anginki do ucha – jej zgniecionych liści – to metoda ludowa, która nie ma potwierdzenia w aktualnie dostępnych badaniach. Taka czynność może przynieść więcej szkody niż pożytku. Bezpieczniejsze będzie przyłożenie okładu z liści lub naparu anginki na zewnątrz ucha, ale najlepiej skonsultować swoje dolegliwości z lekarzem i zastosować rekomendowane przez niego rozwiązanie.

Cytaty:

1. Lokesh Kumar Narnoliya, Jyoti Singh Jadaun, Sudhir P. Singh, “The Phytochemical Composition, Biological Effects and Biotechnological Approaches to the Production of High-Value Essential Oil from Geranium”, Essential Oil Research. 2019 Mar 9, s. 327–352. doi: 10.1007/978-3-030-16546-8_12, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7122831/, tłumaczenie własne, data dostępu: 20.10.2025 r.

Źródła:

1. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.3402/ljm.v8i0.22520#d1e922
2. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7122831/
3. https://www.jstor.org/stable/3599510
4. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1684118212002149
5. https://4healthykids.com/using-geranium-for-ear-aches/
6. https://poradnikogrodniczy.pl/pelargonie-pachnace.php

14.11.2025

Strona główna » Archives for admin

Ułożenie ciała na boku należy do ulubionych pozycji do spania wielu Polaków. Generalnie uznaje się ją za stosunkowo zdrową. Jednostronny ucisk głowy może jednak powodować dyskomfort po przebudzeniu i w minimalnym stopniu zwiększać ryzyko podrażnień, stanów zapalnych czy infekcji ucha. Nasilający się ból ucha po spaniu na boku może być też objawem wielu schorzeń. W tym artykule przedstawiamy najczęstsze przyczyny tej dolegliwości.

Otalgia – zapalenie ucha, ucisk małżowiny usznej czy inny powód?

Ból ucha (otalgia) często objawia się nagłym i intensywnym kłuciem, pieczeniem czy uczuciem dyskomfortu [1]. Dolegliwości mogą się nasilać w pozycji leżącej, co wynika z naturalnych zmian ciśnienia w uchu środkowym i mechanicznego ucisku na tkanki zewnętrzne [2].

W większości przypadków ból ucha po spaniu na boku spowodowany jest uciskiem małżowiny usznej. Niekiedy zmiana ciśnienia w uchu jest naturalna i nie oznacza poważniejszych powikłań. Ponadto w czasie odpoczynku stajemy się bardziej wyczuleni na bodźce bólowe. Zdarza się jednak, że ból ucha nasilający się po spaniu jest wynikiem innych zaburzeń w obrębie narządu słuchu, często wymagających konsultacji z lekarzem.

Wrażenie zatkanego ucha przez zaleganie wody w przewodzie słuchowym

Woda, która przedostała się do przewodu słuchowego podczas kąpieli, nurkowania czy korzystania z sauny niekiedy powoduje pęcznienie woskowiny. W takich przypadkach spanie na boku może, z uwagi na grawitację, nasilić wrażenie rozpierania i ból po jednej stronie. Wilgoć w przewodzie słuchowym zewnętrznym to poważny stan, który predysponuje do rozwoju “ucha pływaka„.

Ból przy zapaleniu ucha zewnętrznego (Otitis Externa)

Ucisk głowy o poduszkę może nasilać objawy zapalenia ucha zewnętrznego – wspomnianego problemu zwanego “uchem pływaka”. Choroba może mieć podłoże grzybicze lub bakteryjne. W zaawansowanych przypadkach pojawia się zaczerwienienie i obrzęk tkanek skóry przewodu słuchowego i małżowiny usznej, silny ból, a nawet czasowe pogorszenie słuchu.

Spanie na boku a ból ucha środkowego (Otitis Media)

W przebiegu zapalenia ucha środkowego za błoną bębenkową zwykle gromadzi się wydzielina. Nie znajdując ujścia, powoduje napięcie membrany. Objawy, takie jak wrażenie zatkania, ciepła oraz intensywny, kłujący ból ucha, mogą nasilać się po spaniu na boku. Ostremu zapaleniu ucha środkowego często towarzyszy gorączka. Jednak przy postaci wysiękowej, kiedy dochodzi do perforacji błony bębenkowej, objawy bywają znikome i niekiedy nasilają się sporadycznie.

Problemy z trąbką słuchową (Eustachiusza)

Trąbka Eustachiusza (słuchowa) odpowiada za wyrównanie ciśnienia między uchem środkowym a środowiskiem zewnętrznym. Jeśli nie działa prawidłowo, mogą wystąpić szumy uszne, wrażenie zatkania i ból. Objawy takie są szczególnie odczuwane po nocy, ponieważ w trakcie spoczynku naturalny drenaż ucha – występujący podczas przełykania, mówienia czy ziewania – jest ograniczony. Z kolei powodem bólu ucha u dziecka często jest przerost migdałka, skutkujący właśnie obrzękiem trąbki słuchowej.

Inne możliwe przyczyny bólu ucha po spaniu na boku

Nocą mogą nasilać się również dolegliwości promieniujące, np. rzutowany ból ucha od zęba, zatok czy dysfunkcji stawów skroniowo-żuchwowych. Bóle tego rodzaju wynikają z zaburzeń pracy lub uszkodzenia nerwów. Ucho może więc boleć po spaniu na boku, nawet jeśli przyczyna leży gdzie indziej.

