26.10.2023

Strona główna » Archives for admin » Strona 7

Za półpasiec uszny odpowiada wirus Herpes varicella-zoster (VZV). Jest to jeden z typów półpaśca, którego objawy rozwijają się po jednej stronie twarzy i zwykle są widoczne w postaci wysypki i krost w okolicy uszu. Schorzenie najczęściej rozwija się u osób starszych, ale może także dotyczyć dzieci z obniżoną odpornością. Dowiedz się więcej o objawach i leczeniu półpaśca usznego. Sprawdź, dlaczego nie należy lekceważyć tej poważnej choroby zakaźnej!

Co to jest półpasiec uszny?

Półpasiec uszny to specyficzna odmiana półpaśca, obejmująca małżowinę uszną, okolice wokół ucha oraz jego wnętrze. Jest zakaźną chorobą wirusową, która wywołuje objawy ogólnoustrojowe oraz dermatologiczne. W przebiegu półpaśca pojawiają się pęcherze wypełnione płynem, a ich lokalizacja zależy od tego, który nerw został zajęty przez komórki wirusa. Cechą charakterystyczną półpaśca jest występowanie zmian skórnych po jednej stronie ciała.

Jeśli infekcja dotyczy nerwów twarzowych, wówczas wysypka zwykle pojawia się za uszami i na twarzy – po jednej stronie. Krosty mogą tworzyć się także w uszach i na szyi. Taki typ choroby określa się właśnie jako półpasiec uszny. Schorzenia nie należy lekceważyć, ponieważ nieleczony półpasiec ucha może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak np. zespół Ramsaya Hunta i trwałe porażenie nerwów twarzowych.

Półpasiec uszny – przyczyny

Za półpasiec uszny odpowiada wirus VZV (Herpes varicella-zoster) – ten sam, który wywołuje ospę wietrzną. Pierwszy kontakt z tym wirusem zwykle następuje w dzieciństwie, a w jego następstwie dochodzi do rozwoju ospy, w której przebiegu wysypka najczęściej pojawia się na różnych częściach ciała. Zdarza się, chociaż rzadko, że osoba chora przechodzi ospę wietrzną bezobjawowo, nie wiedząc, że również jest narażona na wystąpienie półpaśca w przyszłości.

Niestety pomimo ustąpienia ospy wietrznej cząsteczki wirusa mogą pozostawać w fazie latentnej (uśpionej) w komórkach zwojów nerwowych. Do ich reaktywacji dochodzi w stanach obniżonej odporności, zarówno w przebiegu innej choroby, jak i ogólnego osłabienia organizmu.

Pośrednie przyczyny półpaśca usznego, które mogą doprowadzić do obniżenia odporności, a tym samym do reaktywacji wirusa, to:

• wiek – osoby starsze często mają osłabioną odporność, a także cierpią na inne schorzenia, które wpływają na pogorszenie ogólnego stanu zdrowia;
• cukrzyca;
• HIV;
• choroby nowotworowe;
• schorzenia upośledzające układ immunologiczny;
• przyjmowanie leków immunosupresyjnych, np. po przeszczepieniu narządu lub w przypadku chorób autoimmunologicznych;
• przewlekły lub silny stres;
• niedostateczna ilość snu;
• nieodpowiednie żywienie.

Ile trwa półpasiec i kiedy zaraża?

Nieaktywny wirus ospy wietrznej i półpaśca pozostaje w organizmie przez wiele lat. Nie wywołuje przy tym żadnych objawów i nie jest groźny dla innych osób. Okres wylęgania choroby trwa ok. 1-2 tygodni. W tym czasie półpasiec wywołuje objawy początkowo bólowe, a następnie wysypki obejmującej jeden dermatom. Kiedy wirus zaraża? W okresie świeżych zmian skórnych, tzn. gdy z pęcherzy wydostaje się płyn. W momencie gdy krostki zasychają i tworzą się strupy, ryzyko zarażenia maleje.

To, ile trwa półpasiec uszny, zależy przede wszystkim od stanu układu odpornościowego. Choroba zwykle mija po ok. 2-4 tygodniach, ale u osób z upośledzeniem odporności objawy mogą przyjmować ciężką postać i utrzymywać się nawet przez kilka miesięcy, a w skrajnych przypadkach przez wiele lat. Deficyt odporności może wywoływać także nawroty półpaśca, które jednak zdarzają się rzadko.

Półpasiec uszny jest zaraźliwy. Do zainfekowania może jednak dojść tylko przy kontakcie ze zmianami skórnymi. Z tego powodu chora osoba powinna pamiętać, jak ważna jest higiena uszu. W trakcie choroby należy szczególnie dbać o czystość, a także w miarę możliwości unikać kontaktu z innymi. Należy pamiętać, że u osób, które wcześniej nie chorowały na ospę wietrzną, po kontakcie z osobą chorującą na półpasiec może się ona rozwinąć.

Objawy półpaśca usznego

Wirus Herpes varicella-zoster reaktywuje się stopniowo, w czasie ok. 1-2 tygodni. Początek półpaśca może więc nie wywoływać charakterystycznych symptomów. W zaawansowanej fazie choroby występują objawy w obrębie ucha, jak również ogólnoustrojowe:

• świąd ucha,
• ostry ból ucha,
• wysypka,
• zaburzenia lub utrata słuchu,
• szumy uszne,
• osłabienie,
• gorączka,
• bóle i zawroty głowy,
• zaburzenia smaku,
• wymioty,
• wrażliwość na światło,
• niekiedy może wystąpić oczopląs.

W pierwszej kolejności chory zwykle odczuwa świąd i pulsujący ból ucha, zwłaszcza przy dotyku. Następnie, po ok. 3-4 dniach, zwykle pojawia się wysypka, najczęściej bardzo bolesna. Krostki występują na zaczerwienionej skórze i mogą dotyczyć zarówno małżowiny usznej, okolic ucha, jak i jego wnętrza, w tym błony bębenkowej.

Jak wygląda półpasiec? W odróżnieniu od wysypki przy ospie wietrznej, krostki w przebiegu półpaśca gromadzą się w skupiskach i są wypełnione białym płynem, często przypominają pryszcze w uchu i jego okolicach. Przy półpaścu usznym krosty występują tylko po jednej stronie twarzy. Często małżowina uszna jest spuchnięta.

W miarę rozwoju choroby pęcherzyki stają się coraz bardziej widoczne i rozległe. Po ok. 7-14 dniach wykwity stopniowo zanikają, jednak mogą po nich pozostać blizny i przebarwienia. Ostry ból w okolicy zajętego nerwu twarzowego może jednak utrzymywać się nawet przez kilka tygodni po ustąpieniu objawów skórnych.

Na jakiej podstawie stawiana jest diagnoza półpaśca?

Warto pamiętać, że pojedyncza krosta w uchu lub wysypka za uszami nie zawsze świadczy o półpaścu. Istnieje wiele schorzeń, które wywołują zmiany tego typu. Wysypka za uszami u dorosłych lub dzieci może oznaczać uczulenie, reakcję na wysoką temperaturę (przegrzanie) czy inne zmiany dermatologiczne.

Świąt i krostki w uszach mogą być spowodowane również zapaleniem ucha zewnętrznego. Z tego powodu każdy niepokojący objaw należy skonsultować z lekarzem. Diagnoza półpaśca zwykle stawiana jest na podstawie obejrzenia przez specjalistę zmian skórnych i wywiadu z pacjentem.

Zespół Ramsaya Hunta i inne powikłania po półpaścu usznym

Możliwe powikłania po półpaścu usznym to m.in. zespół Ramsaya Hunta (ang. Ramsay Hunt syndrome – RHS). Jego bezpośrednią przyczyną jest zapalenie zwoju kolanka nerwu twarzowego. W przebiegu choroby pęcherzom, bólowi ucha i zaburzeniom słuchu towarzyszy:

• niedowład nerwu twarzowego (VII nerwu czaszkowego) lub jego porażenie;
• niedowład lub porażenie nerwu przedsionkowo-ślimakowego (VIII nerwu czaszkowego);
• rzadziej zajęte są również inne nerwy czaszkowe.

W konsekwencji osoba chora ma zaburzenia ruchów twarzy, np.:

• trudności w zmarszczeniu czoła,
• zaburzenia czucia w obrębie twarzy,
• asymetria twarzy,
• opadanie kącika ust,
• niedomykanie szpary oka.

W przypadku zdiagnozowania zespołu Ramsaya Hunta bardzo ważne jest wdrożenie natychmiastowego leczenia przeciwwirusowego (stosuje się np. acyklowir). W przeciwnym razie uszkodzenie nerwu twarzowego może być nieodwracalne.

Bardzo rzadko zdarza się, że w przebiegu choroby nie występuje wysypka. Szczególnie w takich przypadkach konieczna jest diagnoza wykluczająca zespół Bell, który również cechuje porażenie nerwu twarzowego.

Ponadto rzadkie powikłania po półpaścu to:

• nadkażenie bakteryjne,
• zapalenie siatkówki,
• aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
• ostre lub przewlekłe zapalenie mózgu,
• zapalenie rdzenia kręgowego,
• udar mózgu.

Półpasiec uszny – na czym polega leczenie?

Półpasiec uszny to choroba wirusowa, dlatego leczenie opiera się na przyjmowaniu preparatów o działaniu przeciwwirusowym. Wsparciem są natomiast leki przeciwbólowe, a także antyalergiczne. U osób z ciężkim przebiegiem półpaśca usznego konieczne może okazać się przyjmowanie dodatkowo kortykosteroidów. Skrajne przypadki wymagają podawania leków dożylnie w trakcie hospitalizacji. W niektórych przypadkach zaleca się także stosowanie środków przeciwdepresyjnych.

Leczenie półpaśca usznego należy rozpocząć możliwie najszybciej. Leki przeciwwirusowe powinny być wprowadzone w pierwszych 72 godzinach od wystąpienia objawów.

Ulgę w bólu może przynieść także domowe leczenie półpaśca. Można stosować zimne okłady w okolicy zajętego nerwu. Należy jednak pamiętać, że półpasiec uszny to poważne schorzenie, dlatego wszelkie stosowane metody należy konsultować z lekarzem.

Źródła:

1. Baran A., Chodynicka B.: Półpasiec uszny i jego powikłania. Zespół Ramsaya Hunta. Opis trzech przypadków. Przegl Dermatol 2011, 98, 416–421, https://search.proquest.com/openview/1283b61ba95628b0a1105e6cb02dae05/1?pq-origsite=gscholar&cbl=1286336 (dostęp: 26.10.2023).
2. Grabowska J., Ankudowicz A., Ankudowicz G.K.: Półpasiec uszny u dziecka w postaci zespołu Ramsaya Hunta – opis przypadku. Przegl Dermatol 2016, 103, 469–474. https://core.ac.uk/download/pdf/193206601.pdf (dostęp: 26.10.2023).
3. Kuchar E.: Półpasiec. https://choroby-zakazne.mp.pl/choroby/158210,polpasiec (dostęp: 26.10.2023).

