Drenaż uszu – jak wygląda, na czym polega?
Drenaż uszu polega na umieszczeniu w błonie bębenkowej drenu, którego zadaniem jest przywrócenie prawidłowej wentylacji w uchu, a tym samym umożliwienie odpływu wydzieliny. Dreny najczęściej zakłada się u dzieci chorujących na przewlekłe wysiękowe zapalenie uszu, niekiedy również po operacji usunięcia migdałka gardłowego. Po zabiegu konieczne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza. Sprawdź, jak wygląda zabieg drenażu uszu u dzieci i dorosłych oraz jakie są wskazania do jego przeprowadzenia!
W jakim celu zakłada się dreny w uchu?
U osób zdrowych trąbka Eustachiusza (trąbka słuchowa) łączy ucho środkowe z nosogardłem, zapewniając przepływ powietrza do błony bębenkowej. Jeśli w wyniku różnych przyczyn dojdzie do obrzęku trąbki słuchowej, wówczas światło kanału słuchowego ulega zwężeniu, co może prowadzić do rozwoju licznych patologii ucha, najczęściej z objawami niedosłuchu i gromadzenia się wydzieliny potęgującej ból.
Drenaż uszu (tympanostomia) to zabieg laryngologiczny, który wykonuje się w celu zapewnienia prawidłowej wentylacji ucha. Założenie kilkumilimetrowego drenu skutkuje zmniejszeniem ciśnienia w uchu, a także ułatwia odprowadzanie wysięku, zmniejszając ból.
Drenaż ucha środkowego – wskazania
Drenaż uszu wykonuje się głównie u osób chorujących na przewlekłe wysiękowe zapalenie ucha. Zabieg drenażu u dzieci wykonywany jest najczęściej, ponieważ pacjenci w pierwszych latach życia są najbardziej narażeni na rozwój wysiękowego zapalenia uchu.
Wskazaniem do drenażu jest obustronne występowanie tego schorzenia przez 3 miesiące lub obserwowanie wysięku przez dłuższy czas (ok. 6 miesięcy). W niektórych przypadkach lekarz może uznać, że dreny powinny być założone wcześniej, np. gdy doszło do powikłań, takich jak znaczne pogorszenie słuchu z jednoczesnym opóźnieniem rozwoju mowy czy też zniszczenie struktur ucha środkowego.
W niektórych przypadkach zakłada się dreny po operacji usunięcia przerośniętego migdałka gardłowego. Tzw. trzeci migdał powoduje zwężenie trąbki słuchowej poprzez rozrost tkanki łącznej. Inne wskazania do drenażu uszu to:
- nawracające ostre zapalenie ucha środkowego (3 nawroty w ciągu pół roku lub 4 w ciągu roku);
- choroba Meniere’a – drenaż wykonuje się w celu redukcji zawrotów głowy;
- zapalenie trąbki Eustachiusza – dreny ułatwiają aplikację środków farmakologicznych.
Rodzaje drenów wentylacyjnych
Dreny umieszczane w błonie bębenkowej wykonane są z tworzyw sztucznych, biokompatybilnych z ludzkimi tkankami. Materiał zastosowany do produkcji drenów to silikon, politetrafluoroetylen lub metal. Tworzywa te zapewniają zachowanie największego ciśnienia. Są to niewielkie kanaliki o średnicy od 0,5 do 1,2 mm. Wielkość i rodzaj drenów dobiera się w zależności od indywidualnych zaleceń lekarza.
Najczęściej rodzaje drenów dzieli się w zależności od tego, jak długo dreny mają pozostać w uszach:
- Dreny wypadające samoistnie – mają równe kołnierze (zagięcia) po obu stronach, co zapobiega ich przedwczesnemu przesunięciu się. Dreny takie są niewielkie i zostają „wypchnięte” przez gojącą się błonę bębenkową po kilku miesiącach do roku. Kolejno dren jest usuwany z ucha zewnętrznego w gabinecie laryngologicznym. W niektórych przypadkach dren w uchu pozostaje przez ok. 2 lata – wówczas zwykle musi być usunięty chirurgicznie.