Warto się też zastanowić, czy w niedalekiej przeszłości nie doszło do urazu. Z kolei jeśli ból ucha występuje często, trzeba wykluczyć również neuralgię potyliczną i uszkodzenia innych pobliskich nerwów. Zaburzenia takie mogą odpowiadać zwłaszcza za dolegliwości w obrębie okolicy ucha i karku. Ucho jest narządem silnie ukrwionym i unerwionym, co potwierdzają autorzy publikacji “Ból ucha — objaw chorób głowy, szyi i klatki piersiowej”:

„Ucho jest unerwione czuciowo przez sześć nerwów: cztery nerwy czaszkowe (nerw trójdzielny, twarzowy, językowo-gardłowy oraz błędny) oraz dwie gałęzie splotu szyjnego pochodzące z drugiego i trzeciego korzenia szyjnego (C2–C3). Wiele narządów czaszki, szyi i klatki piersiowej otrzymuje połączenia trzewne z tych nerwów.” [3]

Co robić, gdy boli ucho po spaniu na boku?

Jeśli problemem jest ból małżowiny usznej, prawdopodobnie spowodowany uciskiem i tarciem skóry, zwykle wystarcza zmiana pozycji snu. Za najzdrowszą dla większości uznaje się spanie na plecach. Z kolei przy infekcjach ucha zwykle korzystne okazuje się przyjęcie pozycji bardziej pionowej, z lekko uniesioną głową. Może to naturalnie ułatwić drenaż ucha i pomóc w uniknięciu podrażnień.

W przypadku bólu spowodowanego zalegającą wodą można spróbować delikatnie oczyścić ucho. Wykorzystaj do tego krople o właściwościach wiązania cząsteczek wody, takie jak wyrób medyczny LIX zawierający w składzie glicerol i lidokainę. Staraj się też przebywać w suchych, czystych pomieszczeniach. Pod żadnym pozorem nie wkładaj czegokolwiek do ucha, np. waty czy patyczków higienicznych.

Kiedy konieczna jest konsultacja lekarska?

Sporadyczny ból ucha po spaniu na boku zwykle nie powinien budzić niepokoju, zwłaszcza jeśli szybko ustępuje. Jeśli jednak ból jest ostry, nasila się lub nie mija po zastosowaniu środków zapobiegawczych w postaci zmiany pozycji snu, najlepiej skonsultować się z lekarzem. Wskazaniami do wizyty są też objawy, takie jak:

• gorączka,
• ogólnie złe samopoczucie,
• zauważenie wydzieliny z ucha – wyciek ropny, surowiczy,
• krwawienie z błony bębenkowej,
• zaczerwienienie i obrzęk zewnętrznego przewodu słuchowego,
• problemy ze słuchem (szumy, piski, trzaski) lub utrata słuchu,
• krwiak małżowiny usznej,
• zawroty głowy, nudności, wymioty.

Wymienione powyżej objawy mogą świadczyć o infekcjach ucha wewnętrznego, środkowego lub zewnętrznego. Poważne przypadki bólu ucha stanowią zagrożenie dla zdrowia i mogą wymagać pomocy medycznej, dlatego nie warto zwlekać z wizytą u lekarza.

Na czym polega leczenie bólu ucha zewnętrznego i ucha środkowego?

Ból ucha zewnętrznego lub środkowego, nasilający się po spaniu na boku, zwykle wskazuje na infekcję. W takich przypadkach lekarz może przepisać krople do uszu, które działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Istotne są też preparaty osuszające przewód słuchowy. Z kolei w przypadku infekcji bakteryjnych konieczne może być zastosowanie antybiotyków miejscowych, niekiedy ogólnoustrojowych, a przy zapaleniu grzybiczym – środków przeciwgrzybiczych.

FAQ

Dlaczego boli mnie ucho w nocy?

Nocą, podczas snu, przyjmuje się pozycję leżącą. Powoduje ona zmianę krążenia krwi, co może skutkować zwiększonym ciśnieniem w uchu oraz nasilać objawy towarzyszące różnym schorzeniom.

Czemu boli mnie ucho po spaniu?

Ból ucha może być objawem infekcji, zalegającej wody w przewodzie słuchowym czy obrzęku trąbki słuchowej przy infekcji górnych dróg oddechowych. Najczęściej jednak powodem jest ucisk małżowiny usznej o poduszkę.

W jakiej pozycji spać przy bólu ucha?

Wybierz pozycję na plecach, z lekko uniesioną głową. Ewentualnie połóż się na drugim boku, tak aby odciążyć bolące ucho.

Cytaty i parafrazy:

1. https://www.merckmanuals.com/home/ear-nose-and-throat-disorders/symptoms-of-ear-disorders/earache
2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK549830/
3. Jerzy Kuczkowski, Wojciech Sierszeń, Jarosław Czaczkowski, „Ból ucha — objaw chorób głowy, szyi i klatki piersiowej.” Forum Medycyny Rodzinnej 2011, vol. 5, no. 2, s. 164–170, https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/view/18004, tłumaczenie własne, data odczytu: 20.10.2025.

Źródła:

1. https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/view/18004
2. https://www.mp.pl/otolaryngologia/artykuly/ucho/299980,leczenie-ostrego-zapalenia-ucha-zewnetrznego-w-swietle-aktualnych-wytycznych
3. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/177491,ostre-zapalenie-ucha-srodkowego
4. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.I.1.5.
5. https://www.mp.pl/otolaryngologia/artykuly/ucho/127532,czop-woskowinowy-rozpoznawanie-i-postepowanie
6. https://podyplomie.pl/medycyna/10674,zapalenie-ucha-srodkowego?srsltid=AfmBOopjVDjGgpkwsZMqvcVdxUObitN8YqQzI95bdHKUJTgqNDBbuIPD

13.11.2025

Strona główna » Archives for admin

Dolegliwości ze strony narządu słuchu występują bardzo powszechnie, mogą mieć różne podłoże i nasilenie. Do tych szczególnie irytujących należy kłujący ból ucha, który osoba chora może odczuwać w różnych miejscach, ale najczęściej w przewodzie słuchowym i uchu środkowym. Sprawdź, czym mogą być spowodowane objawy o takim charakterze.

Co oznacza kłucie w uchu i jak rozróżnić ten rodzaj bólu ucha?