19.10.2023

Strona główna » Archives for admin » Strona 7

Alergia zwykle bywa kojarzona z wysypką, łzawieniem oczu, katarem i kaszlem. W rzeczywistości alergeny mogą wpływać również na narząd słuchu. Alergiczne zapalenie ucha to częsta przypadłość. Gdy pojawia się swędzenie uszu na zewnątrz lub w środku czy też uczucie zatkanego ucha, być może przyczyną jest właśnie alergia. Objawy tego typu występują jednak również przy chorobach infekcyjnych uszu. Jak odróżnić symptomy? Kiedy mamy do czynienia z alergiczną postacią zapalenia uszu? Dowiesz się tego po przeczytaniu naszego tekstu!

Co to jest alergiczne zapalenie ucha?

Alergiczne zapalenie ucha to uciążliwa dolegliwość, będąca jednym z objawów alergii. W rzeczywistości więc nie jest to osobna jednostka chorobowa, lecz infekcja ucha wywołana przez alergeny. Na pojawienie się alergicznego zapalenia ucha szczególnie narażeni są najmłodsi pacjenci – występuje u dzieci, niemowląt i noworodków, ale obserwowane jest także u osób dorosłych.

Jak dochodzi do wystąpienia alergicznego zapalenia ucha? W przebiegu alergii układ immunologiczny reaguje nieprawidłowo na kontakt z alergenem. W konsekwencji wzmaga on produkcję przeciwciał, które odpowiadają za procesy zwalczające potencjalnie groźny czynnik – zwykle wziewny lub pokarmowy. Wzmożona produkcja przeciwciał wywołuje objawy, takie jak katar, kaszel, wysypka i obrzęk. Jeśli wspomniany obrzęk dotyczy przewodu słuchowego, w którym dojdzie do namnażania się patogenów chorobotwórczych, wówczas przypadłość taka określana jest jako alergiczne zapalenie ucha.

Co ważne, struktura ucha najczęściej zajmowana przez zmiany to tzw. trąbka słuchowa czy też przewód Eustachiusza. Ten fragment ucha stanowi bezpośrednie połączenie ucha środkowego z gardłem, dlatego alergeny różnego rodzaju mogą swobodnie przemieszczać się pomiędzy gardłem, nosem i uchem. Obecność alergenów w uchu środkowym przyczyniają się natomiast do uwolnienia histaminy przez komórki tuczne. To powoduje obrzęk tkanek, odczuwany jako zatkane ucho.

Alergiczne zapalenie ucha – przyczyny schorzenia

Za alergiczne zapalenie ucha odpowiadają alergeny. Są to różne czynniki, które dla zdrowego człowieka nie stanowią zagrożenia, jednak w przypadku alergików są odbierane przez układ immunologiczny jako inicjator reakcji obronnej.

Ten typ zapalenia ucha najczęściej jest objawem reakcji po kontakcie z czynnikiem wziewnym, którym mogą być np. pyłki roślin czy roztocze kurzu domowego. Inne możliwe przyczyny to również alergia lub nietolerancja pokarmowa, będąca główną przyczyną „naderwanego ucha”.

Alergia czy infekcja? Jak rozpoznać objawy alergicznego zapalenia ucha?

Objawy występujące u osób z alergicznym zapaleniem ucha oraz u pacjentów ze zdiagnozowaną infekcją zapalną uszu zwykle są bardzo zbliżone. W obu przypadkach może występować swędzenie w uszach, zaczerwienienie i obrzęk przewodu słuchowego czy podrażnienie skóry. Niemniej alergia najczęściej wywołuje również inne objawy, takie jak:

• nieżyt nosa, częste kichanie;
• zaczerwienienie oczu;
• kaszel, duszności;
• zapalenie oskrzeli;
• zapalenie krtani;
• biegunki i/lub wymioty;
• wysypka skórna.

Natomiast infekcja o podłożu wirusowym i bakteryjnym zwykle wywołują także silny ból ucha, niekiedy pojawia się również wyciek. Pogorszenie słuchu może towarzyszyć obu schorzeniom, ponieważ często wynika ono z obrzęku przewodu słuchowego. Należy jednak zaznaczyć, że zapalenie ucha o podłożu alergicznym jest jednym z czynników predysponujących do rozwoju wysiękowego zapalenia ucha.

Odczuwając niepokojące objawy, warto więc skonsultować się z lekarzem, ponieważ stan zapalny uszu może mieć różne przyczyny (także niewymienione w tym artykule). Poza alergicznym zapaleniem ucha wymienia się również inne zmiany w obrębie narządu słuchu wynikające z reakcji organizmu na alergeny. Jest to tzw. naderwane ucho pojawiające się przy alergii pokarmowej.

Naderwane ucho u dziecka – przyczyny to alergia

Alergiczne podłoże dotyczy również objawu określanego mianem naderwanego ucha u dziecka. Stosowane jest w przypadku występowania symptomów takich jak:

• zaczerwienienie płatka ucha;
• wrażliwa, skłonna do pęknięć i podrażnień skóra uszu;
• nadmierna suchość i łuszczenie skóry za uchem;
• szorstkość skóry;
• niekiedy występowanie sączących się zmian skórnych w obrębie ucha.

Objaw określany jako naderwane ucho u dziecka to nic innego, jak reakcja organizmu na alergen i zazwyczaj dotyczy alergii pokarmowej, rzadziej wziewnej. Nazwa ta, chociaż bywa kojarzona z mechanicznym uszkodzeniem małżowiny usznej, stosowana jest w przypadku typowego dla małych dzieci objawu alergicznego.

Alergiczne zapalenie ucha – leczenie

W przypadku alergicznego zapalenia ucha stosuje się leczenie zachowawcze. Lekarz może wdrożyć leki przeciwhistaminowe, które redukują objawy alergii, w tym m.in. obrzęk i swędzenie. Warto jednak zaznaczyć, że farmakoterapia stanowi jedynie półśrodek i w miarę możliwości należy również zadbać o skuteczne leczenie przyczynowe, a więc eliminację alergenu z otoczenia alergika.

Źródła:

1. Jankowska A., Pośpiech L., Jankowski A., Rola alergii w wysiękowym zapaleniu ucha środkowego u dzieci, Advances in Clinical and Experimental Medicine 2004, nr 13(3), s. 491–496.
2. Dhooge I., Verbruggen K., Vandenbulcke L., Glikokortykosteroidy w zapaleniu alergicznym: korzyści kliniczne w wysiękowym zapaleniu ucha środkowego, tłum. M. Kunstman, Medycyna po Dyplomie 2007, nr 8, https://podyplomie.pl/medycyna/27496,glikokortykosteroidy-w-zapaleniu-alergicznym-korzysci-kliniczne-w-wysiekowym-zapaleniu-ucha (dostęp 19.10.2023).

09.10.2023

Strona główna » Archives for admin » Strona 7

Ciało obce w uchu, czyli dowolny przedmiot lub owad, który przedostał się do przewodu słuchowego, niesie ryzyko uszkodzenia słuchu. To najmłodsi są ekspertami w wypełnianiu uszu rozmaitymi elementami, a opiekunowie często nie są nawet świadomi, że w uchu dziecka pozostaje ciało obce, np. groch, element zabawki czy mała bateria. Również dorosłym zdarza się, że w uchu utknęła np. wata. Co zrobić w takiej sytuacji, jak rozpoznać objawy zalegania ciała obcego w uchu i na czym polega pierwsza pomoc? Sprawdź, jak wyciągnąć ciało obce z ucha!

1. Jakie ciało obce zmieści się w uchu?
2. Objawy ciała obcego w uchu i powikłania zdrowotne?
3. Przedmiot w uchu. Kiedy można samodzielnie usunąć ciało obce z uchaKiedy można samodzielnie usunąć ciało obce z ucha?
4. Ciało obce w uchu – pierwsza pomoc
5. Owad w uchu – jak go usunąć? Kiedy udać się do lekarza?

Jakie ciało obce zmieści się w uchu?

Przewód słuchowy ma ok. 2,6-3 cm długości i 7 mm średnicy. Nietrudno więc sobie wyobrazić, że w uchu zmieści się całkiem spory przedmiot, a nawet kilka drobniejszych. Ciało obce w uchu to wbrew pozorom powszechna przypadłość, zwłaszcza w przypadku dzieci w wieku przedszkolnym. Wyobraźnia najmłodszych często nie ma granic. Dzieci wkładają do kanału słuchowego rozmaite przedmioty, najczęściej:

• koraliki,
• kawałki jedzenie,
• drobne elementy zabawek.

Niestety obecność ostrego ciała obcego w uchu małego dziecka może doprowadzić do poważnych powikłań, w tym perforacji błony bębenkowej. Z tego względu otoczenie, w którym przebywają dzieci, powinno być skrupulatnie pozbawione drobnych przedmiotów. W praktyce wiadomo jednak, że wystarczy chwila nieuwagi, aby ciało obce znalazło się w uchu.

Dorosłym również niejednokrotnie do ucha przedostaje się drobny przedmiot z najbliższego otoczenia. Niekiedy przez przypadek, czasem w wyniku niewłaściwej higieny, w uchu może utknąć np. wata. Na niektóre zdarzenia mamy wpływ, na inne już nie. Do uszu może wpaść np. owad, a po wakacyjnym spacerze również kleszcz w uchu nie należy do rzadkości.

Objawy ciała obcego w uchu i powikłania zdrowotne?

Jeśli poczujemy moment, kiedy robak wpada do ucha, czy zaobserwujemy, jak dziecko umieszcza drobny przedmiot w przewodzie słuchowym, możemy odpowiednio szybko zareagować i przeprowadzić pierwszą pomoc. Problem pojawia się, gdy umknie nam ta krótka chwila lub ciało obce w uchu utkwiło głęboko i nie jest widoczne.

Jakie objawy wskazują na ciało obce w uchu? Wszystko zależy od wielkości i rodzaju materiału, z jakiego jest ono wykonane. Przedmioty drobne, ale twarde i o owalnym kształcie mogą pozostawać w uchu przez długi czas. Z kolei kawałki pożywienia i owady w uchu zwykle pęcznieją, a tym samym zwężają światło przewodu słuchowego. Są również siedliskiem dla drobnoustrojów, dlatego niosą ryzyko rozwoju infekcji uszu. Najgroźniejsze okazują się przedmioty o ostrych krawędziach, które mogą podrażnić i uszkodzić struktury ucha..

Ciało obce w uchu można podejrzewać, jeśli występują objawy, takie jak:

• łaskotanie w uchu;
• swędzenie i pieczenie;
• uczucie obecności ciała obcego, rozpieranie, wypełnienie;
• ból ucha;
• nieprzyjemny zapach z ucha;
• krwawienie z ucha;
• bóle i zawroty głowy;
• szumy uszne, piszczenie w uszach.

Przedmiot w uchu. Kiedy można samodzielnie usunąć ciało obce z ucha?