- Dreny zakładane na dłuższy okres – mają dwa kołnierze, przy czym wewnętrzny jest większy, dzięki czemu dren taki pozostaje w uchu nawet przez kilka lat i jest usuwany chirurgicznie. Zwykle po ich zastosowaniu pozostaje perforacja błony bębenkowej, dlatego też konieczne jest przeprowadzenie jej rekonstrukcji.
Zabieg drenażu uszu u dzieci i dorosłych – jak wygląda?
Drenaż uszu u dzieci i dorosłych wykonuje się poprzez niewielkie nacięcie błony bębenkowej i wprowadzenie do otworu drenu wentylacyjnego. W przypadku dorosłych zabieg może być przeprowadzony w znieczuleniu miejscowym. Z kolei dreny w uszach u dziecka zwykle zakładane są po podaniu znieczulenia ogólnego.
Cała procedura najczęściej trwa 30-45 minut. Po tym czasie, zwłaszcza jeśli zabieg drenażu u dzieci przeprowadzany był w znieczuleniu ogólnym, może pojawić się dyskomfort i zawroty głowy. Objawy te zwykle mijają samoistnie i pacjent tego samego dnia może wrócić do domu.
Drenaż uszu – zalecenia po zabiegu
Przez pierwszy tydzień po zabiegu należy unikać aktywności fizycznej. Trzeba zwracać szczególną uwagę na pojawienie się takich objawów jak zawroty głowy, podwyższona temperatura ciała, wymioty, krwawienie z ucha czy nagły niedosłuch. Ich wystąpienie wymaga konsultacji lekarskiej.
Ponadto konieczne jest odpowiednie dbanie o higienę i dreny w uchu. Pod żadnym pozorem nie należy wprowadzać do ucha patyczków higienicznych, ponieważ mogłoby to spowodować przesunięcie się drenu. Przez pewien czas po zabiegu nie należy również stosować preparatów rozpuszczających woskowinę czy usuwać wysięku mechanicznie. Płyn w uchu po drenażu jest zjawiskiem normalnym.
W trakcie leczenia, czyli przez cały okres drenażu uszu, należy zabezpieczać uszy przed nadmierną wilgocią. Można normalnie brać prysznic i kąpiel, ale należy unikać silnego strumienia wody. Mając dreny w uszach, można chodzić na basen, jednak najlepiej zastosować specjalne zatyczki do uszu. Należy jednak zrezygnować ze skoków do wody, nurkowania i korzystania ze zjeżdżalni basenowych, by nie narażać się na nagłą zmianę ciśnienia, która jest niewskazana w przypadku zastosowania drenów.
Z powodu zmiany ciśnienia na dużych wysokościach często pojawia się pytanie, czy dreny w uszach wykluczają lot samolotem? Zdania na ten temat bywają podzielone, ale drenaż uszu ułatwia wyrównanie ciśnienia podczas lotu, więc nie jest to przeciwwskazane. Mając dreny, można zdecydować się na lot samolotem, jednak nie w pierwszych tygodniach po zabiegu. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zawsze najbezpieczniej jest poradzić się swojego lekarza.
Źródła:
- Kuczkowski J.: Aktualne problemy w rozpoznawaniu i leczeniu ostrego i wysiękowego zapalenia ucha środkowego. Forum Medycyny Rodzinnej 2011;5(4):287-294. https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/view/17972/14173, (dostęp: 06.10.2023).
- Prauzińska M., Szydłowski J., Pucher B.: Zastosowanie przedłużonego drenażu wentylacyjnego jamy bębenkowej w leczeniu wysiękowego zapalenia ucha środkowego u dzieci. Family Medicine & Primary Care Review 2013; 15, 3: 375–376.
- http://www.czytelniamedyczna.pl/6775,indications-for-tympanostomy-tube-insertion-in-children.html, (dostęp: 06.10.2023).