Ból ma różny charakter. Bywa określany jako silny, ostry, umiarkowany, tępy, napadowy czy właśnie kłujący. Osoba chora czuje wówczas, jakby coś nagle wbijało się w tkanki. Ucisk może być łagodny, zlokalizowany punktowo na określonym obszarze ucha, lub przeszywający, promieniujący do głowy czy szyi.

W części przypadków za ból zlokalizowany w środku ucha odpowiadają nieprawidłowości w obrębie tego narządu. Zdarza się też, że dolegliwości bólowe nie mają związku z uchem, a kłucie jedynie promieniuje do niego z innych obszarów poprzez połączenia nerwów.

Możliwy jest również ból ucha bez wyraźnej przyczyny, niezwiązany z żadnym schorzeniem (otalgia). W takim przypadku kłucie mija samoistnie po kilku dniach lub wcześniej. Jeśli tak się nie dzieje lub objawy się nasilają, należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu albo laryngologa, który wykluczy bądź potwierdzi inne możliwe powody dolegliwości.

Kłucie przy zatkaniu kanału słuchowego czopem woskowinowym

Istnieją różne przyczyny bólu ucha o charakterze kłującym, jednak najczęstszy powód to nadmierne wydzielanie woszczyny w kanale słuchowym. Woskowina w optymalnej ilości chroni struktury ucha środkowego przed zanieczyszczeniami i drobnoustrojami, działa też nawilżająco i natłuszczająco, ale w nadmiarze może powodować ból ucha.

Prawidłowo ucho oczyszcza się samoistnie, na drodze naturalnej migracji komórek na zewnątrz, do małżowiny usznej. Jednak wiele czynników wzmaga nadmierną produkcję tej wydzieliny. Są to głównie:

• nieprawidłowa higiena, zwłaszcza wkładanie do kanału słuchowego patyczków higienicznych;
• nadmierne czyszczenie uszu;
• noszenie aparatów słuchowych;
• korzystanie ze słuchawek dousznych.

Do gromadzenia się tzw. korka woskowinowego przyczyniają się także wady anatomiczne ucha i niektóre choroby dermatologiczne. Silny ból ucha lub kłucie może pojawiać się nagle, zwłaszcza po kąpieli. Wówczas pod wpływem wilgoci czop pęcznieje i napiera na tkanki.

Kłujący ból ucha u dziecka a ciało obce w kanale słuchowym

Również ciało obce w uchu może powodować dyskomfort, rozpierający i kłujący ból ucha. Taka sytuacja dotyczy zwłaszcza małych dzieci, które mogą włożyć do przewodu słuchowego niewielki przedmiot.

Zdarza się też, że do zatkania ucha doprowadza kawałek waty lub owad. Tak drobne elementy raczej nie są bezpośrednią przyczyną bólu, jednak powodują gromadzenie się woszczku i zwiększają ryzyko zakażenia.

Na obecność zanieczyszczeń często wskazuje wydzielina z ucha o nieprzyjemnym zapachu. W przypadku obecności ciała obcego w uchu lub podejrzenia takiego stanu najbezpieczniej jest udać się do lekarza. Samodzielne próby oczyszczenia przewodu słuchowego mogą doprowadzić do przesunięcia obcego elementu głębiej, a nawet przebicia błony bębenkowej.

Kłujący ból w uchu jako objaw zapalenia ucha środkowego, wewnętrznego i zewnętrznego

Kłujący ból ucha może mieć różne przyczyny, ale często związany jest z zapaleniem ucha. Jeśli jest ostry, zwykle dotyczy infekcji ucha zewnętrznego lub wewnętrznego. Z kolei tępy i pulsujący może wskazywać na zapalenie ucha środkowego. Kłuciu towarzyszą inne objawy, które mogą się nasilać wraz z rozwojem choroby. Co warto wiedzieć o tych schorzeniach?

Kłucie jako objaw zapalenia ucha środkowego

Kłujący ból ucha jest jednym z objawów zapalenia ucha środkowego. Choroba dotyczy głównie dzieci, ponieważ mają one niedostatecznie rozwiniętą trąbkę słuchową (trąbkę Eustachiusza). Ten kanał łączy ucho środkowe z nosem i gardłem. U najmłodszych jest on szerszy i mniej zagięty, przez co drobnoustroje z gardła z łatwością przedostają się do ucha.

Wirusowe lub bakteryjne zapalenie ucha często jest poprzedzone infekcją górnych dróg oddechowych, m.in. nieżytem nosa, zapaleniem gardła i krtani, zapaleniem oskrzeli, zatok, gardła i migdałków. Tak zwane kataralne zapalenie ucha częściej rozwija się także u osób z osłabioną odpornością.

Przewlekłe lub ostre zapalenia ucha środkowego, poza kłuciem, powoduje również inne objawy, m.in. podwyższoną temperaturę ciała lub gorączkę, wyciek z ucha, objawy grypopodobne, powiększenie węzłów chłonnych, bóle i zawroty głowy.

Ból może być również jednym z objawów choroby obejmującej konkretne elementy ucha środkowego, np. perlaka, zapalenia błony bębenkowej czy zapalenia wyrostka sutkowatego.

Ból i kłucie w okolicy ucha przy infekcji ucha zewnętrznego

Do często diagnozowanych chorób ucha, które mogą powodować kłucie, należy także zapalenie ucha zewnętrznego, potocznie określane jako ucho pływaka. To schorzenie infekcyjne, dotykające tkanki małżowiny usznej i przewodu słuchowego zewnętrznego. Za chorobę zwykle odpowiada patogen bakteryjny (głównie pałeczka ropy błękitnej) lub grzybiczy (np. grzyby pleśniowe z rodzaju aspergillus). Drobnoustroje rozwijają się najlepiej w środowisku wilgotnym i ciepłym, a takie warunki panują wewnątrz ucha. Wnikaniu zarazków sprzyjają także wszelkie otarcia w okolicy ucha.