Jeśli widzimy ciało obce w uchu, możemy podjąć próbę jego usunięcia. Pierwsza pomoc powinna być udzielona możliwie najszybciej. Należy jednak pamiętać, że samodzielne usuwanie czegokolwiek z uszu można przeprowadzić tylko jeśli:

• ciało obce wystaje z ucha i możemy je bez problemu chwycić, np. pęsetą;
• przedmiot nie spowodował krwawienia, a jego usuwanie nie wiąże się z ryzykiem przecięcia skóry;
• nie występują objawy, takie jak ból, krwawienie czy zawroty głowy.

W przeciwnym razie należy niezwłocznie poprosić o pomoc lekarza. Jeżeli nie masz pewności, co utknęło w uchu, nie próbuj samodzielnie usuwać ciała obcego. Drobne elementy zabawek, nawet jeśli wydają się owalne, mogą z niewidocznej strony okazać się ostre. Ucho środkowe jest bardzo delikatne i już niewielki nacisk może trwale uszkodzić słuch.

Ciało obce w uchu – pierwsza pomoc

Pierwsza pomoc przy obecności ciała obcego w uchu obejmuje czynności, takie jak:

• pochylenie głowy w stronę ucha, w którym znajduje się ciało obce – być może drobny przedmiot wypadnie pod wpływem grawitacji;
• jeśli przedmiot nie wypadnie, można ostrożnie podjąć próbę usunięcia go za pomocą pęsety;
• nigdy nie usuwaj ciała obcego z ucha patyczkami higienicznymi! Grozi to wepchnięciem przedmiotu do głębszych części ucha i przebiciem delikatnej błony bębenkowej;
• nigdy nie usuwaj okrągłego lub owalnego ciała obcego pęsetą, ponieważ jego nieumiejętne schwycenie może spowodować, że przedostanie się głębiej do ucha.

Owad w uchu – jak go usunąć? Kiedy udać się do lekarza?

Owady wpadają do ucha przypadkowo. Robak w uchu tuż po dostaniu się do przewodu słuchowego pozostaje żywy. Zwykle insekt wierci się, szukając drogi ucieczki, co wywołuje łaskotanie w uchu. Co więcej, żywy owad może użądlić lub ukąsić, jego obecność może dodatkowo spowodować ból, pieczenie i obrzęk. Owady w uszach pęcznieją, przez co po pewnym czasie trudno je usunąć, dlatego pierwsza pomoc powinna być udzielona szybko.

Jeśli wiesz, że w uchu pozostaje kleszcz, mucha, osa czy inny drobny robak, spróbuj go wypłukać. Do ucha możesz wprowadzić niewielką ilość oleistego płynu, ewentualnie wody. Pamiętaj, że płyn powinien mieć temperaturę pokojową i nie należy wprowadzać go pod ciśnieniem, a jedynie delikatnie wlać niewielką ilość, po czym pochylić głowę, tak aby robak mógł wypłynąć. Nigdy nie płucz ucha, jeśli istnieje podejrzenie urazu typu pęknięcie błony bębenkowej (to poważne uszkodzenie błony, które może powodować niedosłuch).

Jeśli pierwsza pomoc nie pomoże, udaj się do lekarza, który fachowo usunie ciało obce z ucha, np. mikroskopem operacyjnym (w przypadku dzieci zabieg przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym) lub przepłucze kanał słuchowy narzędziem ontologicznym (często wykorzystuje się strzykawkę Jeanette’a).

06.10.2023

Strona główna » Archives for admin » Strona 7

Drenaż uszu polega na umieszczeniu w błonie bębenkowej drenu, którego zadaniem jest przywrócenie prawidłowej wentylacji w uchu, a tym samym umożliwienie odpływu wydzieliny. Dreny najczęściej zakłada się u dzieci chorujących na przewlekłe wysiękowe zapalenie uszu, niekiedy również po operacji usunięcia migdałka gardłowego. Po zabiegu konieczne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza. Sprawdź, jak wygląda zabieg drenażu uszu u dzieci i dorosłych oraz jakie są wskazania do jego przeprowadzenia!

W jakim celu zakłada się dreny w uchu?

U osób zdrowych trąbka Eustachiusza (trąbka słuchowa) łączy ucho środkowe z nosogardłem, zapewniając przepływ powietrza do błony bębenkowej. Jeśli w wyniku różnych przyczyn dojdzie do obrzęku trąbki słuchowej, wówczas światło kanału słuchowego ulega zwężeniu, co może prowadzić do rozwoju licznych patologii ucha, najczęściej z objawami niedosłuchu i gromadzenia się wydzieliny potęgującej ból.

Drenaż uszu (tympanostomia) to zabieg laryngologiczny, który wykonuje się w celu zapewnienia prawidłowej wentylacji ucha. Założenie kilkumilimetrowego drenu skutkuje zmniejszeniem ciśnienia w uchu, a także ułatwia odprowadzanie wysięku, zmniejszając ból.

Drenaż ucha środkowego – wskazania

Drenaż uszu wykonuje się głównie u osób chorujących na przewlekłe wysiękowe zapalenie ucha. Zabieg drenażu u dzieci wykonywany jest najczęściej, ponieważ pacjenci w pierwszych latach życia są najbardziej narażeni na rozwój wysiękowego zapalenia uchu.

Wskazaniem do drenażu jest obustronne występowanie tego schorzenia przez 3 miesiące lub obserwowanie wysięku przez dłuższy czas (ok. 6 miesięcy). W niektórych przypadkach lekarz może uznać, że dreny powinny być założone wcześniej, np. gdy doszło do powikłań, takich jak znaczne pogorszenie słuchu z jednoczesnym opóźnieniem rozwoju mowy czy też zniszczenie struktur ucha środkowego.

W niektórych przypadkach zakłada się dreny po operacji usunięcia przerośniętego migdałka gardłowego. Tzw. trzeci migdał powoduje zwężenie trąbki słuchowej poprzez rozrost tkanki łącznej. Inne wskazania do drenażu uszu to:

• nawracające ostre zapalenie ucha środkowego (3 nawroty w ciągu pół roku lub 4 w ciągu roku);
• choroba Meniere’a – drenaż wykonuje się w celu redukcji zawrotów głowy;
• zapalenie trąbki Eustachiusza – dreny ułatwiają aplikację środków farmakologicznych.

Rodzaje drenów wentylacyjnych

Dreny umieszczane w błonie bębenkowej wykonane są z tworzyw sztucznych, biokompatybilnych z ludzkimi tkankami. Materiał zastosowany do produkcji drenów to silikon, politetrafluoroetylen lub metal. Tworzywa te zapewniają zachowanie największego ciśnienia. Są to niewielkie kanaliki o średnicy od 0,5 do 1,2 mm. Wielkość i rodzaj drenów dobiera się w zależności od indywidualnych zaleceń lekarza.

Najczęściej rodzaje drenów dzieli się w zależności od tego, jak długo dreny mają pozostać w uszach:

• Dreny wypadające samoistnie – mają równe kołnierze (zagięcia) po obu stronach, co zapobiega ich przedwczesnemu przesunięciu się. Dreny takie są niewielkie i zostają „wypchnięte” przez gojącą się błonę bębenkową po kilku miesiącach do roku. Kolejno dren jest usuwany z ucha zewnętrznego w gabinecie laryngologicznym. W niektórych przypadkach dren w uchu pozostaje przez ok. 2 lata – wówczas zwykle musi być usunięty chirurgicznie.
• Dreny zakładane na dłuższy okres – mają dwa kołnierze, przy czym wewnętrzny jest większy, dzięki czemu dren taki pozostaje w uchu nawet przez kilka lat i jest usuwany chirurgicznie. Zwykle po ich zastosowaniu pozostaje perforacja błony bębenkowej, dlatego też konieczne jest przeprowadzenie jej rekonstrukcji.

Zabieg drenażu uszu u dzieci i dorosłych – jak wygląda?

Drenaż uszu u dzieci i dorosłych wykonuje się poprzez niewielkie nacięcie błony bębenkowej i wprowadzenie do otworu drenu wentylacyjnego. W przypadku dorosłych zabieg może być przeprowadzony w znieczuleniu miejscowym. Z kolei dreny w uszach u dziecka zwykle zakładane są po podaniu znieczulenia ogólnego.

Cała procedura najczęściej trwa 30-45 minut. Po tym czasie, zwłaszcza jeśli zabieg drenażu u dzieci przeprowadzany był w znieczuleniu ogólnym, może pojawić się dyskomfort i zawroty głowy. Objawy te zwykle mijają samoistnie i pacjent tego samego dnia może wrócić do domu.

Drenaż uszu – zalecenia po zabiegu

Przez pierwszy tydzień po zabiegu należy unikać aktywności fizycznej. Trzeba zwracać szczególną uwagę na pojawienie się takich objawów jak zawroty głowy, podwyższona temperatura ciała, wymioty, krwawienie z ucha czy nagły niedosłuch. Ich wystąpienie wymaga konsultacji lekarskiej.

Ponadto konieczne jest odpowiednie dbanie o higienę i dreny w uchu. Pod żadnym pozorem nie należy wprowadzać do ucha patyczków higienicznych, ponieważ mogłoby to spowodować przesunięcie się drenu. Przez pewien czas po zabiegu nie należy również stosować preparatów rozpuszczających woskowinę czy usuwać wysięku mechanicznie. Płyn w uchu po drenażu jest zjawiskiem normalnym.

W trakcie leczenia, czyli przez cały okres drenażu uszu, należy zabezpieczać uszy przed nadmierną wilgocią. Można normalnie brać prysznic i kąpiel, ale należy unikać silnego strumienia wody. Mając dreny w uszach, można chodzić na basen, jednak najlepiej zastosować specjalne zatyczki do uszu. Należy jednak zrezygnować ze skoków do wody, nurkowania i korzystania ze zjeżdżalni basenowych, by nie narażać się na nagłą zmianę ciśnienia, która jest niewskazana w przypadku zastosowania drenów.

Z powodu zmiany ciśnienia na dużych wysokościach często pojawia się pytanie, czy dreny w uszach wykluczają lot samolotem? Zdania na ten temat bywają podzielone, ale drenaż uszu ułatwia wyrównanie ciśnienia podczas lotu, więc nie jest to przeciwwskazane. Mając dreny, można zdecydować się na lot samolotem, jednak nie w pierwszych tygodniach po zabiegu. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zawsze najbezpieczniej jest poradzić się swojego lekarza.

Źródła:

1. Kuczkowski J.: Aktualne problemy w rozpoznawaniu i leczeniu ostrego i wysiękowego zapalenia ucha środkowego. Forum Medycyny Rodzinnej 2011;5(4):287-294. https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/view/17972/14173, (dostęp: 06.10.2023).
2. Prauzińska M., Szydłowski J., Pucher B.: Zastosowanie przedłużonego drenażu wentylacyjnego jamy bębenkowej w leczeniu wysiękowego zapalenia ucha środkowego u dzieci. Family Medicine & Primary Care Review 2013; 15, 3: 375–376.
3. http://www.czytelniamedyczna.pl/6775,indications-for-tympanostomy-tube-insertion-in-children.html, (dostęp: 06.10.2023).