W przypadku infekcji ucha zewnętrznego mogą pojawiać się zmiany skórne wokół ucha (łuszczenie się skóry, wysypka), tkliwość i ból ucha przy dotyku, zaczerwienienie tkanek, obrzęk.

Zapalenie ucha wewnętrznego jako przyczyna kłującego bólu ucha

Silny, kłujący ból ucha, odczuwany i nazywany też jako tętniący [1], może występować przy stanie zapalnym ucha wewnętrznego, potocznie zwanym zapaleniem błędnika, gdy za chorobę tę odpowiada niewyleczona infekcja ucha środkowego [2]. Co istotne, patogeny chorobotwórcze mogą przenikać do ucha również z ustroju, np. przy odrze, śwince, różyczce lub bakteryjnym zapaleniu opon mózgowych. Powodem bywa też uraz lub choroby autoimmunologiczne. Podłoże zatem może być różne.

W przypadku bólu ucha wewnętrznego mogą występować również zawroty głowy, zaburzenia równowagi, nudności, wymioty, bóle głowy, szumy uszne, oczopląs i ogólnie złe samopoczucie.

Kłujący ból ucha przy przełykaniu a infekcja gardła i podrażnienia trąbki słuchowej

Niegroźne swędzenie, uczucie zatkania i kłucie może być spowodowane także bólem gardła. Nawet jeśli patogeny chorobotwórcze nie przedostają się do ucha środkowego, to należy pamiętać, że trąbka słuchowa leży w bliskim sąsiedztwie gardła i może ulegać podrażnieniom. Obrzęk natomiast sprawia, że zmianie ulega ciśnienie w uchu środkowym, co także może powodować dyskomfort i kłucie, nasilające się zwłaszcza przy ruchach mięśni gardła i jamy ustnej – przy mówieniu i przełykaniu. Jeśli ból jest wynikiem zatkania ucha przy katarze, najczęściej w jego łagodzeniu pomagają leki nawilżające gardło i redukujące symptomy przeziębienia.

Najczęstsze przyczyny kłującego bólu uchu, niezwiązane z narządem słuchu

Zdarza się, że ból ucha jest spowodowany przez zaburzenia, które nie mają bezpośredniego związku z narządem słuchu. Do możliwych przyczyn kłującego bólu ucha zalicza się m.in.:

• bóle promieniujące od kręgosłupa szyjnego;
• porażenie nerwu twarzowego;
• neuralgia nerwu usznego;
• dysfunkcje stawu skroniowo-żuchwowego;
• zmiany narostowe (guzy, nowotwory);
• zapalenie tętnicy skroniowej;
• uraz akustyczny;
• uraz mechaniczny w obrębie ucha lub czaszki;
• alergia;
• czyrak ucha;
• półpasiec uszny (Herpes Zoster Oticus), powodujący szumy w uszach i charakterystyczne pęcherzyki na skórze;
• napięciowe i migrenowe bóle głowy, powodujące ból rzutowany do ucha;
• zatkanie lub podrażnienie trąbki Eustachiusza z innych powodów, np. przerostu migdałka, zaburzeń ciśnienia.

Diagnostyka kłującego bólu ucha – kiedy udać się do lekarza?

Zawsze w razie występowania i utrzymywania się nieprzyjemnych objawów dłużej niż kilka dni, aby uniknąć poważnych powikłań, należy skonsultować się z lekarzem. Dotyczy to również sytuacji, kiedy kłującemu bólowi ucha towarzyszą jakiekolwiek niepokojące objawy, np. gdy obserwuje się wyciek z ucha, wysoką gorączkę, ostry ból ucha środkowego, krwawienie z błony bębenkowej, zaburzenia równowagi czy pogorszenie słuchu. Szybkiej diagnozy wymaga też ból silny i pojawiający się nagle oraz podejrzenie obecności ciała obcego w uchu.

Jak może wyglądać leczenie bólu ucha?

Leczenie kłującego bólu ucha zależy od przyczyny dolegliwości, a także stanu ucha. Infekcje łagodzi się lekami o działaniu miejscowym lub ogólnoustrojowym. Przy uchu pływaka zastosowanie znajdują krople do uszu o działaniu znieczulającym i osuszającym tkanki, jak np. wyrób medyczny LIX. W części przypadków konieczne może być też stosowanie środków zawierających antybiotyk lub substancję przeciwgrzybiczą (przepisywanych przez lekarza).

Jeśli natomiast kłujący ból ucha nie ma związku z narządem słuchu, lekarz zaleci dodatkowe badania diagnostyczne i na podstawie ich wyników ustali odpowiednie leczenie. W zależności od stwierdzonej przyczyny wskazana może być farmakoterapia, a niekiedy leczenie chirurgiczne.

Ponadto doraźnie przy kłującym bólu ucha stosuje się leki przeciwbólowe dostępne bez recepty – na bazie paracetamolu lub przeciwbólowe i przeciwzapalne z ibuprofenem. Mogą one pomóc złagodzić ból, ale nie eliminują jego przyczyny.

Domowe sposoby na kłujący ból ucha w środku i na zewnątrz

Jeśli w uchu pojawia się ból o nieznanej etiologii, nie warto podejmować żadnych kroków na własną rękę. Domowe sposoby na ból ucha ograniczają się raczej do przestrzegania zasad właściwej, bezpiecznej pielęgnacji i ochronie przed nadmiarem wilgoci oraz zanieczyszczeń, a także unikania możliwości przewiania ucha (przeciągów).

W czasie oczekiwania na wizytę u lekarza można przyjąć doustny środek przeciwbólowy. Ulgę w bólu ucha niekiedy przynoszą także ciepłe okłady. Powinny być to kompresy suche, umieszczane w okolicy ucha na kilka minut, tak aby nie doszło do nadmiernego rozgrzania i zwilgotnienia przewodu słuchowego (ciepło i woda sprzyjają rozwojowi bakterii).