18.05.2023

Strona główna » Archives for admin » Strona 7

Choroba Ménière’a to rzadko występujące schorzenie ucha wewnętrznego, które objawia się między innymi nagłymi zawrotami głowy, szumami usznymi i postępującym ubytkiem słuchu. Na chorobę Ménière’a najczęściej cierpią osoby między 30. a 50. rokiem życia. Diagnostyka bywa trudna i długotrwała, a leczenie często wymaga także stosowania odpowiedniej diety. Dowiedz się więcej o możliwych przyczynach schorzenia i objawach występowania choroby.

Spis treści:

1. Czym jest choroba Ménière’a?
2. Jakie są objawy choroby Ménière’a?
3. Możliwe przyczyny choroby Ménière’a
4. Choroba Ménière’a – diagnostyka i rozpoznanie choroby 
5. Jak wygląda leczenie choroby Ménière’a?
6. Choroba Ménière’a – jakie znaczenie ma dieta?
7. Choroba Ménière’a – jak sobie radzić z zawrotami głowy?

Czym jest Choroba Ménière’a?

Jednym ze stosunkowo rzadko występujących schorzeń uszu jest choroba Ménière’a, która dotyczy struktur ucha wewnętrznego. Przypadłość bywa określana także jako wodniak endolimfatyczny lub wodniak błędnika.

Aby wyjaśnić, co to jest choroba Ménière’a, warto przybliżyć budowę ucha wewnętrznego. Otóż ta część narządu słuchu składa się z błędnika kostnego, którego najważniejszymi elementami są:

• przedsionek wypełniony płynem, którego zadaniem jest odbieranie drgań mechanicznych;
• kanał nazywany ślimakiem, w którym zlokalizowany jest właściwy narząd słuchu; odpowiada za odbieranie drgań i przekazywanie impulsów nerwowych do ośrodka słuchu;
• kanały półkoliste znajdujące się w błędniku błoniastym, które pełnią funkcję narządu równowagi, informują mózg o położeniu ciała w przestrzeni; warto wyjaśnić, że błędnik błoniasty jest workiem łącznotkankowym o skomplikowanej budowie; ta część jest zlokalizowana w błędniku kostnym, w niej natomiast znajduje się śródchłonka (endolimfa), której ruchy pobudzają właściwe receptory słuchu i równowagi.

Przebieg choroby Ménière’a nie jest dokładnie poznany. Przypuszcza się, że schorzenie polega na nadmiernym gromadzeniu się płynu w błędniku błoniastym. Inna teoria zakłada, że problemem są zaburzenia przepływającej śródchłonki, a zwiększone ciśnienie odpowiada za objawy chorobowe.

Zalegający płyn prowadzi do ścieńczenia i rozerwania błędnika błoniastego. Konsekwencją uszkodzenia tkanki jest wylewanie się endolimfy, co prowadzi do uszkodzenia nerwu przedsionkowo-ślimakowego, łączącego ucho wewnętrzne z mózgiem. Funkcją tego nerwu jest przekazywanie informacji słuchowych do mózgu. Po okresie uszkodzeń choroba Ménière’a przechodzi w fazę gojenia. Następnie proces się powtarza.

Jakie są objawy choroby Ménière’a?

Za objawy choroby Ménière’a odpowiada zwiększone ciśnienie endolimfy. Pod wpływem nieprawidłowości pojawiają się dolegliwości takie jak:

• zawroty głowy, często bardzo silne, uniemożliwiające prawidłowe funkcjonowanie;
• zaburzenia równowagi;
• szumy uszne;
• uczucie pełności w uchu;
• pogorszenie słuchu, najczęściej o charakterze postępującym.

Silne zawroty głowy mogą przyczyniać się nawet do pojawienia się nudności i wymiotów.

Choroba Ménière’a zwykle wywołuje objawy występujące okresowo, ale w niektórych przypadkach mogą przyjąć postać utrwaloną. Częstotliwość okresów zaostrzeń jest różna – u niektórych objawy pojawiają się kilka razy dziennie, u innych kilka razy w roku. Napad dolegliwości może trwać od kilku minut do kilku godzin. Schorzenie najczęściej dotyczy jednego ucha, bardzo rzadko występuje jednocześnie obustronnie. Niemniej jednak w części przypadków po wielu latach upośledzenie słuchu rozwija się także w drugim uchu. Dokuczliwe szumy uszne i zawroty głowy trwają od kilku minut do nawet wielu godzin.

Możliwe przyczyny choroby Ménière’a

Niestety, choroba Ménière’a jest schorzeniem, którego etiologia nie została dokładnie poznana. Określono jednak czynniki, które mogą odpowiadać za rozwój schorzenia. Jako możliwe przyczyny choroby Ménière’a wymienia się:

• predyspozycje genetyczne – prawdopodobieństwo zachorowania wzrasta u osób, których członkowie rodziny mieli stwierdzone to schorzenie;
• infekcje wirusowe – choroba Ménière’a jest częściej diagnozowana u osób, które wcześniej przeszły zakażenie wirusem HPV (opryszczki), Epsteina-Barr, cytomegalii;
• infekcje bakteryjne – na przykład kiła wrodzona i nabyta, borelioza z Lyme;
• wady anatomiczne – ryzyko zachorowania wzrasta u osób z niedostatecznie wykształconą kością skroniową;
• zaburzenia metaboliczne – mogą być przyczyną zwiększonej produkcji endolimfy;
• zaburzenia immunologiczne – stwierdzono obecność kompleksów immunologicznych w woreczku błędnika błoniastego, dlatego przypuszcza się, że choroba może mieć podłoże immunologiczne;
• zaburzenia naczyniowe – u części chorych przed wystąpieniem objawów choroby Ménière’a pojawiały się migreny, stąd przypuszczalny związek z nieprawidłowościami naczyniowymi.

Choroba Ménière’a – diagnostyka i rozpoznanie choroby

Jeśli na podstawie objawów zgłaszanych lekarzowi podczas wywiadu podejrzewana jest choroba Ménière’a, dalsza diagnostyka jest niezbędna. Schorzenie wymaga odpowiedniego postępowania, ponieważ nieleczone może prowadzić do trwałego niedosłuchu odbiorczego lub utraty słuchu, a także utrzymujących się zaburzeń równowagi. Niestety, otolaryngologia nie dysponuje testem, który pozwoliłby na stuprocentowe potwierdzenie, że przyczyną dolegliwości jest choroba Ménière’a. Diagnostyka obejmuje przede wszystkim badania różnicujące. Dzięki nim możliwe jest wykluczenie innych przyczyn. Badania to między innymi:

• badania słuchu: audiometria tonalna, słowna, impedancyjna czy odpowiedzi wywołanych z pnia mózgu;
• badania układu równowagi: otoneurologiczne, videonystagmografia;
• badania obrazowe: rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa;
• komputerowa posturografia dynamiczna;
• konsultacje neurologiczne i okulistyczne.

Jak wygląda leczenie choroby Ménière’a?

Choroba Ménière’a to schorzenie przewlekłe i nieuleczalne. Praktykowane metody postępowania mają na celu przede wszystkim złagodzić objawy i poprawić komfort życia. Odpowiednie leczenie może też wydłużyć okres remisji (wycofania objawów) nawet do wielu lat.

Leczenie zależy od nasilenia objawów i zaawansowania choroby, a metody postępowania zawsze powinny być dobierane indywidualnie. U osób ze zdiagnozowaną chorobą Ménière’a można stosować leczenie farmakologiczne, chirurgiczne i objawowe. Zalecana jest także zmiana pewnych nawyków.

Środkami farmakologicznymi stosowanymi przy chorobie Ménière’a są między innymi:

• leki redukujące napady zawroty głowy;
• leki moczopędne;
• leki poprawiające krążenie krwi w uchu wewnętrznym;
• glikokortykosteroidy podawane do ucha;
• leki przeciwhistaminowe;
• antybiotyki (podawane też bezpośrednio do jamy bębenkowej).

Z kolei leczenie operacyjne choroby Ménière’a polega na przecięciu nerwu przedsionkowego lub chirurgicznym wytworzeniu przetoki śródchłonki. Takie zabiegi wykonywane są w ostateczności, gdy inne formy leczenia nie przynoszą poprawy.

Choroba Ménière’a – jakie znaczenie ma dieta?

Przy chorobie Ménière’a, poza leczeniem farmakologicznym, duże, a wręcz kluczowe znaczenie ma styl życia. Do niefarmakologicznych metod postępowania zalicza się przede wszystkim stosowanie odpowiedniej diety.

Jeśli została stwierdzona choroba Ménière’a, zalecana dieta powinna być uboga w sód, ponieważ ten pierwiastek kontroluje ilość płynów pozakomórkowych. Warto więc zrezygnować z potraw solonych – ilość chlorku sodu nie może przekraczać 2 gramów w ciągu doby. Dla porównania – łyżeczka do herbaty ma pojemność 5 gramów. Niecałe pół płaskiej łyżeczki soli powinno więc wystarczyć do solenia wszystkich potraw spożywanych w ciągu dnia.

Dlaczego rezygnacja z soli przez osoby ze stwierdzoną chorobą Ménière’a jest tak ważna? Podejrzewa się, że spadek sodu we krwi przyczynia się do zwiększenia aldosteronu. Hormon ten prowadzi do zmniejszenia śródchłonki w błędniku błoniastym.

Warto więc zastąpić sól ziołami, takimi jak m.in.:

• lubczyk,
• czosnek,
• imbir,
• papryka,
• oregano.

Dieta przy chorobie Ménière’a nie powinna zawierać produktów solonych, wysokoprzetworzonych i tych z dodatkiem glutaminianu sodu, oznaczanego na opakowaniach symbolem E621. Warto też unikać potraw typu fast food, wędzonych ryb i mięsa, gotowych mieszanek przypraw (typu kostki rosołowe), a także dań do przygotowania z proszku czy słonych przekąsek. Niewskazane są także żółte sery i warzywa konserwowe.

Ważne w zdrowej diecie jest wypijanie dużej ilości płynów. Jaka jest zależność pomiędzy chorobą Ménière’a a piciem wody? Otóż duża ilość wody wypijanej w ciągu dnia wpływa korzystnie na homeostazę w obrębie ucha wewnętrznego. Niedostateczna ilość wody sprawia, że zostaje ona zatrzymana w organizmie, a to sprzyja tworzeniu się obrzęków i gromadzeniu się endolimfy. W praktyce zatem im więcej pijemy, tym mniej płynów gromadzi się w tkankach, a organizm jest lepiej i efektywniej nawadniany.

Choroba Ménière’a – jak sobie radzić z zawrotami głowy?

Zmiana nawyków żywieniowych pozwala na poprawę zdrowia wielu pacjentów. Jak jeszcze radzić sobie z objawami? Choroba Ménière’a może nasilać się w wyniku stresu, który między innymi podnosi ciśnienie krwi, dlatego ważny jest spokój emocjonalny oraz nauka metod radzenia sobie ze stresorami.