FAQ

Co pomaga na kłujący ból ucha?

Na kłujący ból ucha pomagają leki o działaniu przeciwbólowym (np. z paracetamolem lub ibuprofenem) oraz ciepłe, suche kompresy. Po wykluczeniu przeciwwskazań (np. pęknięcia błony bębenkowej) stosuje się także krople do uszu dostępne bez recepty, np. z lidokainą o działaniu miejscowo znieczulającym.

Co zrobić jak ucho kłuje?

Jeśli kłuje Cię ucho, a dolegliwości są ostre i nie ustępują lub często się powtarzają, najlepiej ustalić wizytę u lekarza. Doraźnie, aby zmniejszyć ból, można zażyć lek przeciwbólowy na bazie paracetamolu lub ibuprofenu oraz zrobić suchy, ciepły kompres. Unikaj też przeciągów i staraj się spać z uniesioną głową, co zmniejsza ucisk na bolące ucho.

Jakie krople na kłucie w uchu?

W aptekach dostępne są krople bez recepty, które mogą złagodzić ból i kłucie dzięki zawartości miejscowo znieczulającego chlorowodorku lidokainy. Stosuje się je, mając pewność, że nie doszło do pęknięcia błony bębenkowej. W zależności od przyczyny dolegliwości lekarz może zalecić również leki z antybiotykiem, substancją przeciwgrzybiczą lub przeciwzapalną. Jeśli powodem kłucia jest czop woskowinowy, sprawdzą się krople, które go zmiękczą, jak np. wyrób medyczny LIX.

Cytaty:

1. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/laryngologia/74798,ostre-zapalenie-ucha-srodkowego
2. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/177491,ostre-zapalenie-ucha-srodkowego

Źródła:

1. Bartoszewicz R., Zarębska P., Bruzgielewicz A., Niemczyk K.: Zapalenie ucha zewnętrznego. Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny, 2012, 110-116. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2084530812700199 (data odczytu: 08.12.2022).
2. Kukwa A.: Zapalenie ucha środkowego. https://www.termedia.pl/Zapalenie-ucha-srodkowego,8,1721,0,1.html (data odczytu: 08.12.2022).
3. Wasilewska A.: Kłucie w uchu – co oznacza kłujący ból ucha? wyleczto.pl. https://wylecz.to/laryngologia/klucie-w-uchu-co-oznacza-klujacy-bol-ucha/ (data odczytu: 08.12.2022).
4. Wiskirska-Woźnica B.: Pozauszne przyczyny bólu ucha. http://kwartalnik.psps.pl/wp-content/uploads/2022/03/protetyka_sluchu_nr9_2022_wiskirska-1.pdf (data odczytu: 08.12.2022).
5. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/laryngologia/74798,ostre-zapalenie-ucha-srodkowego
6. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/177491,ostre-zapalenie-ucha-srodkowego

27.10.2025

Strona główna » Archives for admin

Każdy z nas wie, jak ważny jest zmysł słuchu – pozwala czerpać radość z rozmów, muzyki i dźwięków natury, a także odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu, umożliwiając nam komunikację, orientację w przestrzeni czy odbiór bodźców ostrzegawczych. Niestety u coraz większej liczby osób, w tym młodych, rozwijają się zaburzenia słuchu. Czym właściwie są, co za nie odpowiada, jak je diagnozować i leczyć? Dowiedz się po przeczytaniu tego artykułu!

Problemy ze słuchem – czym są zaburzenia słuchu?

Słyszymy dzięki skomplikowanemu pod względem budowy i funkcji układowi słuchowemu, który składa się z ucha, drogi słuchowej i pól słuchowych kory mózgowej. Jeśli z różnych przyczyn dochodzi do problemów z percepcją dźwięków, czyli ich odbieraniem, przetwarzaniem lub interpretacją, tracimy możliwość niezakłóconego słyszenia i zdolność rozumienia mowy. Tym właśnie są zaburzenia słuchu. Mogą one wynikać zarówno z wad wrodzonych, jak i uszkodzeń mechanicznych, chorób narządu słuchu i ogólnoustrojowych oraz problemów neurologicznych.

Rodzaje niedosłuchu – odbiorczy, przewodzeniowy, mieszany

Zaburzenia słuchu mogą przybierać rozmaite formy – od przejściowych szumów usznych, przez lekkie pogorszenie słyszenia, aż do znacznych ubytków słuchu lub nawet całkowitej jego utraty. Do najczęstszych należą niedosłuchy (ubytki słuchu), które dzieli się trzy podstawowe rodzaje:

• Odbiorczy (zmysłowo-nerwowy) – jest to najczęstszy typ, zazwyczaj wynikający z uszkodzenia komórek rzęsatych w ślimaku (w uchu wewnętrznym).
• Przewodzeniowy – odpowiadają za niego zaburzenia w przewodzeniu fal dźwiękowych przez ucho zewnętrzne lub środkowe.
• Mieszany – łączy cechy niedosłuchu odbiorczego i przewodzeniowego.

Inne problemy – zaburzenia przetwarzania słuchowego i psychogenne

Zaburzenia słuchu mogą wynikać również z innych mechanizmów, takich jak:

• Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego (CAPD) – dotyczą nieprawidłowości w obrębie części mózgu odpowiedzialnych za przetwarzanie i interpretację dźwięków. W konsekwencji dźwięki są słyszane prawidłowo pod względem fizycznym, ale pojawiają się trudności w ich przetwarzaniu, przez co występują np. trudności w rozumieniu mowy.
• Psychogenne zaburzenia słuchu – to rozbieżność między faktycznym progiem słuchu a tym deklarowanym przez pacjenta, czyli sytuacja, w której pogorszenie słyszenia nie ma odzwierciedlenia w badaniach audiologicznych. Powodem są czynniki psychiczne lub emocjonalne.