Wiele osób mających to schorzenie stwierdza też, że poprawę obserwują po odpoczynku. Jeśli więc pojawiają się objawy, warto wypić szklankę wody i wypróbować, jak działa drzemka.

Ponadto przy chorobie Ménière’a bardzo ważne jest unikanie używek. Nikotyna i alkohol działają niekorzystnie na układ krążenia, zaburzają ciśnienie i gospodarkę mineralną. Należy więc wykluczyć je z codziennej diety, a przynajmniej ograniczyć do minimum. Niekorzystnie przy chorobie Ménière’a działa także kofeina, która może nasilać szumy uszne. Trzeba więc zrezygnować z kawy, napojów energetyzujących i gazowanych napojów słodzonych typu cola.

Źródła:

1. M. Zagor, P. Czarnecka, M. Janoska-Jaździk, Choroba Meniere’a, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/106005,choroba-menirea [dostęp: 28.04.2023].
2. C.A. Foster, Optimal management of Ménière’s disease, „Therapeutics and Clinical Risk Management” 2015, 11, s. 301–307, DOI: 10.2147/TCRM.S59023 [dostęp: 28.04.2023].
3. K. Niemczyk, K. Pierchała, Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w chorobie Ménière’a, “Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny” 2012, 3 (1), s. 220–226, https://otorhinolaryngologypl.com/api/files/view/4807.pdf [dostęp: 28.04.2023].

10.05.2023

Strona główna » Archives for admin » Strona 7

Jeśli zauważasz krew wyciekającą z ucha, nawet w niewielkiej ilości, koniecznie sprawdź, jakie mogą być przyczyny. Taki objaw może wskazywać na drobny uraz, ale także rozwijający się stan zapalny ucha środkowego. Ze względu na delikatność struktur ucha nie należy lekceważyć żadnych nieprawidłowości. Wymieniamy, z jakich powodów z ucha może wypływać krew!

1. Krew z ucha u dziecka po czyszczeniu patyczkiem
2. Przyczyny krwi z ucha – ciało obce i uraz
3. Krew z ucha przy zapaleniu
4. Krew z ucha – inne możliwe przyczyny

Krew z ucha u dziecka po czyszczeniu patyczkiem

Najczęściej krew z ucha wypływa w niewielkiej ilości. Zauważamy ją np. po czyszczeniu uszu patyczkiem u dziecka lub u siebie. Już w tym momencie warto zaznaczyć, że patyczki higieniczne służą jedynie do ostrożnego oczyszczania małżowiny usznej. Nie powinny być wkładane do delikatnego przewodu słuchowego, ponieważ to właśnie niewłaściwa higiena ucha jest uznawana za najczęstszą przyczynę podrażnień mechanicznych, które objawiają się wyciekiem krwi z ucha.

Jednorazowe otarcia delikatnej skóry przewodu słuchowego, nawet jeśli są bardzo drobne, powinny być odpowiednio leczone. Każde przerwanie ciągłości naskórka stwarza ryzyko nadkażenia. W konsekwencji może rozwijać się zapalenie ucha zewnętrznego, potocznie określane jako ucho pływaka, lub zapalenie ucha środkowego. Oba schorzenia często dotykają dzieci, ponieważ drobnoustroje wirusowe i bakteryjne mogą przedostawać się do uszu nie tylko ze środowiska zewnętrznego, lecz także z gardła. Dzieci natomiast, ze względu na deficyt odporności i krótszą trąbkę słuchową łączącą gardło z uszami, są najbardziej podatne na infekcje.

Drobne podrażnienia przewodu słuchowego mogą być spowodowane także gromadzeniem się wody w uchu, np. po kąpieli na basenie, czy noszeniem słuchawek dousznych. Czop woskowinowy czy stosowanie niektórych detergentów także osłabia bariery ochronne naskórka, przez co może dochodzić do urazów i pęknięć, które objawiają się poprzez wysuszenie skóry, świąd, pieczenie, a nawet krew z ucha.

W wymienionych przypadkach można stosować specjalny wyrób medyczny, np. LIX na bazie glicerolu i lidokainy. Preparaty w kroplach są przeznaczone dla dzieci i dorosłych. Ich zadaniem jest osuszenie tkanek, zmniejszenie obrzęku i redukcja bólu. Preparat łagodzi również podrażnienia oraz zmiękcza woskowinę uszną w przypadku, gdy samoistne oczyszczanie ucha jest utrudnione.

Jednak żadne krople nie powinny być stosowane przy podejrzeniu perforacji (pęknięcia) błony bębenkowej. Jeśli więc zauważysz na patyczku krew w dużej ilości, zwłaszcza jeżeli patyczek został niewłaściwie włożony (zbyt głęboko) do przewodu słuchowego, miej na uwadze, że mogło dojść do przebicia cienkiej błony, co wymaga konsultacji z lekarzem i odpowiedniego leczenia.

Przyczyny krwi z ucha – ciało obce i uraz

Zdarza się, że pojawienie się krwi jest objawem obecności ciała obcego w uchu, zwłaszcza w przypadku najmłodszych z niezwykłą wyobraźnią. Drobne przedmioty o ostrych krawędziach mogą być bezpośrednią przyczyną uszkodzenia struktur ucha.

W przypadku podejrzenia, że dziecko włożyło ciało obce do ucha, należy udać się do lekarza. Samodzielną próbę jego usunięcia podejmuje się tylko w przypadku przedmiotów o owalnym kształcie i dobrze widocznych w kanale słuchowym. Jeśli natomiast widzisz, że z ucha wypływa krew, udaj się do laryngologa.

Krew może wyciekać z ucha także po silnym uderzeniu w głowę. Zdarza się to zwłaszcza po wypadkach samochodowych czy pozornie mniej poważnych incydentach, np. podczas zabawy na rowerze, hulajnodze, deskorolce. Wówczas, poza uszkodzeniem narządu słuchu, może dojść do złamania kości czaszki i przerwania naczyń krwionośnych.

Krwawienie z ucha pojawiające się na skutek upadku zawsze należy pilnie skonsultować z lekarzem, szczególnie jeśli towarzyszą temu zaburzenia równowagi, wymioty i silny ból głowy. Przy podejrzeniu urazu głowy specjalista powinien określić, czy doszło do złamania podstawy czaszki i innych niebezpiecznych następstw. Jeśli krew wypływa razem z wodnistą wydzieliną, stan ten może wskazywać na wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, co bezpośrednio zagraża życiu. W takiej sytuacji należy jak najszybciej udać się do lekarza.

Za wyciek krwi z ucha może odpowiadać także uraz akustyczny. Narażenie na wysoki dźwięk daje natychmiastowe objawy, takie jak: szumy uszne, ból, niedosłuch lub utrata słuchu, zawroty głowy, dekoncentracja. Jeśli pojawia się również wyciek krwi z ucha, najprawdopodobniej doszło do pęknięcia błony bębenkowej pod wpływem dźwięku o wysokiej częstotliwości i ciśnienia w uchu.

Krew z ucha przy zapaleniu

Sama żywoczerwona krew z ucha wskazuje na uraz lub podrażnienie. Jeśli natomiast wyciekająca wydzielina jest krwisto-ropna, najprawdopodobniej przyczyną jest ostre zapalenie ucha środkowego. To schorzenie częściej dotyczy dzieci, ale zachorować mogą również osoby dorosłe.

Zapalenie ucha u dziecka może objawiać się niepokojem, niechęcią do jedzenia i picia, a także wysoką gorączką sięgającą nawet 40 stopni Celsjusza. Chorobie towarzyszy ból ucha, zwykle jednostronny, a także szumy uszne, niedosłuch, swędzenie i obrzęk tkanek. Z kolei krew z ucha przy zapaleniu może pojawić się w momencie pęknięcia błony bębenkowej pod wpływem gromadzącej się wydzieliny, która napierając na membranę, powoduje jej perforację. Charakterystyczne jest wówczas nagłe ustąpienie dolegliwości bólowych.

Niekiedy pojawia się również ostry ból ucha u dziecka bez gorączki, co dotyczy przede wszystkim przewlekłego zapalenia ucha środkowego. W niektórych przypadkach infekcja przyjmuje postać przewlekłą z wysiękiem lub bez. Przy wysiękowym zapaleniu ucha mogą nie występować inne objawy, poza ropną lub ropno-krwistą wydzieliną z ucha.

Krew z ucha – inne możliwe przyczyny

W rzadszych przypadkach przyczyną krwawienia są choroby niedotyczące narządu słuchu. Szczególnie niepokojące są nagłe epizody, kiedy krew leci z ucha w postaci obfitego wylewu. Może to dotyczyć osób chorujących na nadciśnienie tętnicze lub przyjmujących leki przeciwkrzepliwe. Wówczas nawet niewielki uraz lub zmiana ciśnienia może powodować krwawienie z ucha.

Jako kolejną możliwą przyczynę obecności krwi w uchu wymienia się pęknięcie czyraka zlokalizowanego w przewodzie słuchowym. Towarzyszy temu ból, który jest bardzo silny. Choroba zwykle jest spowodowana infekcją o podłożu bakteryjnym, która powoduje zapalenie mieszków włosowych i tworzenie się zmian skórnych wypełnionych ropną wydzieliną. Za pojawienie się wycieku z ucha mogą odpowiadać także zmiany nowotworowe w obrębie struktur ucha wewnętrznego, środkowego i zewnętrznego. Każde krwawienie, zwłaszcza powtarzające się lub obfite, warto więc skonsultować z lekarzem.

Źródła:

1. Hassmann-Poznańska E., Krew z ucha: przyczyny i leczenie, https://www.mp.pl/pacjent/objawy/74772,krwawienie-z-ucha (dostęp: 31.03.2023).
2. Wiercińska M., Ostre i przewlekłe zapalenie ucha środkowego: przyczyny, objawy i leczenie, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-uszu/177491,ostre-zapalenie-ucha-srodkowego (dostęp: 31.03.2023).

20.01.2023

Strona główna » Archives for admin » Strona 7

Ze względu na specyficzną budowę małżowina uszna jest szczególnie podatna na gromadzenie się zanieczyszczeń, a także woskowiny wypływającej z przewodu słuchowego. To z kolei zwiększa ryzyko zatykania porów skórnych i powstawania różnego rodzaju wykwitów. Wbrew pozorom pryszcz w uchu to dość częsta przypadłość. Ze względu na lokalizację już drobna zmiana może być źródłem dużego dyskomfortu. Ponieważ tkanki wyściełające ucho zewnętrzne są delikatne, usuwanie zmian w ich obrębie powinno odbywać się rozważnie. Jak w bezpieczny sposób pozbyć się tego problemu? Dowiedz się więcej!

Czym jest pryszcz w uchu i jakie objawy wywołuje?

W zasadzie pryszcz w uchu niewiele różni się od zmian występujących na innych obszarach ciała. Zwykle przyjmuje postać niewielkiego, kilkumilimetrowego zgrubienia wypełnionego ropną wydzieliną. Otoczka wykwitu może być zaczerwieniona, a skóra wokół niego obrzmiała, za co odpowiada stan zapalny. Niekiedy pryszcz pęka i ropa z domieszką krwi wydostaje się na zewnątrz.