Ubytek słuchu w decybelach

Stopnie niedosłuchu klasyfikuje się na podstawie progu słyszenia wyrażonego w decybelach (dB), przy czym różne organizacje podają nieco inne zakresy. W Polsce często można się spotkać z 4 podstawowymi stopniami wg Międzynarodowego Biura Audiofonologii (BIAP):

• niedosłuch lekkiego stopnia (mały): 20–40 dB – występują trudności ze słyszeniem cichszych dźwięków i mowy w hałaśliwym otoczeniu;
• niedosłuch umiarkowany (średni): 41–70 dB – utrudnione rozumienie mowy w ciszy;
• niedosłuch znaczny (duży): 71–90 dB – przy takim ubytku występują trudności w komunikacji (konieczność podniesienia głosu), a rozumienie mowy w grupie może być niemożliwe;
• niedosłuch głęboki: powyżej 90 dB – usłyszenie nawet bardzo głośnych dźwięków jest trudne lub niemożliwe.

Z kolei Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przyjmuje niedosłuch:

• lekki: 26–40 dB HL;
• umiarkowany: 41–60 dB
• znaczny: 61–80 dB:
• głęboki: powyżej 81 dB.

Najczęstsze przyczyny niedosłuchu i innych zaburzeń słyszenia

Zaburzenia słuchu mogą dotyczyć ludzi w każdym wieku, ale najczęściej mają związek z postępującym procesem starzenia się organizmu. Wraz z wiekiem dochodzi do naturalnego zużywania się komórek słuchowych w ślimaku. Jako inne przyczyny wymienia się czynniki, takie jak np.:

• Długotrwała ekspozycja na hałas – co powoduje nieodwracalne uszkodzenie komórek rzęsatych.
• Choroby ucha – np. zapalenie ucha środkowego lub wewnętrznego, choroba Meniere’a, otoskleroza, perforacja błony bębenkowej, urazy, nadmiar woskowiny usznej.
• Infekcje – zarówno przebyte zapalenia uszu i ich powikłania, jak i ogólnoustrojowe, np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
• Guzy, zwłaszcza nerwu słuchowego i mózgu.
• Mechaniczne uszkodzenia narządu słuchu i czaszki, np. złamania, pęknięcia, przebicia błony bębenkowej.
• Leki ototoksyczne – niektóre antybiotyki, diuretyki czy leki chemioterapeutyczne, które mogą prowadzić do uszkodzeń słuchu.
• Choroby neurologiczne i o podłożu autoimmunologicznym, np. stwardnienie rozsiane, toczeń trzewny układowy, reumatoidalne zapalenie stawów czy zespół Sjögrena – mogą one odpowiadać za uszkodzenie nerwów słuchowych lub ośrodków mózgowych.
• Inne choroby ogólnoustrojowe, np. cukrzyca, miażdżyca i nadciśnienie, które powodują zaburzenia krążenia i osłabiają ukrwienie ślimaka.
• Czynniki genetyczne – mutacje genów odpowiedzialne za wrodzone wady słuchu.
• Infekcje wirusowe lub bakteryjne u ciężarnej, np. różyczka, opryszczka, toksoplazmoza.
• Niedotlenienie okołoporodowe.

Objawy, które mogą świadczyć o pogorszeniu słuchu

Nagłą utratę słuchu zauważymy bez problemu. Nieco inaczej jest, gdy zdolność do słyszenia maleje stopniowo. Uwagę powinny zwrócić zwłaszcza objawy, takie jak:

• trudności w śledzeniu rozmów, zwłaszcza w głośnym otoczeniu;
• częste prośby o powtórzenie zdania przez rozmówcę;
• wrażenie, jakby inni mamrotali, a ich mowa jest stłumiona i zniekształcona;
• problemy z lokalizacją źródła dźwięku;
• wszelkie szumy uszne, piski, trzaski czy pukanie w uchu;
• konieczność zwiększania głośności telewizora czy radia;
• w przypadku dzieci brak reakcji na polecenia;
• uczucie pełności w uchu, obecności ciała obcego;
• zawroty głowy.

Jak sprawdzić, czy dobrze słyszę? Badania słuchu

Przy podejrzeniu zaburzenia słuchu u siebie lub dziecka należy skonsultować się z lekarzem laryngologiem lub audiologiem. Specjalista może zbadać słuch dzięki testom, takim jak:

• audiometria,
• tympanometria,
• otoemisja,
• badanie potencjałów wywołanych z pnia mózgu (BERA) [1].

Jeśli poza pogarszającym się słuchem występują inne niepokojące objawy, np. zawroty głowy, drętwienie kończyn, kłopoty z pamięcią, osłabienie siły mięśniowej czy zaburzenia równowagi – konieczna może być wizyta u neurologa.

Metody leczenia i rehabilitacji przy objawach niedosłuchu

Leczenie zaburzeń słuchu zależy od przyczyny i stopnia zaawansowania problemu. Lekarz może zdecydować o:

• leczeniu przyczynowym – np. usunięciu korka woskowinowego zaburzającego przepływ fal dźwiękowych, farmakologicznym leczeniu infekcji, operacji rekonstrukcyjnej;
• zastosowaniu aparatu słuchowego – jest to podstawowa pomoc, mogąca znacznie poprawić jakość życia osób z niedosłuchem;
• rehabilitacja słuchowa – polega na trenowaniu rozumienia mowy m.in. u osób, które mają trudności z przetwarzaniem dźwięków;
• wszczepieniu implantu ślimakowego – zaawansowana metoda z zakresu protetyki słuchu, odpowiednia dla osób z głębokim ubytkiem słuchu.

Konsekwencje nieleczonych zaburzeń słuchu

Wczesna diagnoza zaburzeń słuchu i odpowiednie leczenie dają największe szanse na utrzymanie prawidłowego słuchu lub znaczącą poprawę. Problemu nie warto ignorować, ponieważ może prowadzić do izolacji społecznej i obniżenia jakości życia. Może też opóźniać rozwój dziecka, a w przypadku osób starszych przyspieszać procesy otępienne.

Profilaktyka – jak dbać o układ słuchowy?

Zaburzenia słuchu bardzo często mają związek ze stylem życia i przebytymi chorobami. Jednocześnie istnieją sposoby, które pozwalają ich uniknąć lub znacznie opóźnić ich rozwój. Przede wszystkim:

• unikaj hałasu, w razie potrzeby, np. z uwagi na pracę, noś specjalne ochronniki tłumiące dźwięki;
• ogranicz słuchanie muzyki w słuchawkach dousznych;
• dbaj o higienę uszu i profilaktykę infekcji;
• nie lekceważ bólu ucha, szumów czy jakichkolwiek objawów;
• chroń uszy przed zimnem, wiatrem i wilgocią;
• unikaj zanieczyszczeń, zwłaszcza dymu tytoniowego;
• pamiętaj o zdrowej diecie i aktywności fizycznej, co pomaga m.in. utrzymać właściwe ciśnienie krwi;
• regularnie kontroluj słuch, nawet jeśli nie zauważasz niepokojących objawów.

FAQ

Jakie są zaburzenia słuchu?

Problemy ze słuchem dzieli się na niedosłuchy przewodzeniowy, odbiorczy i mieszany. Wymienia się też psychogenne zaburzenia słuchu (o podłożu psychicznym lub emocjonalnym) i centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego (CAPD, dotyczące ośrodków korowych i pnia mózgu).

Jakie są najczęstsze zaburzenia słuchu?

Najczęstszym rodzajem zaburzenia słuchu jest niedosłuch odbiorczy (zmysłowo-nerwowy), który zwykle wynika z uszkodzenia komórek włoskowatych (rzęsatych) w ślimaku, co może być skutkiem starzenia organizmu, długotrwałej ekspozycji na hałas, urazu, chorób, leków ototoksycznych lub predyspozycji genetycznych.

Jaka jest klasyfikacja zaburzeń słuchu?

Zaburzenia słuchu klasyfikuje się na podstawie progu słyszenia w decybelach (dB), uwzględniając normy ustalone przez Międzynarodowe Biuro Audiofonologii (BIAP) lub Światową Organizację Zdrowia (WHO – World Health Organization). Wyróżnia się niedosłuch lekki, umiarkowany, znaczny i głęboki.

Cytaty:

1. https://laryngologia.pl/wady-sluchu/rodzaje-badan-sluchu/

Źródła:

1. https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/013/529/original/47-53.pdf?1477057311
2. https://www.mp.pl/medycynarodzinna/artykuly/show.html?id=225010
3. https://www.mp.pl/otolaryngologia/artykuly/ucho/120016,niedosluch-u-osob-starszych
4. https://podyplomie.pl/pediatria/29323,zaburzenia-sluchu-u-dzieci
5. https://podyplomie.pl/medycyna/36814,niedosluch-u-osob-w-podeszlym-wieku
6. https://laryngologia.pl/wady-sluchu/rodzaje-badan-sluchu/

27.10.2025

Strona główna » Archives for admin

Od higieny uszu zależy zdrowie narządu słuchu i nasz komfort na co dzień. Niestety często niewłaściwie stosujemy pozornie proste narzędzia, jakimi są patyczki higieniczne, zwane też kosmetycznymi. Jeśli dokucza Ci ból ucha po czyszczeniu patyczkiem higienicznym, jest to sygnał, że doszło do podrażnienia delikatnych struktur, a niekiedy nawet poważniejszych problemów zdrowotnych. Co dokładnie może odpowiadać za ból i inne niepożądane objawy po czyszczeniu? Sprawdź to z nami i dowiedz się, jak zadbać o odpowiednią higienę!

Czy można czyścić uszy patyczkiem? Prawidłowa higiena uszu

Zacznijmy od tego, że patyczki higieniczne przeznaczone są wyłącznie do oczyszczania małżowiny usznej. Ich wkładanie do przewodu słuchowego jest bezcelowe, ponieważ znajdująca się w nim wydzielina (wosk, woszczyna, woszczek) odpowiada za nawilżenie i ochronę tkanek. Do jej wymiany dochodzi na drodze naturalnej migracji komórek na zewnątrz – przesuwaniu się wosku sprzyja m.in. żucie i mówienie, generujące ruchy mięśni szczęki, dzięki którym porusza się także przewód słuchowy.

Usuwanie woskowiny z przewodu słuchowego zewnętrznego nie jest więc konieczne, a nawet może okazać się szkodliwe, ponieważ w ten sposób pozbawiamy ucho naturalnej ochrony i narażamy je na wiele powikłań, o których świadczy m.in. ból. Prawidłowa higiena ucha polega na przemywaniu małżowiny i usuwaniu tylko woskowiny, która sama do niej wypłynęła. Ostrożność warto zachować także przy oczyszczaniu małżowiny i okolicy ucha, gdzie tkanki są wrażliwe i stosunkowo łatwo ulegają podrażnieniom mechanicznym.

Najczęstsze przyczyny bólu ucha po czyszczeniu patyczkiem

Bólu ucha po czyszczeniu patyczkiem higienicznym nie można lekceważyć, ponieważ z pewnością nie jest przypadkowy. Dolegliwości wskazują, że doszło do podrażnienia tkanek małżowiny, zewnętrznego kanału słuchowego lub elementów ucha środkowego, zwłaszcza błony bębenkowej. Powodem bólu po czyszczeniu ucha bywa też wepchnięcie woskowiny głębiej i rozwój infekcji ucha.

Wepchnięcie woskowiny patyczkiem i zatkanie ucha

Ból ucha może mieć różne przyczyny, ale do najczęstszych należy zalegająca woskowina, która jest produkowana w nadmiarze w wyniku właśnie wkładania patyczków do kanału słuchowego. Jest to swego rodzaju reakcja obronna na jej nadmierne usuwanie. Ponadto wszelkie przedmioty wkładane do ucha utrudniają naturalne wypływanie woszczku i mogą przesuwać go głębiej.