Takie zmiany mogą rozwijać się w różnych miejscach ucha — na małżowinie, na płatku ucha, a także w obrębie przewodu słuchowego zewnętrznego. To bardzo newralgiczna część ciała, dlatego nawet najdrobniejsza krosta w uchu może przysparzać wielu nieprzyjemnych doznań, takich jak:

• ból ucha;
• swędzenie;
• uczucie pełności, wilgoci;
• pieczenie;
• kłucie;
• napięcie skóry;
• łuszczenie w obrębie zmiany;
• zaczerwienienie;
• uczucie ciepłoty.

Najbardziej kłopotliwe są zmiany skórne znajdujące się na początku kanału słuchowego i głębiej. Mogą towarzyszyć im nie tylko silne dolegliwości bólowe, lecz także zaburzenia słuchu. Jeśli pryszcz znajduje się wewnątrz kanału słuchowego lub przy jego ujściu, może powodować gromadzenie się woskowiny albo jej blokowanie. Z kolei gdy wydzielina nie odprowadza się prawidłowo, może dojść do powstania tzw. czopa lub korka woskowinowego. Zaczopowanie może bardzo boleć, staje się też podatne na rozwój infekcji.

Ponadto ta część ciała nie jest dobrze widoczna, dlatego drobną krostkę trudno zauważyć, dopóki nie przybierze sporych rozmiarów i nie przysporzy dolegliwości.

W jaki sposób powstają takie zmiany? Proces rozwoju zaskórników w uchu

Bez względu na miejsce występowania mianem pryszczy określa się wykwity, które pojawiają się w wyniku zablokowania ujścia gruczołów łojowych. Jako bezpośrednie przyczyny tworzenia się pryszczy w uchu (oraz na innych partiach ciała) wymienia się:

• nadprodukcję sebum, które gromadzi się w gruczołach;
• nadmierne rogowacenie w obrębie mieszków włosowych — martwe komórki złuszczonego naskórka w zagłębieniach w skórze zatykają ich ujście;
• zanieczyszczenia, które także blokują kanaliki.

W uchu zwykle powstają zaskórniki. Mogą być one zamknięte (zlokalizowane pod skórą) lub otwarte (z ciemną kropką w środku). Niekiedy zanikają samoistnie, jednak w wyniku gromadzenia się ich treści mogą narastać i powodować stan zapalny. Wówczas drobny zaskórnik powiększa się i przeobraża w pryszcz.

Co może przyczyniać się do powstawania pryszczy w uchu?

Istnieje wiele czynników, które mogą powodować zmiany skórne. Jednak najczęstszą przyczyną powstawania pryszczy w obrębie małżowiny jest niewłaściwa higiena. Rozwojowi tego rodzaju zmian sprzyja głównie brud, który stanowi pożywkę dla bakterii.

Na zmiany tej okolicy ciała narażone są także osoby, u których występuje trądzik. W takich przypadkach często obserwuje się podwyższony poziom produkcji sebum lub skłonność do zatykania porów. Wbrew pozorom ten problem dotyczy nie tylko nastolatków w okresie dojrzewania. Mając na uwadze, że również na uchu znajdują się gruczoły łojowe, trzeba pamiętać, że problem trądziku może obejmować także tę partię, tym bardziej, że jest narażona na obecność brudu i bakterii. Pryszcze w uchu mogą pojawić się więc także w następstwie zaburzeń hormonalnych, stresu, niewłaściwej diety czy wszelkich innych czynników, które przyczyniają się do rozwoju i nasilenia trądziku.

Wykwity jako objaw zapalenia lub czyraka ucha — przyczyny powstawania

Wiesz już, że trądzik w uchu zdarza się dość często, a pojedyncze pryszcze mogą być następstwem niewłaściwej pielęgnacji. Warto jednak pamiętać, że nieco podobne objawy występują także w przypadku innych zmian, które mogą być mylone z pryszczami. Do takich należą m.in.:

• Zapalenie ucha zewnętrznego — to schorzenie infekcyjne, za które najczęściej odpowiadają bakterie, rzadziej grzyby. Do możliwych objawów zapalenia ucha zewnętrznego należą: wysypka, łuszczenie się skóry i pęcherze, a także symptomy ogólnoustrojowe, np. podwyższona temperatura ciała. Podejrzewając tę chorobę, warto udać się do lekarza, ponieważ leczenie może wymagać stosowania środków zwalczających patogen odpowiedzialny za zakażenie.
• Czyrak — to bolesne zgrubienie, które powstaje w wyniku zakażenia drobnoustrojami — za infekcję odpowiadają głównie paciorkowce lub gronkowce. Do powstawania zmian czyrakowych przyczyniają się uszkodzenia tkanek, także obecność pryszczy. Osoby, które nie wiedzą, jak wygląda czyrak, często mylą go ze zwykłymi krostami. Tego typu guzek na skórze może przyjmować duże rozmiary. Jest też bardzo bolesny, a w miarę powiększenia się stanu zapalnego, występuje także obrzęk. Do leczenia czyraka ucha niezbędne jest stosowanie leków dostępnych na receptę, tym samym wskazana jest konsultacja lekarska. Jeśli zmiana nie goi się prawidłowo, konieczne może okazać się chirurgiczne nacięcie czyraka.

Czy maści i domowe sposoby na pryszcze pomogą?

Jeśli zastanawiasz się, co zrobić z pryszczem w uchu, który nie ustępuje, przede wszystkim zapamiętaj, że niewskazane jest jego wyciskanie. Wśród dostępnych sposobów na przeciwdziałanie temu problemowi wymienia się metody domowe. W wielu przypadkach wystarczy odpowiednia pielęgnacja i unikanie ryzyka rozwoju drobnoustrojów bakteryjnych czy grzybiczych. Niektórzy do leczenia wykorzystują preparaty dostępne bez recepty, np. maść ichtiolową, wodę utlenioną czy olejek z drzewa herbacianego. Takie preparaty można ostrożnie stosować na małżowinę uszną. Jeśli jednak pryszcz znajduje się wewnątrz przewodu słuchowego, nie wprowadzaj tam żadnych olejków czy domowych mieszanek bez konsultacji z lekarzem. Istnieje ryzyko, że podrażnią kanał, a nawet delikatną błonę bębenkową.

Na czym polega leczenie pryszczy i krost w uchu, które nie ustępują?

Trzeba mieć na uwadze to, że z pozoru niegroźny pryszcz może być objawem poważniejszej infekcji. Jeśli więc taka zmiana nie ustępuje w ciągu kilku dni lub towarzyszą jej dokuczliwe objawy, najlepiej skonsultować się z lekarzem. Specjalista po obejrzeniu pryszczy może przepisać maść, krople, a nawet środki doustne, które pozwolą szybko się ich pozbyć. Różne preparaty wykazują działanie przeciwzapalne, a w razie potrzeby także przeciwdrobnoustrojowe.

Jak zapobiegać zmianom w obrębie skóry? Higiena

Warto pamiętać, że nieodpowiednia higiena to nie tylko niedokładne czy zbyt rzadkie mycie. Wszelkiego rodzaju podrażnienia, zbyt intensywna ingerencja w delikatne tkanki czy długotrwale utrzymująca się wilgoć szczególnie sprzyjają rozwojowi problemów skórnych. Oto podstawowe wskazówki, jak dbać o higienę:

• Do mycia stosuj łagodne preparaty przeznaczone do tego celu, a najlepiej delikatne mydło i wodę.
• Unikaj detergentów, które mogą wysuszać skórę.
• Nie pocieraj nadmiernie małżowiny, a jedynie delikatnie przesuwaj po niej zwilżony wacik.
• Po umyciu dokładnie osuszaj tkanki.
• Nigdy nie wkładaj patyczków higienicznych do przewodu słuchowego.
• Obserwuj ucho i w porę reaguj w przypadku jakichkolwiek niepokojących objawów.

Źródła:

1. Bartoszewicz R., Zarębska P., Bruzgielewicz A., Niemczyk K.: Zapalenie ucha zewnętrznego. Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny, 2012, 110–116. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2084530812700199 (data odczytu: 08.12.2022).
2. Biegaj M.: Trądzik pospolity i jego leczenie. Kosmetologia Estetyczna 2/2017/ vol. 6, s.: 155–158. https://aestheticcosmetology.com/wp-content/uploads/2019/01/ke2017.2-6.pdf (data odczytu: 08.12.2022).
3. Buksińska M.M., Skarżyński H., Cyra K.: Czyrak przewodu słuchowego zewnętrznego – opis przypadku. Nowa Audiofonologia, 2020; 9(2–3): 22–25 DOI: 10.17431/9.2–3.3. https://www.nowaaudiofonologia.pl/pdf-132186-63674?filename=Czyrak%20przewodu.pdf (data odczytu: 08.12.2022).

18.12.2022

Strona główna » Archives for admin » Strona 7

Nieprzyjemne uczucie, takie jak tętnienie i pulsowanie, a także dźwięki określane jako trzaski lub pukanie w uchu, należą do stosunkowo często zgłaszanych dolegliwości. To objawy niespecyficzne, które mogą mieć różne przyczyny – począwszy od zatkania kanału słuchowego woskowiną, poprzez infekcje uszu, skończywszy na schorzeniach ogólnoustrojowych i urazach. Wyjaśniamy, co może oznaczać pukanie w uchu i jak leczyć tę przypadłość.

Czym jest pukanie w uchu?

Pulsowanie, tętnienie czy też pukanie w uchu określa się jako dźwięki pochodzące z wewnątrz, słyszalne subiektywnie, tylko przez osobę chorą. Dyskomfortowi niekiedy towarzyszą zawroty głowy, szumy uszne, sporadyczne piszczenie i trzaskanie czy niedosłuch, ale niekoniecznie. Zdarza się też, że intensywność odczuwanego pukania w uchu ulega natężeniu pod wpływem aktywności fizycznej czy zmiany pozycji.

Pukanie w uchu może mieć także bezpośredni wpływ na koncentrację. Wszelkie słyszalne i odczuwalne nieprawidłowości są przyczyną dekoncentracji, przemęczenia, rozdrażnienia, a nawet zaburzeń snu.

Co oznacza pukanie w uchu? Przyczyny pulsowania w uchu

Pukanie w uchu może mieć różne przyczyny. To niespecyficzny objaw, który towarzyszy wielu schorzeniom, niekoniecznie związanym z narządem słuchu. Wśród nich wymienia się m.in. zmiany:

• audiologiczne, czyli dotyczące narządu słuchu;
• neurologiczne, wynikające z zaburzeń układu nerwowego;
• naczyniowe, które towarzyszą schorzeniom układu sercowo-naczyniowego;
• infekcyjne, będące następstwem chorób wirusowych, bakteryjnych lub grzybiczych;
• onkologiczne, czyli objawy zmian nowotworowych.