W przypadku wytworzenia się czopu woskowinowego ból zwykle nasila się po kontakcie z wilgocią, kiedy wosk pęcznieje. Mogą pojawić się też kłucie, uczucie pełności w uchu, zaburzenia i pogorszenie słuchu, swędzenie.

Podrażnienie tkanek przewodu słuchowego i małżowiny usznej

Ściany skóry przewodu słuchowego zewnętrznego i małżowiny usznej są pokryte cienką i wrażliwą skórą. Jej pocieranie patyczkiem może prowadzić do mikrouszkodzeń, a nawet ran. W konsekwencji pojawia się pieczenie, szczypanie, tkliwość, a nawet ból małżowiny usznej lub głębszych części narządu słuchu.

Przewód słuchowy zewnętrzny jest silnie unerwiony, m.in. przez nerw błędny. Ruchy pocierające w obrębie ucha mogą więc odpowiadać także za reakcje neurologiczne, objawiające się kaszlem, bólem czy zawrotami głowy po oczyszczaniu ucha.

Stan zapalny ucha zewnętrznego jako powikłanie podrażnień mechanicznych

Wszelkie otarcia skóry, jak również nadmierne pozbywanie się woskowiny sprzyjają wnikaniu i rozwojowi drobnoustrojów chorobotwórczych – wirusów, bakterii, grzybów. Ból ucha po czyszczeniu patyczkiem może sugerować, że doszło do zapalenia ucha zewnętrznego (potocznie zwanym ,,uchem pływaka„).

Poza uszkodzeniem skóry przewodu słuchowego zakażeniu sprzyja właśnie brak naturalnej ochrony w postaci woskowiny, a także ciepłe i wilgotne środowisko – stąd potoczne określenie tego schorzenia. Często ból nasila się w trakcie dotyku, mogą pojawić się też obrzęk i zaczerwienienie skóry, która niekiedy się złuszcza. Pacjenci zgłaszają również świąd oraz przejściowe pogorszenie słuchu.

Uszkodzenie błony bębenkowej – podrażnienie i perforacja

Części ucha dzieli się na elementy ucha zewnętrznego i środkowego, a także ucha wewnętrznego (z błędnikiem włącznie). Jeśli patyczek zostanie włożony zbyt głęboko do zewnętrznego przewodu słuchowego, dochodzi do bezpośredniego nacisku na błonę bębenkową, za którą znajdują się kosteczki słuchowe (młoteczek, kowadełko i strzemiączko). Samo jej delikatne podrażnienie może odpowiadać za przeszywający, ostry ból. Istnieje też duże ryzyko przerwania ciągłości błony bębenkowej.

Objawy perforacji błony bębenkowej w wyniku urazu zwykle pojawiają się bezpośrednio po czyszczeniu ucha patyczkiem. Mogą wystąpić też krwisty wyciek z ucha, zawroty głowy i pogorszenie słuchu. Niestety pęknięcie membrany oznacza nie tylko ból, ale też zwiększone ryzyko poważnych powikłań – zapalenia ucha środkowego, zapalenia wyrostka sutkowatego, tworzenia się perlaków ucha czy nawet trwałego uszkodzenia słuchu.

Leczenie bólu ucha po patyczkach – kiedy należy udać się do lekarza laryngologa?

Niewielki dyskomfort po oczyszczaniu ucha patyczkiem w większości przypadków ustępuje samoistnie. W przypadku nadmiaru woskowiny można odetkać zatkane ucho specjalnymi sprayami i kroplami, które rozpuszczają wydzielinę. Jeśli jednak doszło do powstania stanu zapalnego lub istnieje podejrzenie uszkodzenia przewodu słuchowego albo błony bębenkowej, należy udać się do lekarza. O konieczności konsultacji wskazują zwłaszcza objawy, takie jak:

• dolegliwości bólowe utrzymujące się dłużej niż 1–2 dni;
• ból ostry i nasilający się;
• wyciek z ucha;
• wrażenie pełności, rozpierania;
• kłucie w uchu;
• szumy uszne, piski, trzaski;
• osłabienie słuchu;
• zmiany skórne, np. zaczerwienienie, łuszczenie się skóry;
• objawy ogólnoustrojowe, np. gorączka, osłabienie.

FAQ

Dlaczego boli ucho po czyszczeniu patyczkiem?

Ból ucha po czyszczeniu patyczkiem najczęściej spowodowany jest uszkodzeniem delikatnych tkanek i błony bębenkowej – jej uciskiem lub przebiciem. Powodem może być też przesunięcie woskowiny głębiej i powstanie czopu. Mijające dolegliwości mogą wynikać z podrażnienia zakończeń nerwowych, a utrzymujące się sugerują rozwój infekcji.

Jak głęboko można włożyć patyczek do ucha?

Patyczki higieniczne nie mogą być wkładane do przewodu słuchowego. Służą wyłącznie do ostrożnego czyszczenia zewnętrznej części małżowiny usznej. Woskowinę wypływającą do małżowiny najlepiej usuwać zwilżonym palcem lub wacikiem kosmetycznym.

Czy wbicie patyczka do ucha jest bezpieczne?

Nie, wbijanie patyczków kosmetycznych do ucha nie jest bezpieczne. Ich wkładanie do kanału grozi poważnymi powikłaniami – utratą naturalnego nawilżenia i ochrony (wosku), wytworzeniem się korka woskowinowego, uszkodzeniami skóry i błony bębenkowej, infekcją ucha zewnętrznego i środkowego, a nawet utratą słuchu.

Źródła:

1. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/inne-zagadnienia/286540,uszy-woskowina-czop
2. https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.6.6.10.
3. https://www.mp.pl/medycynarodzinna/artykuly/225025,woskowina-w-przewodzie-sluchowym-zewnetrznym