Pukanie i tętnienie w uchu a zatkanie kanału woskowiną

Jedną z częstych, najbardziej banalnych, ale wbrew pozorom poważnych przyczyn pukania w uchu może być zatkanie przewodu słuchowego woskowiną uszną. Woszczek, czyli substancja składająca się z wydzieliny gruczołów łojowych i potowych, jest naturalną barierą ochronną zewnętrznej części ucha.

Lepki wosk odpowiada za wychwytywanie drobnoustrojów i zanieczyszczeń, które są usuwane z kanału słuchowego dzięki naturalnej migracji komórek do zewnętrznej części ucha. Woszczek warunkuje też prawidłowe nawilżenie tkanek.

Często popełnianym błędem jest czyszczenie uszu za pomocą patyczków higienicznych. Sprzyja to nadmiernej produkcji woskowiny, która może gromadzić się w uchu. Jednym z objawów zatkania kanału słuchowego jest właśnie tętnienie, pulsowanie i pukanie w uchu – ze względu na napór gęstej wydzieliny usznej na tkanki. Dodatkowo, zwłaszcza po kąpieli, może występować uczucie rozpierania, wilgoci, a nawet silny ból ucha, ponieważ nadmiar woskowiny pęcznieje pod wpływem wilgoci i naciska na przewód słuchowy.

Osoby, którym dokucza ból wynikający z podrażnienia tkanek przez zalegającą woskowinę, lub często są narażone na wilgoć, mogą stosować krople do uszu, na przykład wyrób medyczny LIX, który wspomaga osuszanie tkanek, łagodzi ból i dyskomfort. Warto też pamiętać, że podczas codziennej higieny uszu należy myć tylko małżowinę oraz widoczną część przewodu słuchowego. Próby oczyszczenia głębszych struktur ucha mogą przyczynić się do podrażnienia i zatkania przewodu słuchowego, a w skrajnych przypadkach do uszkodzenia delikatnej błony bębenkowej.

Pukanie w uchu jako objaw chorób infekcyjnych

Jako kolejne z możliwych przyczyn pukania w uchu wymienia się schorzenia infekcyjne. Wilgoć i ciepłota panująca w uchu sprzyjają rozmnażaniu się drobnoustrojów, dlatego ten narząd jest narażony na rozwój chorób wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych.

Infekcje ucha zewnętrznego i środkowego występują głównie u dzieci i osób starszych, co ma związek z deficytem odporności. Choroby uszu mogą wywoływać takie dolegliwości jak: ból, swędzenie, pulsowanie czy właśnie pukanie w uchu. Choroba o podłożu infekcyjnym wywołuje stan zapalny. To z kolei jest przyczyną obrzęku, zaczerwienienia i gromadzenia się wysięku zapalnego. Objawem takich zmian może być m.in. nieprzyjemne pukanie w uchu. Wbrew pozorom chorobom ucha nie zawsze towarzyszy gorączka, dlatego obserwując jakiekolwiek objawy ze strony narządu słuchu, warto brać pod uwagę infekcje uszu.

Pukanie i tętnienie w uchu po narażeniu na hałas

Za pulsowanie i pukanie w uchu może odpowiadać także ubytek słuchu spowodowany długotrwałym narażeniem na hałas. Wysokie dźwięki czasowo lub trwale upośledzają słuch, prowadząc do uszkodzenia struktur ucha środkowego.

Poważną sytuacją jest nagłe uszkodzenie słuchu przez hałas, pod wpływem którego dochodzi do pęknięcia błony bębenkowej. Objawami takiego powikłania są m.in. szumy uszne, intensywny ból, piszczenie i pukanie w uchu, zawroty głowy, niekiedy wyciek z ucha, także krwisty.

Wysokie ciśnienie krwi i choroby ogólnoustrojowe jako przyczyny pukania w uchu

Pulsowanie, tętnienie i pukanie w uchu zwykle są kojarzone ze schorzeniami narządu słuchu. Warto jednak pamiętać, że tego rodzaju dolegliwości występują także jako objaw chorób ogólnoustrojowych i innych zaburzeń zdrowia. Z tego względu długotrwale utrzymujące się dolegliwości powinny skłonić do wizyty u specjalisty.

Pulsowanie i tętnienie w uszach może wskazywać m.in. na:

• nadciśnienie tętnicze;
• zaburzenia mięśni żuchwy;
• infekcje górnych dróg oddechowych;
• choroby nowotworowe;
• tętniaki i guzy mózgu,
• urazy głowy, zwłaszcza kości skroniowej;
• chroniczny lub silny stres;
• skutki uboczne przyjmowania niektórych leków, na przykład diuretyków pętlowych, kwasu acetylosalicylowego, erytromycyny.

Jak leczyć pulsowanie w uchu?

Jednorazowe epizody pukania czy pulsowania w uchu zwykle nie są powodem do niepokoju, o ile nie występują po urazie czy wypadku. Dyskomfort może być spowodowany np. podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi w sytuacji nerwowej. Jeśli natomiast za dolegliwość odpowiada nagromadzona woskowina uszna, należy zadbać o oczyszczenie przewodu słuchowego i dalszą, prawidłową higienę uszu.

Jeśli natomiast pukanie w uchu trwa przewlekle lub występuje nagle i towarzyszą mu inne niepokojące objawy, należy koniecznie udać się do internisty lub, w przypadku podejrzenia infekcji ucha, lekarza laryngologa. To, jak leczyć pukanie w uchu, zależy przede wszystkim od prawidłowej diagnozy pacjenta.

W wielu przypadkach konieczne okazuje się leczenie farmakologiczne, w tym stosowanie antybiotyków czy środków przeciwgrzybiczych. Z kolei jeśli za pukanie w uchu odpowiadają choroby ogólnoustrojowe, leczenie musi obejmować zwalczanie nie tylko objawów, lecz także przyczyny.

Źródła:

1. Bartoszewicz R. i in., Zapalenie ucha zewnętrznego, Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny 2012, nr 1.2, s. 110-116.
2. Kacprzyk A., Czop woskowinowy – jak prawidłowo dbać o higienę uszu, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/inne-zagadnienia/286540,uszy-woskowina-czop (dostęp: 18.12.2023).
3. Otorynolaryngologia kliniczna, red. K. Niemczyk, Warszawa 2015.
4. Zagor M., Szumy uszne: przyczyny, objawy i leczenie. Jak pozbyć się szumu w uszach?, https://www.mp.pl/pacjent/objawy/105636,szumy-uszne (dostęp: 18.12.2023).

25.11.2022

Strona główna » Archives for admin » Strona 7

Istnieje kilka rodzajów słuchu. Podstawowy podział obejmuje słuch fizyczny, słuch muzyczny i słuch fonematyczny. Jak definiować ten ostatni? Co wpływa na jego prawidłowe funkcjonowanie? Czy słuch fonematyczny można rozwijać, a jeśli tak, to w jaki sposób? Na te i inne pytania odpowiadamy w poniższym artykule.

Czym jest słuch fonematyczny?

Słuch fonematyczny, nazywany również słuchem fonemowym, różni się od tzw. słuchu fizjologicznego (fizycznego). Ten ostatni odpowiada za ostrość słyszenia, czyli rozróżnianie siły docierających do ucha bodźców dźwiękowych. Na jego podstawie rozwija się słuch muzyczny, dzięki któremu możemy analizować dźwięki pod względem ich barwy, wysokości czy czasu trwania.

Prawidłowo wykształcony słuch fonematyczny to zdolność do rozróżniania różnych dźwięków mowy. Odpowiada za różnicowanie poszczególnych głosek, z których składają się sylaby, a następnie wyrazy. Głoski stanowią rzeczywistą realizację abstrakcyjnych bytów, jakimi są fonemy. To najmniejsze elementy mowy. Głoski dzielą się wewnętrznie według różnych klasyfikacji. Mogą być m.in. dźwięczne lub bezdźwięczne i różnić się między sobą tylko tą jedną cechą. Przykładowo głosce dźwięcznej „g” odpowiada bezdźwięczne „k”.

Niedosłuch fizyczny utrudnia odbiór i rozumienie mowy. Jeżeli jest wrodzony, może prowadzić do powstania problemów logopedycznych, takich jak opóźnienie rozwoju mowy czy wady wymowy. Źle wykształcony słuch fonematyczny także utrudnia kształtowanie się zdolności mówienia oraz przyczynia się do wystąpienia zaburzeń mowy już ukształtowanej. Jest również przeszkodą w nauce czytania i pisania. W toku edukacji dziecko dotknięte takim niedosłuchem wykazuje trudności z opanowaniem takich umiejętności jak:

• rozumienie treści poleceń,
• czytanie ze zrozumieniem,
• przytaczanie fragmentów tekstów z pamięci,
• formułowanie wypowiedzi ustnych i pisemnych,
• rozróżnianie zmiękczeń,
• nauka języków obcych (w szczególności zapamiętywanie słów w danym języku),
• zapamiętywanie dłuższych ciągów wyrazowych, np. kolejności dni tygodnia.

Problemy ze słuchem fonemowym często są przyczyną dysleksji. To zaburzenie jest coraz częściej diagnozowane u dzieci w wieku szkolnym. Manifestuje się specyficznymi trudnościami w czytaniu i pisaniu. Typowe objawy dysleksji to mylenie podobnie wyglądających liter (np. „b” i „d”), pomijanie sylab znajdujących się w środku wyrazów, pomijanie końcowych części wyrazów, zmienianie kolejności głosek, wolne tempo czytania.

Jak kształtuje się słuch fonemowy u dzieci?

Rozwój słuchu fonemowego rozpoczyna się we wczesnej fazie życia dziecka, a kończy zazwyczaj w okresie przedszkolnym. Zgodnie z klasyfikacją R.J. Lewina wyróżniamy 5 etapów rozwoju słuchu fonematycznego u dzieci:

• Etap I – brak umiejętności różnicowania dźwięków, brak mowy czynnej i biernej u dziecka.
• Etap II – umiejętność różnicowania dźwięków najmniej podobnych. Niepoprawna, zniekształcona mowa u dziecka. Brak umiejętności odróżniania wymowy poprawnej od niepoprawnej (zarówno u siebie, jak i innych).
• Etap III – umiejętność różnicowania prawie wszystkich głosek oraz odróżniania wymowy poprawnej od niepoprawnej.
• Etap IV – umiejętność różnicowania wszystkich głosek (nieliczne pomyłki). Prawidłowa wymowa u dziecka.
• Etap V – słuch fonematyczny jest całkowicie ukształtowany. Dziecko odróżnia od siebie i poprawnie wymawia wszystkie głoski.

Słuch fonematyczny u dziecka powinien być w pełni ukształtowany pod koniec edukacji przedszkolnej. Jeżeli tak nie jest, należy rozpocząć diagnostykę w celu ustalenia przyczyn zaburzenia.

Jakie są przyczyny zaburzeń słuchu fonematycznego?

Zaburzenia słuchu fonematycznego manifestują się poprzez trudności w rozumieniu mowy i samodzielnego posługiwania się nią. W następstwie tych problemów pojawiają się dalsze trudności, np. te związane z nauką pisania i czytania. Zdarzają się także sytuacje, w których dziecko prawidłowo posługuje się mową pomimo źle rozwiniętego słuchu fonematycznego. Pozwala to przypuszczać, że przyczyny zaburzeń w tym zakresie mogą być różnorodne.

Pierwszym powodem zaburzeń słuchu fonemowego mogą być schorzenia i uszkodzenia ciała. Częstym źródłem tego typu problemów są powikłania po różnorodnych chorobach uszu (np. zapaleniu ucha środkowego), ale także zaczopowanie przewodu słuchowego np. zalegającą w nadmiarze woskowiną. Niedosłuch fizyczny może być również wywołany uszkodzeniem mechanicznym lub wadą wrodzoną u dziecka.

Uszkodzenie fizyczne może dotyczyć także ośrodkowego układu nerwowego. Naruszenie struktury mózgu w obrębie lewego płata skroniowego prowadzi do afazji. Zakres trudności powstałych wskutek takiego uszkodzenia może być szerszy lub węższy. W przypadkach łagodnych występuje np. nieumiejętność odróżniania od siebie dźwięków różniących się tylko jedną cechą. Poważna afazja obejmuje całkowity brak umiejętności rozumienia mowy i posługiwania się nią.

Inną przyczyną zaburzeń funkcjonowania słuchu fonemowego może być obniżona sprawność intelektualna dziecka. Wpływa ona na opóźnienie rozwoju percepcji słuchowej, a w konsekwencji spowalnia lub uniemożliwia nabywanie pozostałych, omówionych wyżej umiejętności.

Obserwowanie rozwoju mowy u dziecka jest niezwykle istotnym zadaniem każdego rodzica i opiekuna. W przypadku zauważenia niepokojących symptomów warto jak najszybciej udać się do specjalisty.

Jak przebiega badanie słuchu fonematycznego?

Aby ocenić wrażliwość słuchową, należy wykonać badanie słuchu fonemowego. Jest ono proste i dość szybkie, a jego wyniki pozwalają wnioskować m.in. o gotowości szkolnej. Jeżeli młodsze dziecko ma problemy z wymową, warto wykonać takie badanie kontrolnie.

Badanie słuchu fonematycznego rozpoczyna się od zaproszenia małego pacjenta do cichego pomieszczenia, w którym nie ma żadnych elementów mogących rozproszyć jego uwagę. To bardzo ważne, ponieważ cała procedura wymaga od dziecka skupienia i koncentracji na przedstawianych mu zadaniach. Aby wyniki były wiarygodne, pacjent nie może być też zmęczony, chory ani w żaden inny sposób niedysponowany.

Sama procedura powinna przebiegać w miłej i przyjaznej atmosferze. Z uwagi na wiek osób badanych zwykle przypomina zabawę. Ćwiczenia słuchowo-logopedyczne proponowane podczas testu najczęściej opierają się na rozpoznawaniu i nazywaniu obiektów pokazanych na obrazkach czy też łączeniu w pary wyrazów do siebie podobnych.

Badanie słuchu fonematycznego powinno być poprzedzone badaniem słuchu fizycznego. W przypadku podejrzenia zaburzeń warto wykonać je jak najszybciej, ponieważ nieprawidłowo funkcjonujący i nierehabilitowany słuch fizyczny opóźnia rozwój słuchu fonematycznego. Niedosłuch fizyczny może być zdiagnozowany już w pierwszej dobie życia dziecka na drodze badania przesiewowego. Wcześnie postawiona diagnoza pozwala uniknąć wielu problemów związanych z rozwojem mowy. Dobrze dobrany aparat słuchowy umożliwia wyrównanie ubytku słuchu fizycznego, a dzięki temu wspomaga słuch fonematyczny u dzieci, które tego potrzebują.

Jak ćwiczyć słuch fonematyczny?

Po wykluczeniu niedosłuchu fizycznego w poradni audiologicznej należy rozpocząć terapię logopedyczną. Specjalista proponuje odpowiednie ćwiczenia z zakresu analizy i syntezy słuchowej. Są one nakierowane na doskonalenie różnorodnych umiejętności. Warto wprowadzić również ćwiczenia rozwijające mowę i wzbogacające język. Przykładowe ćwiczenia mające na celu rozwijanie słuchu fonematycznego to:

• wyklaskiwanie sylab w wyrazach,
• literowanie słów,
• dzielenie wyrazów na sylaby,
• rozpoznawanie i różnicowanie głosek,
• tworzenie słów z podanych głosek,
• nazywanie dźwięków natury.

Doskonalenie słuchu fonematycznego wymaga regularnej pracy z dzieckiem pod kontrolą logopedy, który ocenia postępy i ewentualnie modyfikuje plan terapii w celu uzyskania jak najlepszych rezultatów w jak najkrótszym czasie.

Źródła:

Kaczmarek, B., Słuch fonematyczny a percepcja wypowiedzi słownych, Kosmos 1998, nr 47.3, s. 271-276.
Kruczyńska A., Kurkowski Z., Diagnoza i usprawnianie słuchu fonematycznego i fonetycznego, Nowa Audiofonologia 2020, nr 4.4, s. 58-66.
Krzyżyk D., Słuch fonematyczny i artykulacja a sprawność ortograficzna, https://rebus.us.edu.pl/bitstream/20.500.12128/629/5/Krzyzyk_Sluch_fonematyczny_i_artykulacja.pdf

25.11.2022

Strona główna » Archives for admin » Strona 7

Higiena uszu jest równie ważna, jak higiena każdej innej części ciała. Choć nie widzimy naszych przewodów słuchowych, powinniśmy dbać o ich dobrą kondycję i regularnie usuwać z nich zanieczyszczenia. W przeciwnym razie może dojść do różnych patologii, takich jak nieprzyjemne szumy w uszach czy też powstanie korków woskowinowych. Istnieją domowe sposoby czyszczenia uszu. Jednym z nich jest zakraplanie parafiny do kanałów słuchowych.

Czym jest parafina do ucha? Kiedy jej używać?

Parafina powstaje w wyniku destylacji ropy naftowej. W zależności od składu występuje pod różnymi postaciami. Wyróżniamy parafinę ciekłą, miękką i twardą (w stałym stanie skupienia). Najpopularniejsze i najłatwiejsze w użytkowaniu są spraye i krople do uszu z zawartością oleju parafinowego.

Stosowanie tej substancji przynosi wiele korzyści zdrowotnych i pielęgnacyjnych dla ciała człowieka. W kosmetyce popularny jest zabieg parafinowy na dłonie. Wykonuje się go w celu zmiękczenia i nawilżenia skóry. Daje to efekt odmładzający i upiększający.

Przyjmowanie parafiny doustnie ma z kolei pozytywny wpływ na kondycję jelit i innych narządów wewnętrznych. Preparat spożywany na czczo lub wieczorem pomaga pozbyć się zalegających w układzie pokarmowym złogów, dzięki czemu przynosi ulgę w zaparciach.

Parafina jest też skuteczna przy oczyszczaniu kanałów słuchowych z zalegającej w ich wnętrzu wydzieliny. Prawidłowo zastosowana pozwala uniknąć wielu nieprzyjemnych doznań, od szumów usznych aż po częściową lub całkowitą utratę słuchu spowodowaną zaczopowaniem narządu.

Jak działa parafina na zatkane ucho?

Ucho jest narządem samoczyszczącym i samonawilżającym się. Obie te funkcje są spełniane przez produkowaną w jego wnętrzu woskowinę (wosk uszny), która składa się głównie z wydzieliny gruczołów łojowych i fragmentów złuszczonego naskórka. Jej ilość w przewodzie słuchowym jest zwykle samoczynnie regulowana przez organizm. Zdarza się jednak, że występuje nadprodukcja woskowiny. Gdy woskowina zbiera się w nadmiarze, może znacząco utrudniać nasze funkcjonowanie.

Niekiedy nadmiar woskowiny usznej jest również efektem niewłaściwej dbałości o higienę narządu słuchu. Wkładanie do przewodu słuchowego przedmiotów, takich jak kulki z waty czy patyczki higieniczne, jest wysoce niewskazane. Grozi ubiciem wydzieliny i uformowaniem jej w czop. To z kolei uniemożliwia wydobycie jej na zewnątrz. Źle pojmowana higiena może też być przyczyną różnych dolegliwości, od bólu ucha po niedosłuch. W skrajnych przypadkach może prowadzić do mechanicznego uszkodzenia błony bębenkowej.

Parafina pomaga skutecznie i bezpiecznie oczyszczać kanały słuchowe z zalegającego w ich wnętrzu materiału. Rozrzedza i zmiękcza wydzielinę, sprawiając, że wypływa z narządu. Warto wiedzieć, że parafina jest bezpieczna dla alergików. Nie ma właściwości uczulających, dzięki czemu jej stosowanie nie powoduje skutków ubocznych.

Aby pozbyć się czopu woskowinowego, należy zakraplać zatkane ucho 2 razy dziennie przez 3–4 dni. Usuwanie nadmiaru woskowiny z uszu warto przeprowadzać również profilaktycznie, 1–2 razy w tygodniu.

Jak prawidłowo czyścić uszy parafiną?

Preparaty na bazie parafiny są stosunkowo tanie i łatwo dostępne. Warto kupować je w aptekach, aby mieć pewność, że produkt jest bezpieczny i najwyższej jakości. Usuwanie zalegającej woskowiny z uszu można przeprowadzić samodzielnie w domu. Zabieg jest bezbolesny i nie zajmuje dużo czasu. Jest ponadto bezpieczny zarówno dla osób dorosłych, jak i dzieci.

Aby oczyścić kanał słuchowy, w pierwszej kolejności trzeba stworzyć ku temu warunki i przygotować odpowiednie narzędzia. Miejsce zabiegu powinno być spokojne, tak aby nic nas nie rozpraszało. Przed przystąpieniem do pracy należy zastanowić się, jaka pozycja będzie najwygodniejsza do zakrapiania uszu. Warto też rozważyć, czy potrzebna będzie pomoc drugiej osoby (np. kogoś z rodziny).

Oprócz preparatu, który ma zostać zastosowany, warto przygotować sobie również chusteczki bądź papier toaletowy. Następnie należy roztopić parafinę stałą lub podgrzać preparat w formie ciekłej. Powinien mieć temperaturę zbliżoną do temperatury ciała, czyli około 36 stopni C. Leżąc na boku lub mając mocno przechyloną w jedną stronę głowę, należy wkroplić do wnętrza ucha 3–4 krople preparatu. Po odczekaniu kilku minut procedurę należy powtórzyć na drugim uchu.

Końcowym etapem zabiegu jest oczyszczenie małżowiny usznej z materiału, który wypłynie z kanału słuchowego. Można tego dokonać przy użyciu chusteczki, zwilżonego frotowego ręcznika czy też patyczka kosmetycznego. Niewskazane jest natomiast czyszczenie patyczkiem wnętrza ucha.